PL EN


2019 | 26 | 1 |
Article title

Polityka wyznaniowa. Zakres zjawiska

Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Celem artykułu jest zdefiniowanie polityki wyznaniowej oraz ustalenie zakresu występowania tego zjawiska. Towarzyszy temu prezentacja najważniejszych uwarunkowań (wewnętrznych i zewnętrznych), profilów polityki wyznaniowej (koncesja, reglamentacja i likwidacja) oraz prawidłowości w jej obszarze. Poza podmiotowością państwa – jako głównego twórcy i realizatora polityki wyznaniowej – w takiej roli można odnaleźć także: organizacje międzynarodowe, podmioty samorządowe, związki religijne oraz podmioty wewnątrzkonfesyjne (frakcje, grupy interesu). W artykule podjęto również próbę zarysowania najważniejszych zależności między polityką wyznaniową państwa, jego strukturą religijną oraz zróżnicowanym podłożem systemowym i ustrojowym. Rozważania umiejscowiono w kontekście refleksji naukowej na gruncie politologii religii.
EN
Confessional policy is primarily a specific kind of public policy of the state, focused on the activity of religious organizations (religious or confessional associations), that is, communities whose purpose is to confess and spread religious faith (within the meaning of each religion), having their own hierarchy, doctrine and worship. The essence of politics is then shaping the relationship of the state with individual religious relationships, but also influencing the relations between them. The religious policy of the state includes activities of a conceptual, program, operational and executive nature, implemented by specialized entities of state power towards religious entities. Under the conditions of a democratic state, they are administrative institutions (independent, e.g. in the form of an office or ministry, or being part of a wider structure, e.g. a department within the ministry) and special services (e.g. monitoring the activities of religious fundamentalists or destructive sects). In authoritarian and totalitarian countries, the subject pursuing denominational policy may be more complex (e.g., apart from state structures, party structures have a decisive status, and extended special services also play a greater role). Confessional policy is conditioned by a number factors, among which the following can be distinguished: internal (e.g. the specificity and the religious and confessional structure of the state, the political system, the ideology prevailing in the state, the pragmatics of political struggle, the legal and systemic religious model of the state, the relationships between the ethno-cultural and religious identifications) and external (e.g., state security considerations, the nature of confessional policy within the international environment, geopolitical conditions, international legal norms in which the said state participates, the scale and nature of international "networking" of a given religious community). Among the varieties of confessional policy the following can be distinguished: the confessional policy of the concession (practically unrestricted, with the activities of a religious association state-supported or  at least approved), the confessional policy of rationalizing (consent of the state to the basic activity of religious associations, directed mainly at the faithful of their own community and consent to limited external activity) and the confessional policy of liquidation (counteracting the negatively evaluated tendencies and phenomena occurring in the activities of a religious organization, or even attempts at its delegalisation and complete eradication). The confessional policy of the state is most often considered as a component of internal policy, however, it may also be an important component of foreign policy.
Year
Volume
26
Issue
1
Physical description
Dates
published
2019
online
2019-06-30
Contributors
References
  • Abdalla, M. 2017. Unickie Kościoły Bliskiego Wschodu: polityka Watykanu wobec chrześcijan nierzymskich, [w:] Polityczne uwarunkowania religii – Religijne uwarunkowania polityki, S. Dudra, R. Michalak i Ł. Młyńczyk (red.), Pracownia Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi – Instytut Politologii – Uniwersytet Zielonogórski oraz Wydawnictwo Morpho, Zielona Góra, s. 193–207.
  • Banek, K. 1999. Politologia religii jako dziedzina badań religioznawczych, „Przegląd Religioznawczy”, nr 3–4, s. 77–82.
  • Bock-Côté, M. 2017. Multikulturalizm jako religia polityczna, Wydawnictwo PAX, Warszawa.
  • Borecki, P. 2015. Modele relacji między państwem a Kościołem i ich wyraz we współczesnym konstytucjonalizmie, „Mazowieckie Studia Humanistyczne”, nr 1–2, s. 159–209.
  • Burgoński, P., Gierycz, M. (red.) 2014. Religia i polityka. Zarys problematyki, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa.
  • Dudała, R. 2018. Italian migration policy: change and effects, „Przegląd Nrodowościowy – Review of Nationalities”, nr 8, DOI: https://doi.org/10.2478/pn-2018-0012: Nations without state or states without nations, ed. by P. Pochyły, s. 181–197.
  • Dudra, S. 2018. Lemko Identity and the Orthodox Church, preface by P. J. Best, Carpathian Institute Higganum and The Lemko Association, Connecticut, New Heaven 2018.
  • Dudra, S. 2019. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny w obszarze polityki wyznaniowej i polityki narodowościowej Polski Ludowej i III Rzeczypospolitej, Wydawnictwo Scholar, Warszawa.
  • Dudra, S., Król-Mazur, R., Maj, D. 2018. Polityka wyznaniowa. Wschodnia i ekumeniczna perspektywa eklezjalna, Pracownia Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi – Instytut Politologii – Uniwersytet Zielonogórski oraz Wydawnictwo Morpho, Zielona Góra.
  • Fagan, G. 2013. Believing in Russia – Religious Policy after Communism, Routledge Contemporary Russia and Eastern Europe Series, Routledge, London–New York.
  • Gerster, D., Van Melis, V., Willems, U. (eds.) 2018. Religionspolitikheute. Problemfelder und Perspektiven in Deutschland, Herder, Freiburg.
  • Gierycz, M. 2016. Polska debata o imigracji w perspektywie politologii religii, „Chrześcijaństwo–Świat–Polityka”, nr 20, s. 73-84. DOI: https://doi.org/10.21697/csp.2016.20.1.05.
  • Gieryńska, A. 2017. Organizacja Współpracy Islamskiej Geneza, charakterystyka i działalność w regionie Bliskiego Wschodu, Wydawnictwo Scholar, Warszawa.
  • Góra-Szopiński, D. 2015. Czym może, a czym nie powinna być politologia religii?, [w:] Polityka jako wyraz lub następstwo religijności, R. Michalak (red.), Pracownia Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi – Instytut Politologii Uniwersytet Zielonogórski oraz Wydawnictwo Morpho, Zielona Góra, s. 13–31.
  • Góra-Szopiński, D. 2017. Polityka religijna na obszarze dawnej Rzeczypospolitej. Ćwiczenie z teologii politycznej, [w:] Polityczne uwarunkowania religii – Religijne uwarunkowania polityki, S. Dudra, R. Michalak, Ł. Młyńczyk (red.), Pracownia Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi – Instytut Politologii – Uniwersytet Zielonogórski oraz Wydawnictwo Morpho, Zielona Góra, s. 9–29.
  • Górzna, S. 2015. Polityczny wymiar dialogu Kościoła katolickiego z judaizmem w wybranych dokumentach Kurii Rzymskiej, „Studia Oecumenica”, t. 15, s. 291–312.
  • Grott, B. (red.) 2000. Religia i polityka, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
  • Grott, B., Grott, O. (red.) 2015. Wiedza religioznawcza w badaniach politologicznych, Wydawnictwo von Borowiecky, Warszawa.
  • Hamilton, M.B. 2012. The Sociology of Religion. Theoretical and Comparative Perspectives, Routledge, London–New York.
  • Husar-Poliszuk, W., Secler, B., Ślusarczyk, P.S. 2018. Polityka wyznaniowa. Konteksty innych polityk publicznych. Austria, Katalonia, Polska, Pracownia Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi – Instytut Politologii – Uniwersytet Zielonogórski oraz Wydawnictwo Morpho, Zielona Góra.
  • Jevtić, M. 2007. Political Science and Religion, „Politics and Religion Journal”, no. 1, Belgrade, s. 59–69.
  • Jevtić, M. 2008. Religion and Power. Essays on Politology of Religion, Dioceze of Ras’Prizren and Kosovo-Metohija: Center for Study of Religion and Religious Tolerance, Belgrade.
  • Kowalczyk, K. 2016. Między antyklerykalizmem a konfesjonalizacją. Partie polityczne wobec Kościoła katolickiego w Polsce po 1989 roku, Wydawnictwo Mado, Toruń.
  • Kowalczyk, K. 2017. Grupy interesu artykułujące postulaty Kościoła katolickiego w Polsce, [w:] Polityczne uwarunkowania religii – Religijne uwarunkowania polityki, S. Dudra, R. Michalak, Ł. Młyńczyk (red.), Pracownia Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi – Instytut Politologii – Uniwersytet Zielonogórski oraz Wydawnictwo Morpho, Zielona Góra, s. 71–84.
  • Kulska, J. 2016. Religijne budowanie pokoju (religious peacebuilding): rola religii w rozwiązywaniu konfliktów, [w:] Religia w konfliktach etnicznych we współczesnym świecie, t. 1: Zagadnienia teoretyczne. Europa i obszar poradziecki, A. Szabaciuk, D. Wybranowski, R. Zenderowski (red.), Wydawnictwo KUL, Lublin, s. 81–101.
  • Krukowski, J. 2002. Polityka wyznaniowa państw postkomunistycznych. Główne linie, „Roczniki Nauk Prawnych”, t. 12, z. 2, s. 5–19.
  • Leszczyński, P.A. 2004. Administracja wyznaniowa wybranych państw współczesnych – zarys zagadnienia, [w:] Prawo wyznaniowe w systemie prawa polskiego, A. Mezglewski (red.), Wydawnictwo KUL, Lublin, s. 347–356.
  • Leszczyński, P.A. 2011. O nową klasyfikację modeli relacji między państwem a związkami wyznaniowymi, „Przegląd Prawa Publicznego”, nr 7–8 (53–54), s. 44–54.
  • Libiszowska-Żółtkowska, M. 2018. Polityka wyznaniowa, [w:] Nauki o polityce publicznej. Monografia dyscypliny, J. Kwaśniewski (red.), IPSiR Uniwersytet Warszawski, Warszawa, s. 266–287.
  • Maj, D. 2016. Konferencja Kościołów Europejskich wobec integracji europejskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.
  • Marczewska-Rytko, M. 2010. Religia i polityka w globalizującym się świecie, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.
  • Marczewska-Rytko, M. (red.) 2016. Czynnik religijny w polityce wewnątrzpaństwowej i międzynarodowej na przełomie drugiego i trzeciego tysiąclecia, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.
  • Marczewska-Rytko, M. 2018. Politologia religii jako subdyscyplina religioznawstwa i/lub nauk o polityce, [w:] Politologia religii, M. Marczewska-Rytko, D. Maj (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, s. 17–33.
  • Marczewska-Rytko, M., Maj, D. (red.) 2018. Politologia religii, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.
  • Mazurkiewicz, P., Ptaszek, R., Młyńczyk, Ł. 2018. Polityka wyznaniowa. Perspektywa Unii Europejskiej, Pracownia Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi – Instytut Politologii – Uniwersytet Zielonogórski oraz Wydawnictwo Morpho, Zielona Góra.
  • Michalak, R. 2004. Powrót koncepcji Trzeciego Rzymu, „Doctrina – Międzynarodowy Przegląd Humanistyczny”, nr 1, s. 91–105.
  • Michalak, R. 2014a. Polityka wyznaniowa państwa polskiego wobec mniejszości religijnych w latach 1945–1989, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra.
  • Michalak, R. (red.) 2014b. Religijne determinanty polityki, Pracownia Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi Instytut Politologii – Uniwersytet Zielonogórski oraz Wydawnictwo Morpho, Zielona Góra.
  • Michalak, R. 2018a. Politologia religii, [w:] Leksykon wiedzy politologicznej, J. Marszałek-Kawa, D. Plecka (red.), Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń, s. 344–348.
  • Michalak, R. 2018b. Polityka wyznaniowa, [w:] Leksykon wiedzy politologicznej, J. Marszałek-Kawa, D. Plecka (red.), Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2018, s. 355–357.
  • Mierzwa, J. 2014. „Między starostą a plebanem”. Relacje między państwem a związkami wyznaniowymi na szczeblu administracji ogólnej I instancji w okresie Drugiej Rzeczypospolitej – zarys problematyki, [w:] Państwo – religia. Instytucje państwowe i obywatele wobec religii w Europie Środkowo-Wschodniej w XX wieku, J. Durka (red.), Kalisz, s. 7–22.
  • Orzeszyna, K. 2007. Podstawy relacji między państwem a kościołami w konstytucjach państw członkowskich i traktatach Unii Europejskiej. Studium porównawcze, Wydawnictwo KUL, Lublin.
  • Pietrzak, M. 1995. Prawo wyznaniowe, Wydawnictwo PWN, Warszawa.
  • Pietrzak, M. 2010. Polityka wyznaniowa III Rzeczypospolitej w latach 1990–2001 (próba diagnozy), „Prawo” CCCXI, seria: Acta Universitatis Wratislaviensis, nr 3270, s. 365–377.
  • Pochyły, P. 2017. Polska polityka zagraniczna w reakcji na trzy kryzysy w Europie – analiza ‘mini’ exposé ministra Witolda Waszczykowskiego z 2016 r., [w:] Pomiędzy mythos i logos społecznej zmiany, J. Golinowski, S. Sadowski (red.), Bydgoszcz, s. 113–128.
  • Potz, M. 2016. Teokracje amerykańskie. Źródła i mechanizmy władzy usankcjonowanej religijnie, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
  • Sowiński, S. 2008. Modele stosunków państwo – Kościół w Unii Europejskiej, „Studia Europejskie”, nr 3, s. 39–52.
  • Sulkowski, M. 2016. Islamska rekonkwista w Turcji, [w:] Religia w konfliktach etnicznych we współczesnym świecie, t. 1: Zagadnienia teoretyczne. Europa i obszar poradziecki, A. Szabaciuk, D. Wybranowski, R. Zenderowski (red.), Wydawnictwo KUL, Lublin, s. 241–255.
  • Tunia, A. 2016. Polityka państwa w zakresie ustalenia jednolitej siatki pojęć stosowanych w przepisach prawa wyznaniowego, [w:] Polityka wyznaniowa a prawo III Rzeczypospolitej, M. Skwarzyński, P. Steczkowski (red.), Wydawnictwo KUL, Lublin, s. 33–52.
  • Weber, M. 1963. The sociology of religion, Beacon series in the sociology of politics and religion, translated by E. Fischoff, introduction by T. Parsons, Beacon Press, Boston.
  • Wojtaszczyk, K.A., Szymańska, J. (red.) 2017. Uchodźcy w Europie. Uwarunkowania. Istota. Następstwa, Wydawnictwo Aspra JR, Warszawa.
  • Woźniak-Bobińska, M., Solarz, A.M. (red.) 2018. Wprowadzenie do polityki zagranicznej muzułmańskich państw Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, Wydawnictwo Scholar, Warszawa.
  • Wójcik, J. 2018. Imigracja z krajów OIC do Polski w latach 2013–2018, seria: Analizy European Issues Institute, Warszawa.
  • Zenderowski, R. 2011. Religia a tożsamość narodowa i nacjonalizm w Europie Środkowo-Wschodniej. Między etnicyzacją religii a sakralizacją etnosu (narodu), Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
  • Zenderowski, R. 2016. Konflikt etniczny, konflikt religijny, konflikt etnoreligijny jako konflikty polityczne, [w:] Religia w konfliktach etnicznych we współczesnym świecie, t. 1: Zagadnienia teoretyczne. Europa i obszar poradziecki, A. Szabaciuk, D. Wybranowski, R. Zenderowski (red.), Wydawnictwo KUL, Lublin, s. 29–51.
  • Zenderowski, R., Michalak, R. 2018. Polityka wyznaniowa. Aspekty teoretyczne i egzemplifikacje, Pracownia Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi – Instytut Politologii – Uniwersytet Zielonogórski oraz Wydawnictwo Morpho, Zielona Góra.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_k_2019_26_1_23-35
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.