PL EN


2013 | 7 |
Article title

Filozofowie tylko interpretowali świat, idzie jednak o to, aby go przemienić. Filozoficzny projekt Mikołaja Fiodorowa i Mikołaja Bierdiajewa

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
EN
Abstracts
EN
The aim of this paper is to present, on the basis of two different thinkers – Nikolai Fedorov and Nikolai Berdyaev, a new philosophical project which diverges from the common understanding of philosophy, popularly construed as an attempt to describe reality. Instead, this new philosophical project angles towards active eschatology. Called after Berdyaev “the philosophy of creativity”, this project is an example of one of the primary characteristics of the Russian philosophical thought in question – the need and insistence on applying theory, on complementing philosophy with across-theboard praxis, with employment and practice that reach beyond the confines of academic philosophy.Drawing on the thought of Fedorov and Berdyaev, the article attempts to privide an apt answer to the elementary question of dialectics of creativity formulated by Władysław Stróżewski: “Why doesn’t there exist something that potentially could (or should) exist?” Firstly, select conditions that allow the possibility of creativity – Fedorov’s and Berdyaev’s ontological presumptions about the world are examined. Secondly, reasons justifying the necessity of the creative act, i.e., the rationale behind creating something new and unleashing it onto the world, are duly considered and elaborated on.
DE
Im Artikel wird das Ziel verfolgt, am Beispiel von zwei unterschiedlichen Denkern – Nikolai Fjodorow und Nikolai Bierdjajew – ein philosophisches Projekt aufzuzeigen, in dem eine Abwendung von der Philosophie als Versuch der Wirklichkeitsschilderung und eine Hinwendung zur aktivistischen Eschatologie erfolgt. Dieses Projekt wird nach Bierdjajew „Philosophie des Schaffens“ genannt und macht eine gewisse Eigenschaft bei den russischen Philosophen anschaulich: die Notwendigkeit, philosophische Schlüsse in die Praxis umzusetzen und sie außerhalb der Philosophie zu verwirklichen. Im Artikel wird der Versuch unternommen, unter Bezug auf die beiden Denker die grundsätzliche Frage nach der Dialektik des Schaffens zu beantworten, wie sie von Władysław Stróżewski formuliert wurde: „Warum existiert nicht etwas, was existieren könnte (oder sollte)?“. Zuerst prüfen wir die Bedingungen für die Möglichkeiten des Schaffens, also den ontologischen Grundsatz gegenüber der Welt, der von Fjodorow und Bierdjajew angenommen wird. Dann stellen wir die Gründe fest, die hinter der Notwendigkeit des Schaffensaktes stehen, nämlich etwas Neues in die vorhandene Wirklichkeit einzuführen.
PL
Celem artykułu jest ukazanie na przykładzie koncepcji M. Fiodorowa i M. Bierdiajewa projektu filozoficznego, w którym następuje odejście od filozofii rozumianej jako opis rzeczywistości i zwrócenie się w stronę aktywistycznej eschatologii. Ten projekt określamy za Bierdiajewem mianem „filozofii twórczości”. Stanowi on wykrystalizowaną postać stwierdzanej przez filozofów rosyjskich konieczności wcielania w życie wniosków filozoficznych, dopełniania ich realizacją poza obszarem filozofii. Nawiązując do Fiodorowa i Bierdiajewa, próbuję odpowiedzieć na zasadnicze pytanie dialektyki twórczości sformułowane przez W. Stróżewskiego: dlaczego nie istnieje coś, co mogłoby (lub powinno) istnieć. Najpierw badam warunki możliwości twórczości, czyli założenie ontologiczne przyjęte przez Fiodorowa i Bierdiajewa. Następnie przedstawiam racje stojące za koniecznością dokonania aktu twórczego.
Year
Issue
7
Physical description
Dates
published
2013
online
2013-06-11
Contributors
References
  • Bierdiajew M., Egzystencjalna dialektyka Boga i człowieka, tłum. H. Paprocki, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2004.
  • Bierdiajew M., Filozofia twórczości. Próba usprawiedliwienia człowieka, tłum. H. Paprocki, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2001.
  • Bierdiajew M., Królestwo Ducha i królestwo cezara, tłum. H. Paprocki, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2003.
  • Bierdiajew M., Metafizyczny problem wolności, [w:] M. Bierdiajew, Głoszę wolność. Wybór pism, tłum. H. Paprocki, Aletheia, Warszawa 1999.
  • Bierdiajew M., Niewola i wolność człowieka. Zarys filozofii personalistycznej, tłum. H. Paprocki, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2003.
  • Bierdiajew M., O przeznaczeniu człowieka. Zarys etyki paradoksalnej, tłum. H. Paprocki, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2006.
  • Bierdiajew M., Rozważania o egzystencji. Filozofia samotności i wspólnoty, tłum. H. Paprocki, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2002.
  • Bierdiajew M., Sens historii. Filozofia losu człowieka, tłum. H. Paprocki, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2002.
  • Bierdiajew M., Zarys metafizyki eschatologicznej. Twórczość i uprzedmiotowienie, tłum. R. i W. Paradowscy, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2004.
  • Dobieszewski J., Nikołaj Fiodorow – ekscesy zmartwychwstania, [w:] Wokół Szestowa i Fiodorowa. Almanach myśli rosyjskiej, red. J. Dobieszewski, Wydawnictwo UW, Warszawa 2007.
  • Ern W., Kilka słów o Logosie, filozofii rosyjskiej i duchu naukowym. Z powodu nowego czasopisma filozoficznego „Logos”, tłum. M. Bohun, [w:] Niemarksistowska filozofia rosyjska. Antologia tekstów filozoficznych XIX i pierwszej połowy XX wieku. Część druga, red. L. Kiejzik, Ibidem, Łódź 2002.
  • Evdokimov P., Prawosławie, tłum. J. Klinger, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1986.
  • Fiodorow M., Filozofia wspólnego czynu, tłum. M. Milczarek, C. Wodziński, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2012.
  • Florovskij G. V., Puti russkogo bogoslovija, [w:] N. F. Fedorov. Pro et contra, Izdatel’stovo Khristianskogo gumanitarnovo instytuta, Sankt-Peterburg 2004.
  • Il’in V. N., Otvet G. B. Florovskomu, [w:] N. F. Fedorov Pro et contra, Izdatel’stovo Khristianskogo gumanitarnovo instytuta, Sankt-Peterburg 2004.
  • Isupov K., Bogoczłowieczeństwo, tłum. J. Dobieszewski, [w:] Idee w Rosji. Leksykon rosyjsko-polsko-angielski, red. A. de Lazari, t. 3, Ibidem, Łódź 2000.
  • Legutko R., Sokrates. Filozofia męża sprawiedliwego, Zysk i S-ka, Poznań 2013.
  • Mazurek S., Rosyjski renesans religijno-filozoficzny. Próba syntezy, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2008.
  • Mazurek S., Utopia i Łaska. Idea rewolucji moralnej w rosyjskie filozofii religijnej, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2006.
  • Motroshilova N. V., Mysliteli Rossii i filosofija Zapada: V. Solov’ev, N. Berdyaev, S. Frank, L. Shestov, Izdatelstvo Respublica, Moskva 2007.
  • Ostrowski A., Bierdiajew. Egzystencja w perspektywie eschatologicznej, Wydawnictwo UMCS, Lublin 1999.
  • Przesmycki P., W stronę Bogoczłowieczeństwa. Teologicznomoralne studium myśli Nikołaja Bierdiajewa, Ibidem, Łódź 2002.
  • Rarot H., Rosyjska myśl filozoficzna – między kontemplacją a czynem, [w:] Duch filozofii, red. H. Jakuszko, J. Mizińska, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2005.
  • Rojek P., Rosyjski projekt filozofii teologicznej, [w:] Rosyjska metafizyka religijna, red. T. Obolevitch, W. Kowalski, Biblos, Tarnów 2009.
  • Sawicki A., Poprzez bunt i pokorę. Zagadnienie cierpienia i śmierci w eschatologicznych koncepcjach myślicieli rosyjskich. Fiodorow – Bułgakow – Niesmiełow – Karsawin – Bierdiajew, Wydawnictwo Politechniki Białostockiej, Białystok 2008.
  • Semenova S., Filosof budushego veka Nikolaj Fedorov, Pashkov dom, Moskva 2004.
  • Stróżewski W., Dialektyka twórczości, PWM, Kraków 1983.
  • Styczyński M., Umiłowanie przyszłości albo filozofia spraw ostatecznych. Studia nad filozofią Mikołaja Bierdiajewa, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2001.
  • Szacki J., Spotkania z utopią, Wyd. Sic!, Warszawa 2000.
  • Young S. J., Nikolai Fedorov and the utopia of the resurrected,
  • http://sarahjyoung.com/site/2013/03/05/russian-thought-lecture-9-nikolaifedo-rov-and-the-utopia-of-the-resurrected/ [20.06.2013].
  • Zenkovskij V. V., Istorija russkoj filosofii, EGO, Leningrad 1991.
  • Żylina-Chudzik J., Aktywistyczna eschatologia Mikołaja Fiodorowa jako pragmatyczna implikacja jego antropologii, www.filozofiarosyjska.uz.zgora.pl
  • [20.06.2013].
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_kw_2013_7_43
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.