PL EN


2013 | 8 |
Article title

Ogólna teoria wartości w filozofii Marii Gołaszewskiej

Content
Title variants
Languages of publication
Abstracts
DE
Der Autor des Artikels verfolgt das Ziel, die allgemeine Theorie der Werte aufgrund der ästhetischen Schriften von Maria Gołaszewska darzustellen und zu interpretieren. Gołaszewska hat für den Ausgangspunkt ihrer axiologischen Überlegungen einige Anschauungen von Roman Ingarden angenommen und mit ihren Ergebnissen einen wesentlichen Beitrag zum axiologischen Gedanken im Polen der zweiten Hälfte des 20. Jahrhunderts geleistet. Im ersten Teil zeige ich die methodologischen Grundlagen der Axiologie von Maria Gołaszewska. Im zweiten Teil analysiere ich, wie der Entwurfder „relativ isolierten Systeme” von R. Ingarden zum Nachdenken über die Systemauffassung des axiologischen Universums eingesetzt wird. Der dritte Teil betrifft das Konzept der „axiologischen Situation” und enthält die Untersuchung der grundsätzlichen Aspekte der Werte: der Objekt-Subjekt- Struktur, der Werte als einer im Sein enthaltenen Möglichkeit und der Werte als Bedeutungsverhältnis.
EN
The aim of the article is to present and develop an interpretation of general theory of value on the basis of the aesthetic works of Maria Gołaszewska. Taking as a starting point for her axiological inquiries selected concepts of Roman Ingarden, Gołaszewska contributed significantly to the Polish axiological thought of the second half of the 20th century. The first part of the article concerns the methodological background of the axiological reflection developed by Gołaszewska.The second part explicates the application of Ingarden’s concept of “relatively isolated systems” to the analysis of a systematic approach of axiological universum. The third part focuses on the concept of “axiological situation” and analyses key aspects of a value: its object and subject structure, its conceptions as a possibility residing in being, and as a relation of meanings.
PL
Głównym celem artykułu jest prezentacja i interpretacja ogólnej teorii wartości na podstawie estetycznych pism Marii Gołaszewskiej, która – przyjmując za punkt wyjścia swoich poszukiwań aksjologicznych niektóre poglądy Romana Ingardena – uzyskała rezultaty stanowiące znaczny wkład w polską myśl aksjologiczną drugiej połowy XX wieku. W pierwszej części artykułu pokazuję metodologiczne podstawy aksjologii M. Gołaszewskiej. W drugiej części analizuję zastosowanie Ingardenowskiej koncepcji „systemów względnie izolowanych” do rozważań nad systemowym ujęciem uniwersum aksjologicznego. Część trzecia dotyczy koncepcji „sytuacji aksjologicznej” oraz zawiera analizę podstawowych aspektów wartości: struktury przedmiotowo-podmiotowej, wartości jako możliwości tkwiącej w bycie oraz wartości jako stosunku znaczeń.
Year
Issue
8
Physical description
Dates
published
2013
online
2015-07-07
Contributors
References
  • Gołaszewska M., Człowiek w zwierciadle sztuki. Studium z pogranicza estetyki i antropologii filozoficznej, PWN, Warszawa 1977.
  • Gołaszewska M., Estetyka i antyestetyka, Wiedza Powszechna, Warszawa 1984.
  • Gołaszewska M., Estetyka możliwości. Eseje filozoficzne, Wydawnictwo UJ, Kraków 2005.
  • Gołaszewska M., Estetyka pięciu zmysłów, PWN, Warszawa – Kraków 1997.
  • Gołaszewska M., Estetyka rzeczywistości, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1986.
  • Gołaszewska M., Estetyka współczesności, Wydawnictwo UJ, Kraków 2001.
  • Gołaszewska M., Fascynacja złem. Eseje z teorii wartości, PWN, Kraków-Warszawa 1994.
  • Gołaszewska M., Ingardenowski świat wartości, [w:] Fenomenologia Romana Ingardena, „Studia Filozoficzne” 1972, wydanie specjalne.
  • Gołaszewska M., Istota i istnienie wartości. Studium o wartościach estetycznych na tle sytuacji aksjologicznej, PWN, Warszawa 1990.
  • Gołaszewska M., Ingardenowska koncepcja wartości estetycznej w świetle teorii systemów względnie izolowanych, „Studia Estetyczne” 1985, nr 22, s. 89–108.
  • Gołaszewska M., Odbiorca sztuki jako krytyk, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1967.
  • Gołaszewska M., Piękno i jego funkcje, [w:] Nauka o pięknie, red. M. Gołaszewska, Wydawnictwo UMCS, Kraków – Lublin 1990.
  • Gołaszewska M., Świadomość piękna. Problematyka genezy, funkcji, struktury i wartości w estetyce, PWN, Warszawa 1970.
  • Gołaszewska M., Twórczość a osobowość twórcy. Analiza procesu twórczego, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1958.
  • Gołaszewska M., W poszukiwaniu porządku świata, Nasza Księgarnia, Warszawa 1987.
  • Gołaszewska M., Zarys estetyki. Problematyka, metody, teorie, PWN, Kraków 1973.
  • Ingarden R., Czego nie wiemy o wartościach, [w:] R. Ingarden, Studia z estetyki, t. 3, PWN, Warszawa 1970.
  • Ingarden R., O motywach, które doprowadziły Husserla do transcendentalnego idealizmu, [w:] R. Ingarden, Z badań nad filozofią współczesną, PWN, Warszawa 1963.
  • Ingarden R., O odpowiedzialności i jej podstawach ontycznych, [w:] tenże, Książeczka o człowieku, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1987.
  • Ingarden R., Spór o istnienie świata, t. 3, PWN, Warszawa 1981.
  • Ingarden R., Wstęp do fenomenologii Husserla, tłum. A. Półtawski, PWN, Warszawa 1974.
  • Serafin K., Aksjologiczny wymiar tożsamości podmiotu osobowego w ujęciu Marii Gołaszewskiej, „Świdnickie Studia Teologiczne” 2013, nr 10.
  • Stępień A. B., Uwagi o Ingardenowskiej koncepcji ontologii, „Roczniki Filozoficzne” 1972, z. 1.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_kw_2013_8_75
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.