PL EN


2014 | 10 |
Article title

Śmiertelna cywilizacja. Katastroficzny antyokcydentalizm rosyjski i europejskie paradoksy

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Celem artykułu jest ukazanie paradoksalnej natury idei upadku cywilizacji zachodniej oraz jej rosyjskiej recepcji. Rozważam dwa zasadnicze problemy: dlaczego tak wielu Europejskich myślicieli i artystów nieustannie myśli o śmierci Zachodu i dlaczego ich idee były tak głęboko przyjmowane przez myślicieli rosyjskich. Próbuję sformułować hipotezę „resentymentu cywilizacyjnego”, którą interpretuję jako fragment teorii modernizacji. Rozważam i łączę trzy koncepcje: 1) Izajasza Berlina ideę „pogoni za uznaniem” jako źródła nacjonalizmu; 2) Jana Kucharzewskiego interpretację rosyjskiej myśli rewolucyjnej; 3) wizję  Fiodora Stiepuna odnośnie do związków pomiędzy niemieckim romantyzmem i słowianofilstwem rosyjskim.
DE
Im Artikel wird das Ziel verfolgt, die paradoxe Natur der Idee vom Untergang der westli- chen Zivilisation und ihre russische Rezeption aufzuzeigen. Ich überlege zwei grundsätz- liche Fragen: warum denken so viele europäische Denker und Künstler ununterbrochen über den Tod des Westens nach und warum wurden ihre Ideen so tief von den russischen Denkern aufgenommen. Ich versuche die Hypothese des „zivilisatorischen Ressenti- ments“ zu formulieren, die ich als einen Teil der Theorie der Modernisierung betrachte. Ich überlege und verbinde drei Konzepte: 1) die Idee des „Strebens nach der Achtung“ von Isaiah Berlin als Quelle des Nationalismus; 2) den russischen revolutionären Gedan- ken in der Auffassung von Jan Kucharzewski; 3) die Vision von Fiodor Stiepun bezüg- lich der Beziehungen zwischen der deutschen Romantik und dem russischen Slawophi- lentum.
EN
The aim of this article is to show the paradoxical nature of the idea of the fall of Western civilization and its Russian reception. Two fundamental problems are considered: why so many European thinkers and artists constantly ponder the death of the West and why their ideas took such a strong hold over among Russian philosophers of history. I attempt to formulate a hypothesis of “civilization resentment”, which I interpret as a fragment of theory of modernization. I consider and connect three conceptions: (i) Isaiah Berlin’s idea of “pursuit of the acclaim” as the source of nationalism; (ii) Jan Kucharzewski’s interpretation of Russian revolutionary thought; (iii) Fedor Stepun’s vision of the relations between German romanticism and Russian slavophilism.
Year
Issue
10
Physical description
Dates
published
2014
online
2015-04-20
Contributors
author
References
  • Bohun M., Apologia Petersburga. Próba glosy do Czaadajewa, [w:] Okno na Europę. Zagadnienia kulturowej tożsamości Petersburga i jego rola w historii powszechnej, red. F. Apanowicz i Z. Opacki, Wydawnictwo Uniwersy- tetu Gdańskiego, Gdańsk 2006;
  • Bohun M., Fiodor Dostojewski i idea upadku cywilizacji europejskiej, „Śląsk”, Katowice 1996;
  • Bohun M., Szkic o narodzinach rosyjskiej filozofii dziejów, [w:] Dawna a nowa Rosja (z doświadczeń transformacji ustrojowej). Studia ofiarowane Profesorowi Janowi Sobczakowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. R. Jurkowski i N. Kasparek, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2002;
  • Berlin I., Odchylona gałąź: o rozwoju nacjonalizmu, [w:] tenże, Pokrzywione drzewo człowieczeństwa, tłum. M. Pietrzyk-Merta, Prószyński i S-ka, Warszawa 2004;
  • Berlin I., Rabindranath Tagore i świadomość narodowa, [w:] tenże, Zmysł rzeczywistości. Studia z historii idei, tłum. M. Filipczuk, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2002;
  • Buruma I., Margalit A., Okcydentalizm. Zachód w oczach wrogów, tłum. Lipszyc, Universitas, Kraków 2005;
  • Fłorowski G., Puti russkogo bogosłowija, YMCA-PRESS, Pariż 1937
  • Jedlicki J., Świat zwyrodniały. Lęki i wyroki krytyków nowoczesności, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2000;
  • Kucharzewski J., Od białego caratu do czerwonego, t. I: Epoka Mikołajewowska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998;
  • Mannheim K., Myśl konserwatywna, tłum. S. Magala, Kolegium Otryckie, Warszawa 1986;
  • Rossi P., Zatonięcie bez świadka. Idea postępu, tłum.. A. Dudzińska- Facca, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 1998;
  • Scruton R., Zachód i cała reszta. Globalizacja a zagrożenie terrorystyczne, tłum. T. Bieroń, Zysk i S-ka, Poznań 2003;
  • Stiepun F., Niemiecki romantyzm i rosyjskie słowianofilstwo, [w:] tenże, Życie a twórczość, tłum. W. Sawicki, przekład przejrzał i poprawił S. Mazurek, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 1999;
  • Walicki A., W kręgu konserwatywnej utopii. Struktura i przemiany rosyjskiego słowianofilstwa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002;
  • Walicki A., Zarys myśli rosyjskiej. Od oświecenia do renesansu religijno - filozoficznego, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_kw_2014_10_45
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.