PL EN


2015 | 14 |
Article title

„Idea rosyjska” jako problem – perspektywa filozoficzna

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Kompleksowa analiza – pojmowanej jako problem – „rosyjskiej idei” wymaga uświadomienia sobie całego zespołu aspektów owego problemu. Koncentrując swą uwagę na jego wymiarze filozoficznym, należy pamiętać, że refleksja filozoficzna powinna programowo łączyć ze sobą maksymalną ogólność i maksymalny (samo)krytycyzm.W sytuacji, w której integralnym elementem myśli filozoficznej pozostaje metarefleksja, a jednocześnie równie integralnym elementem „rosyjskiej idei” jest jej wymiar filozoficzny, należy rozróżniać epistemiczny i epistemologiczny poziom możliwej (samo)problematyzacji. Pierwszy z nich związany jest z punktem widzenia podmiotu zaangażowanego w projekt „rosyjskiej idei”, co oznacza, że dokonywana problematyzacja rzeczywistości – i sposobów jej konceptualizacji – z założenia nie może podważać jego wspólnotowego sensu, aksjologicznych racji i społecznej realności, a przeciwnie, uzasadnia je i legitymizuje. Drugi natomiast jest próbą spojrzenia na analizowane procesy z zewnątrz, co stwarza możliwość problematyzacji ogólnych ram porządku podmiotowo-przedmiotowego, jaki projekt „rosyjskiej idei” a priori wyznacza, i rozpoznaje w świecie, zakładając go de facto już wcześniej jako prawdziwy, istotowy i rzeczywisty.
DE
Die ganzheitliche Analyse der als Problem betrachteten „russischen Idee“ verlangt, sich den ganzen Komplex seiner Aspekte zu vergegenwärtigen. Indem man das Augenmerk auf seine philosophische Dimension richtet, sollte man nicht vergessen, dass die philosophische Reflexion eine maximale Allgemeinheit mit einer maximalen (Selbst)Kritik programmatisch miteinander zu vereinigen hat.In der Situation, wo ein integraler Bestandteil des philosophischen Gedankens die Metareflexion bleibt und wo gleichzeitig ein genauso integraler Bestandteil der „russischen Idee“ ihre philosophische Dimension ist, sollte das epistemische und epistemologische Niveau der möglichen (Selbst)Problematisierung unterschieden werden. Das erste Niveau bezieht sich auf den Blickpunkt des in das Projekt der „russischen Idee“ engagierten Subjektes, das bedeutet, dass die vollzogene Problematisierung der Wirklichkeit und der Methoden ihrer Konzeptualisierung nicht grundsätzlich ihren gemeinschaftlichen Sinn, axiologische Gründe und soziale Realität in Frage stellen darf, sondern umgekehrt, sie begründet und legitimiert. Das zweite Niveau bedeutet dagegen einen Versuch, die untersuchten Prozesse von außen zu beobachten, was die Möglichkeit mit sich bringt, den allgemeinen Rahmen der Subjekt-Objekt-Ordnung zu problematisieren, die vom Projekt der „russischen Idee“ a priori bestimmt und in der Welt erkannt wird, indem es schon vorher diese Welt de facto als wahr, wesentlich und wirklich voraussetzte.
EN
A comprehensive analysis of the “Russian idea” – understood as a problem – involves realizing a wide array of the problem’s aspects. Concentrating one’s attention on the philosophical dimension, one needs to remember that the philosophical reflection should programmatically link together maximum generality and maximum (self-)cri-ticism. In a situation where the integral element of the philosophical thought is the meta-reflection, and at the same time the integral element of the “Russian idea” remains its philosophical dimension, the epistemic and epistemological level of the possible (self-) problematization is worth distinguishing. The former is connected to the viewpoint of the subject involved in the project of the “Russian idea”, which means that the undertaken problematization of reality – and the ways of its conceptualization – cannot in principle undermine its common sense, axiological arguments and social reality, but on the contrary, explain and legitimize them. The latter is an attempt to look at the analyzed process from the outside, which creates a possibility to problematize the general framework of the subject-object order, which the project of the “Russian idea” a priori designates and recognizes in the world, de facto assuming it to be true, essential and real.
Year
Issue
14
Physical description
Dates
published
2015
online
2015-10-02
Contributors
author
References
  • Abraszkin A., Odkuda jest’ poszła russkaja idieja, [w:] Otieczestwiennaja fiłosofija: russkaja, rossijskaja, wsiemirnaja, red. Ł. Szaposznikow, Niżegorodskij gumanitarnyj centr, Niżnij Nowgorod 1998.
  • Achijezier A., Dawydow A., Szurowskij M., Jakowienko I., Socykulturnyje osnowanija i smysł bolszewizma, Sybirskij chronograf, Nowosybirsk 2002.
  • Afanasjew J., Kamienna Rosja, martwy lud. Osobna droga Rosji – histo-ryczny bieg w Rosji, tłum. Kowalski S., „Gazeta Wyborcza” z 24–25 stycznia 2009.
  • Afanasjew Ju., A. Dawydow, I. Jakowienko, Wpieriod, nielzia nazad! (tekst w posiadaniu autora).
  • Аndriejew A., Sieliwanow A., Russkaja tradicyja, Algorytm, Moskwa 2004.
  • Bäcker R., Rosyjskie myślenie polityczne za czasów prezydenta Putina, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2007.
  • Bakułow W., Socyokulturnyje metamorfozy utopizma, Izdatielstwo Rostowskogo uniwiersitieta, Rostow-na-Donu 2003.
  • Bierdiajew, N., Russkaja idieja. Osnownyje problemy russkoj mysli XIX wieka i naczała XX wieka, [w:] Myslitieli russkogo zarubieżja: Bierdiajew, Fiedotow, red. A. Zamalajew, Nauka, Sankt-Pietierburg 1992.
  • Broda M., Mentalność, tradycja i bolszewicko-komunistyczne doświadczenie Rosji, „Ibidem”, Łódź 2007.
  • Broda M., „Zrozumieć Rosję”? O rosyjskiej zagadce-tajemnicy, „Ibidem”, Łódź 2011.
  • Broda M., Historia i eschatologia, Studia nad myślą Konstantego Leontjewa i „zagadką Rosji”, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2001.
  • Broda M., Rosja i rosyjskość w kategoriach „duszy”. Archetypowe treści, ambiwalencje, paradoksy, problemy i wyzwania, „Przegląd Filozo-ficzno-Literacki. Kwartalnik” 2010 nr 4 (29).
  • Cirlot J. E., Słownik symboli, tłum. I. Kania, Wydawnictwo Znak, Kraków 2000.
  • Cunningham M., Wiara w świecie bizantyjskim, tłum. T. Szafrański, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 2006.
  • Eliade M., Sacrum, mit, historia, tłum. A. Tatarkiewicz, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1993.
  • Faryno J., Duchownyj/duszewnyj, [w:] Mentalność rosyjska. Słownik, red. A. Lazari, Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice 1995.
  • Hardt M., Negri A., Imperium, tłum. S. Ślusarski, A. Kołbaniuk, Wydawnictwo W. A. B., Warszawa 2005.
  • Heidegger M., Czas światoobrazu, tłum. K. Wolicki, [w:] M. Heidegger, Budować, mieszkać, myśleć. Eseje wybrane, Wydawnictwo „Czy-telnik”, Warszawa 1977.
  • Каntor A., Affiekt i włast’ w Rossii, „Mir i my. Psichołogiczeskaja gazeta” 1990, nr XI.
  • Kantor W., Imperium jako droga Rosji ku europeizacji, tłum. D. Jewdokimow, „Człowiek i Społeczeństwo”, t. XXXV-2, Poznań 2013.
  • Kantor W., Russkij jewropiejc kak jawlenije kultury (fiłosofsko-istoriczeskij analiz), Rossijskaja politiczeskaja encykłopedija, Moskwa 2001.
  • Kirippow I., Trietij Rim, Oczerki istoriczeskogo razwitija russkogo messianizma, Trietij Rim, Moskwa 1996.
  • Klukina L., Mifołogiema i obraz impierii w russkoj kulturze XV-XVIII ww. (k problemie samopoznania russkogo ducha) (tekst w posiadaniu autora).
  • Kurkiewicz A., Dialektyka prawdy w rosyjskim imperium, [w:] Fenomen rosyjskiego komunizmu. Geneza, konteksty, konsekwencje, red. B. Brzeziński, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM, 2010.
  • Lipatow A., Rosja dzisiejsza między przeszłością a teraźniejszością, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2007.
  • Miasnikow A., O gławnoj archetipiczeskoj strukturie russkogo obszczestwiennogo samopoznania, [w:] Otieczestwiennaja fiłosofija: russkaja, rossijskaja, wsiemirnaja, red. Ł. Szaposznikow, Niżegorodskij gumanitarnyj centr, Niżnij Nowgorod 1998.
  • Mildon W., Russkaja idieja konca XX wieka, „Woprosy fiłosofii” 1996, nr 3.
  • Orieszkin D., Imperialny projekt Rosji – smutna perspektywa, tłum. A. Wylegała, [w:] Imperium Putina., Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa 2007.
  • Riabow O., „Umom Rossiju nie poniat'...” Giendernyj aspiekt „russkoj zagadki”,„Żenszczina w rossijskom obszczestwie”, 1998, nr 1.
  • Ricouer P., Historyczność a historia filozofii, tłum. S. Cichowicz, [w:] Drogi współczesnej filozofii, red. M. Siemek J., Czytelnik, Warszawa 1978.
  • Sarnowski S., Rozumność i świat. Próba wprowadzenia do filozofii, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982.
  • Siemek M., Filozofia, dialektyka, rzeczywistość, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1982.
  • Sierafin (Rouz), Buduszczeje Rossii i koniec mira, IEK, Riga – Leningrad 1991.
  • Smolin M., Russkij put’ w buduszczeje, Fond IW, Мoskwa 2007.
  • Sokoloff G., Methamorfose de la Russia. 1984–2004, Librairie Artheme Fayard, Paris 2003.
  • Sołowjow W., Wielki spór i chrześcijańska polityka 1883, tłum. T. Kwaśnicki, Wydawnictwo Fronda, Warszawa 2007.
  • Sołowjow W., Fiłosofskije naczała celnego znanija, [w:] W. Sołowjow, Soczinienija w dwuch tomach, Mysl, Moskwa 1990.
  • Sołowjow W., Russkaja idieja, [w:] Russkaja idieja. Sbornik proizwiedienij russkich myslitielej, red. Je. Wasiliew, Ajris, Moskwa 2004.
  • Sołowjow W., Sobranije soczinienij, t. 3, Proswieszczenije, Sankt-Pietierburg [b.r.w.].
  • Špidlik T., Myśl rosyjska. Inna wizja człowieka, tłum. J. Dembska, Wydawnictwo Księży Marianów, Warszawa 2000.
  • Walicki A., Smuta czy tylko apatia, „Polityka” 1999, nr 22.
  • Zienkowskij W. W., Istorija russkoj fiłosofii, Promietiej, t. 2, cz. 1, Leningrad 1991.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_kw_2015_14_27
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.