PL EN


2015 | 34 | 2 |
Article title

Rola nauk pedagogicznych w reformowaniu rzeczywistości i ulepszaniu ludzkiego życia (Na przykładzie funkcjonowania szkolnictwa wyższego)

Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Artykuł skupia się na działaniu instytucji szkolnictwa wyższego w kontekście celów i funkcji przypisanych im w obszarze edukacji i badań. W pierwszej części autor omawia podstawowe cele i funkcje współczesnej edukacji, przyjęte przez Unię Europejską, które są opisane przez J. Delorsa w powszechnie znanym raporcie. Cele te podkreślają humanistyczne wartości edukacji. Następnie autor skupia się na źródłach i objawach kryzysu, który ma wpływ na szkolnictwo wyższe w Polsce. Omawia również dysfunkcje edukacji i badań naukowych przeprowadzanych w instytucjach szkolnictwa wyższego. Jego zdaniem dysfunkcje te manifestują się na wiele sposobów, np. utratą autorytetu przez nauczycieli, narzucaniem praw gospodarki rynkowej przedsięwzięciom edukacyjnym i naukowym, dominacją encyklopedycznego przekazu wiedzy i uczenia się jej w tej formie, rosnącą biurokracją, utratą autonomii, promowaniem ustępstw i modelem „wyścigu szczurów”, itd. Autor twierdzi, że badania naukowe stają się coraz bardziej kontrolowane przez państwo, czego efektem jest dostosowywanie wyników badań do narzuconych przez państwo kryteriów oraz ich diagnostyczny i abstrakcyjny charakter. Podsumowanie zawiera nawołanie do radykalnej reformy szkolnictwa wyższego oraz promowania reformatorskich i przełomowych badań w działaniu.
EN
This article focuses on the functioning of the institutions of higher education in the context of goals and functions attributed to them in the area of education and research. In the first part of the article the author discusses basic goals and functions of contemporary education adopted by the European Union and presented by J. Delors in his well-known report. These goals emphasize the humanistic values of education. In the subsequent part of the paper the author focuses on the sources and symptoms of the crisis that affects higher education in Poland. The author discusses dysfunctions of education and scientific research undertaken in the institutions of higher education. According to the author, these dysfunctions manifest in many forms such as the loss of teacher’s authority, imposition of market economy laws on the educational and scientific activity, the dominance of encyclopedic teaching and learning, increasing bureaucracy, the loss of autonomy, promotion of servility and the rat race model, etc. The author is of the opinion that scientific research is becoming more and more state-controlled, the effect of which is its adaptive, service-oriented, diagnostic and abstract character. In his concluding remarks, the author calls for radical reform of higher education that could result in enhancing its autonomy, restoring the humanistic function of education, and promoting reformist and critical action research.
Year
Volume
34
Issue
2
Physical description
Dates
published
2015
online
2015-09-25
Contributors
References
  • Bauman T. (2007). Uniwersytet. W: T. Pilch (red.). Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku. Warszawa.
  • Bauman T. (red.) (2013). Praktyka badań pedagogicznych. Kraków.
  • Bordieu P. (2007). Szkic teorii i praktyki. Kęty.
  • Bordieu P. (2008). Zmysł praktyczny. Kraków.
  • Cervinkowa H., Gołębniak B. D. (red.) (2010). Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane. Wrocław.
  • Czerepaniak-Walczak M. (2001). Uniwersytet – instytucja naukowo-eduakcyjna czy przedsiębiorstwo ? Szkoła wyższa w procesie zmiany. W: J. Piekarski, D. Urbaniak-Zając (red.). Innowacje w edukacji akademickiej. Szkolnictwo wyższe w procesie zmiany. Łódź.
  • Delors J. (1998). Edukacja. Jest w niej ukryty skarb. Warszawa.
  • Denzin N. K., Lincoln Y. S. (red.) (2009). Metody badań jakościowych. T. 1–2. Warszawa.
  • Górniewicz J. (red.) (2012). Między ideałem a codziennością. Wybrane współczesne konteksty szkolnictwa wyższego. Olsztyn.
  • Górniewicz J. (red.) (2012). Podmioty wyższej edukacji w perspektywie przemian. Olsztyn.
  • Greenwood D. J., Levin M. (2009). Reforma nauk społecznych i uniwersytetów przez badania interwencyjne. W: N. K. Denzin, Y. S. Lincoln (red.). Metody badań jakościowych. T. 1. Warszawa.
  • Guba E. G., Lincoln Y. S. (2009). Kontrowersje wokół paradygmatów, sprzeczności i wyłaniające sie zbieżności. W: N. K. Denzin, Y. S. Lincoln (red.). Metody badań jakościowych. T. 1. Warszawa.
  • Jaskot H. W. (red.) (2006). Wprowadzenie do pedagogiki szkoły wyższej. Szczecin.
  • Kemmis S., McTaggart R. (2009). Uczesniczące badania interwencyjne. Działania komunikacyjne i sfera publiczna. W: N. K. Denzin, Y. S. Lincoln (red.). Metody badań jakościowych. T. 1. Warszawa.
  • Kincheloe J. L., McLaren P. (2009). Teoria krytyczna i badania jakościowe. Rewizja W: N. K. Denzin, Y. S. Lincoln (red.). Metody badań jakościowych. T. 1. Warszawa.
  • Konecki K. (2000). Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana. Warszawa.
  • Kostkiewicz J., Domagała-Kręcioch A., Szymański M. (red.) (2011). Szkoła wyższa w toku zmian. Diagnozy i konsultacje. Kraków.
  • Kryńska J. E. (2001). Uniwersytet – podmiot czy obiekt zmian?. W: J. Piekarski, D. Urbaniak-Zając (red.). Innowacje w edukacji akademickiej. Szkolnictwo wyższe w procesie zmiany. Łódź.
  • Kubinowski D. (2013). Od poznania do zmieniania. Czy „zwrot pedagogiczny” w praktykach badawczych nauk społecznych. W: T. Bauman (red.). Praktyka badań pedagogicznych. Kraków.
  • Kwieciński Z. (2000). Tropy – ślady – próby. Poznań – Olsztyn.
  • Ladson-Billings G., Donnor J. (2009). Krytyczna teoria rasy i jej znaczenie etyczne. W: N. K. Denzin, Y. S. Lincoln (red.). Metody badań jakościowych. T. 1. Warszawa.
  • Mastalski J. (2008). Uniwersytet przyszłości. „Wychowanie na co Dzień” 7–8.
  • Moustakas P. (2001). Fenomenologiczne metody badań. Białystok.
  • Olbrycht K. (2007). O roli przykładu, wzoru, autorytetu i mistrza w wychowaniu osobowym. Toruń.
  • Olubiński A. (2004). Edukacyjne źródła marginalizacji (uwagi na kanwie refleksji nad tzw. raportem Jacques’a Delorsa). „Wychowanie na co Dzień” 6.
  • Olubiński A. (2007). Emancypacyjna rola edukacji w społeczeństwie okresu transformacji (w aspekcie kształcenia akademickiego). „Wychowanie na co Dzień”, nr 1–2.
  • Olubiński A. (2010). Edukacja jako sprawowanie władzy. „Wychowanie na co Dzień” 3.
  • Olubiński A. (2012). Rola autorytetu mistrza w procesie rozwijania humanistycznej edukacji. W: A. Olubiński (red.). Autorytet. Czy potrzebny w procesie edukacji?. Toruń.
  • Piekarski J., Pilch T., Theissa W., Urbaniak-Zając D. (red.) (2001). Edukacja społeczna wobec problemów współczesnego człowieka i społeczeństwa. Łódź.
  • Piekarski J., Urbaniak-Zając D. (red.) (2010). Innowacje w edukacji akademickiej. Szkolnictwo wyższe w procesie zmian. Łódź.
  • Plummer K. (2009). Krytyczny humanizm i teoria queer. W: N. K. Denzin, Y. S. Lincoln (red.). Metody badań jakościowych. T. 1. Warszawa.
  • Silverman D. (2008). Prowadzenie badań jakościowych. Warszawa.
  • Smith J. K., Hodkinson P. (2009). Relatywizm, kryteria i polityka. W: N. K. Denzin, Y. S. Lincoln (red.). Metody badań jakościowych. T. 2. Warszawa.
  • Szerląg A. (red.) (2006). Problemy edukacji w szkole wyższej. Kraków.
  • Sztompka P. (2000). Trauma wielkiej zmiany. Społeczne koszty transformacji. Warszawa.
  • Szymański M. (1996). Selekcyjne funkcje szkolnictwa a struktura społeczna. Warszawa.
  • Śliwerski B. (2013). Diagnoza uspołecznienia publicznego szkolnictwa III RP w gorsecie centralizmu. Kraków.
  • Urbaniak-Zając D., Piekarski J. (2001). Jakościowe orientacje w badaniach pedagogicznych. Łódź.
  • Walzer M. (2007). Sfery sprawiedliwości. Obrona pluralizmu i równości. Warszawa.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_lrp_2015_34_2_224
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.