PL EN


2016 | 35 | 1 |
Article title

Aksjologiczne aspekty wychowania

Content
Title variants
Languages of publication
EN
Abstracts
EN
The article presents issues concerning the axiological aspect of upbringing, it is also a search for the answers to the question: How to raise a young man so that he could move in the axiological space, and could discover, create and accept the values during a search of his place in the world? I believe that in order to raise a young man, so he would live according to the universal values, it should be ensured that he would be able to learn the objective recognition and respect the values, that he would be able to arouse his interest in a valuable living. In this article, I note that axiological dimension of human activity is refocusing on the “lower” values (hedonistic, utilitarian, vital, prestige). The dimension of moral values is weakening (courage, justice, goodness), positive values penetrate each other with negative values. What matters is the individualization, responsibility for oneself, people lean toward material values, which replaced the values of the spiritual dimension. The dialogue between a young man and educators, teachers and parents is necessary in order to build among young people axiological structure of internal development, although it is difficult to compete with hedonistic values, when the consumer dimension of life becomes widespread. In this dialogue – referring to the aspects of personality and humanistic psychology and also using the elements of existential psychology – maybe it will be easier to convince young people to treat the world of consumption critically. It is not about complete cancellation of the benefits of the modern world, but about learning to recognize its dangers and how to cleverly move in it.
PL
Artykuł ukazuje problematykę dotyczącą aksjologicznego aspektu wychowania, jest poszukiwaniem odpowiedzi na pytanie: Jak wychowywać młodego człowieka, by potrafił poruszać się w przestrzeni aksjologicznej, umiał odkrywać, tworzyć, akceptować wartości w poszukiwaniu swojego miejsca w świecie? Uważam, że aby wychować młodego człowieka, tak by żył zgodnie z wartościami uniwersalnymi, należy zadbać o to, by potrafił uczyć się obiektywnego poznawania i respektowania wartości, rozbudzał w sobie zainteresowanie życiem wartościowym. W artykule podkreślono, że aksjologiczny wymiar aktywności człowieka ulega przekierunkowaniu na wartości niższe (hedonistyczne, utylitarne, witalne, prestiżowe). Słabnie wymiar wartości moralnych (męstwo, sprawiedliwość, dobroć), zaś wartości pozytywne przenikają się wzajemnie z negatywnymi. Liczy się indywidualizacja, odpowiedzialność za samego siebie, ludzie skłaniają się ku wartościom materialnym, które wyparły wartości o wymiarze duchowym. Dialog między młodym człowiekiem a wychowawcami, nauczycielami i rodzicami jest konieczny, by móc budować u młodych aksjologiczną strukturę rozwoju wewnętrznego, choć trudno jest konkurować z wartościami hedonistycznymi, gdy konsumpcyjny wymiar życia staje się powszechny. W tym dialogu – odwołując się do aspektów personalizmu i psychologii humanistycznej oraz wykorzystując elementy psychologii egzystencjalnej – być może łatwiej będzie przekonać młodych, aby krytycznie odnosili się do świata konsumpcji. Nie chodzi tu o całkowitą rezygnację z dobrodziejstw współczesnego świata, ale o nauczenie się rozpoznawania w nim zagrożeń i umiejętnego poruszania się w nim.
Year
Volume
35
Issue
1
Physical description
Dates
published
2016
online
2017-02-21
Contributors
References
  • Bauman Z. (2005). Życie na przemiał. Kraków.
  • Bauman Z. (2007). Płynne życie. Kraków.
  • Bendyk E. (2016). Od kamienia łupanego do nadludzkiej inteligencji. W: „Niezbędnik Inteligenta. Polityka”: Jak zmieniamy Ziemię 1.
  • Borowska T. (2003). Pedagogia ograniczeń ludzkiej egzystencji. Warszawa.
  • Garstka T. (2015). Model czterech aspektów wychowania w praktyce. Jak go wykorzystać przy tworzeniu programu wychowawczego?. Warszawa.
  • Łobocki M. (2007). W trosce o wychowanie w szkole. Kraków.
  • Łobocki M. (2010). Teoria wychowania w zarysie. Kraków.
  • Marianski J. (2016). Godność ludzka jako wartość społeczno-moralna: mit czy rzeczywistość? Studium interdyscyplinarne. Toruń.
  • Rutowiak J. (2012b). Nauczyciel w dramacie wartości wychowawczych. Problem na pograniczu pedeutologii i ekonomii. W: E. Potulicka, J. Rutowiak, Neoliberalne uwikłania edukacji. Kraków.
  • Stasi D., Fusaro D. (2015). Demokracja inkluzywna a neoliberalizm. Rozważania o przyszłości Europy. Rzeszów.
  • Therborn G. (2015). Nierówność, która zabija. Jak globalny wzrost nierówności niszczy życie milionów i jak z tym walczyć. Warszawa.
  • Mariański J. (2014). Moralność w kontekście społecznym. Kraków.
  • Michałowska D. A . (2013). Neoliberalizm i jego (nie)etyczne implikacje edukacyjne. Poznań.
  • Milczyńska-Kowalska M. (2013). Wartości w postmodernizmie. Koncepcja dekonstrukcji rzeczywistości społecznej – analiza krytyczna. Lublin.
  • Olbrycht K. (2012). Wychowanie do wartości – w centrum aksjologicznych dylematów współczesnej edukacji. „Pedagogia Christiana” 1/29.
  • Popielski K. (1994). Noetyczny wymiar osobowości. Lublin.
  • Popielski K. (1996). Wartości i ich znaczenie w życiu ludzi. W: K. Popielski (red.). Człowiek – wartości – sens. Studia z psychologii egzystencji. Lublin.
  • Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. Dziennik Ustaw RP, poz. 895 z dn. 23.06.2016 r.
  • Rutkowiak J. (2012a). Dialog a projekty wychowania dla neoliberalnej rzeczywistości. W: E. Potulicka, J. Rutkowiak (red.). Neoliberalne uwikłania edukacji. Kraków.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_lrp_2016_35_1_85
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.