PL EN


Journal
2014 | 38 |
Article title

Władze wojewódzkie w Lublinie wobec kwestii ukraińskiej na Chełmszczyźnie i Podlasiu Południowym w latach 1935-1939

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
EN
Abstracts
EN
Starting in 1935 the provincial authorities in Lublin opted for a programme of national assimilation of the Ukrainian minority living in the area. On the scale of the entire Polish-Ukrainian border these kinds of changes in the course of national politics acquired a practical shape only in 1936. Together with the army they have created a programme of vindication and Polonization of the areas of Chełm Land and Southern Podlachia, and theyhave actively participated in its implementation. The problem of the Orthodox Church was being moved towards the central stage. The authorities in Lublin unequivocally advocated for possibly the most distant Polonization of the Orthodox Church and the liquidation of supernumerary parishes. It also involved the question of demolition of the inactive Orthodox facilities of the sacral nature. In the opinion of the authorities of Lublin the Orthodox Church was becoming a factor consolidating the Ukrainian minority, but threatening the Polish state, which was accompanied by the accumulation of the irredentist tendencies. The attitude of the authorities towards the Ukrainian minority was clearly undergoing a radicalisation at the turn of 1938/1939. It was expressed by the program formulated in the Province Office on “under-Ukrainizing” the public service. It should be emphasised that the programme remained only in the sphere of planning. Its implementation, set out over the period of 1939-1941, was prevented by the outbreak of the Second World War.
PL
Począwszy od 1935 r. władze wojewódzkie w Lublinie optowały za programemasymilacji narodowej mieszkającej na tym terenie mniejszości ukraińskiej. W skali całego pogranicza polsko-ukraińskiego tego rodzaju zmiany kursu polityki narodowościowej nabrały praktycznego kształtu dopiero od 1936 r. Wraz z wojskiem kreowały program rewindykacyjno-polonizacyjny Chełmszczyzny i Podlasia Południowego oraz czynnie uczestniczyły w jego realizacji. Na pierwszy plan wysuwała się sprawa Kościoła prawosławnego. Władze w Lublinie opowiadały się jednoznacznie za możliwie daleką polonizacją Cerkwi oraz likwidacją nieetatowych parafii. Mieściła się w tym również kwestia rozbiórek nieczynnych prawosławnych obiektów sakralnych. W ocenie władz lubelskich Cerkiew stawała się groźnym dla państwa polskiego czynnikiem konsolidacji mniejszości ukraińskiej, czemu towarzyszyło narastanie tendencji irredentystycznych. Stanowisko władz wobec mniejszości ukraińskiej ulegało wyraźnie radykalizacji na przełomie lat 1938/1939. Wyrazem tego był sformułowany w Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie program „odukrainizowania” służby publicznej. Należy podkreślić, że pozostał on tylko w sferze planów. Jego realizację rozłożoną na lata 1939-1941 uniemożliwił wybuch drugiej wojny światowej.
Journal
Year
Issue
38
Physical description
Dates
published
2014
online
2015-07-21
Contributors
author
References
  • Źródła
  • Archiwum Państwowe w Lublinie, Urząd Wojewódzki Lubelski, sygn. 428, Projekt trzyletniego planu od ukrainizowania służby publicznej na terenie woj. lubelskiego; Polityka osobowa w odniesieniu do mniejszości ukraińskiej i niemieckiej, bd.
  • Archiwum Akt Nowych, Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. sygn. 1004. Uzasadnienie projektu rozmieszczenia parafii prawosławnych, 1924 r.
  • Centralne Archiwum Wojskowe, Oddział II Sztabu Głównego, Samodzielny Referat Informacyjny Dowództwa Okręgu Korpusu II, sygn. I,371,2,173, Pismo Urzędu Wojewódzkiego Lubelskiego do Dowództwa Okręgu Korpusu nr II, 18 VII 1938 r.; 3 Dywizja Piechoty Legionów, sygn. I,313,3,2, Pismo Wojewody Lubelskiego do Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w sprawie przeznaczenia świątyń pounickich z dnia 24 XI 1937 r.; Oddział II Sztabu Głównego, Samodzielny Referat Informacyjny Dowództwa Okręgu Korpusu II, sygn. 1772/89/1369. Protokół zjazdu poświęconego mniejszości ukraińskiej w Woj. Lubelskim odbytego dnia 31 I 1935 r. w sali konferencyjnej Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie przy Placu Litewskim nr 5.
  • Opracowania
  • Chojnowski A., Koncepcje polityki narodowościowej rządów polskich w latach 1921-1939, Wrocław 1979.
  • Drugi Powszechny Spis Ludności z dnia 7 grudnia 1931 r., z. 85: woj. lubelskie, Warszawa 1938.
  • Grzesiak K., Diecezja lubelska wobec prawosławia w latach 1918-1939, Lublin 2010.
  • Kaproń A., Ostatni wojewoda lubelski II Rzeczypospolitej, Lublin 2004.
  • Kęsik J., Dokumenty w sprawie polityki narodowościowej władz polskich na kresach wschodnich w latach 1937-1939, „Dzieje Najnowsze”, 1-2, 1992, s. 180-194.
  • Kęsik J., Udział wojska w akcji rewindykacyjno-polonizacyjnej we wschodnich i południowych powiatach województwa lubelskiego w latach 1937-1939, „Kwartalnik Historyczny”, 121, 2014, 4, s. 799-831.
  • Kęsik J., Zaufany Komendanta. Biografia polityczna Jana Henryka Józewskiego, Wrocław 1995.
  • Kuprianowicz G., Akcja burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu 1938, Chełm 2008.
  • Mróz M., W kręgu dyplomacji watykańskiej. Rosja, Polska, Ukraina w dyplomacji watykańskiej w latach 1917-1926, Toruń 2004.
  • Papierzyńska-Turek M., Między tradycją a rzeczywistością. Państwo wobec prawosławia 1918-1939, Warszawa 1989.
  • Pelica G. J., Kościół prawosławny w województwie lubelskim 1918-1939, Lublin 2007.
  • Stawecki P., Oficerowie dyplomowani wojska Drugiej Rzeczypospolitej, Wrocław 1997.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_rh_2014_38_155
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.