PL EN


Journal
2015 | 40 |
Article title

Delegatura Sił Zbrojnych oraz I Zarząd Główny WiN wobec porozumienia z OUN–UPA na Lubelszczyźnie

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The paper discusses the attitude of the leadership of the Delegacy of Armed Forces at Home (DSZ) and the „Freedom and Independence” organization (WiN) towards an agreement reached on 21 May 1945 near Ruda Różaniecka between former units of the Polish Home Army and the Organization of Ukrainian Nationalists „Bandera” (OUN-B) and the Ukrainian Insurgent Army (UPA). The agreement undoubtedly led to the cessation of hostilities that had been going on in the Lublin Region since spring 1944. Making use of previously unknown records, the author proves that contrary to what numerous testimonies of that period say, the DSZ leaders accepted this local non-aggression pact. Although the leadership of the Delegacy of Armed Forces at Home approved of the armistice from the very beginning, they did not, however, want to sign any treaties, closer cooperate with OUN-B and UPA or promote the Ukrainian cause on the international agenda. Following the establishment of the “Freedom and Independence” organization which advocated a model of civilian conspiracy and dissociated itself from the Polish Government in Exile, both the Polish and Ukrainian side began to show less and less interest in cooperation.
PL
Artykuł porusza problem stosunku kierownictwa Delegatury Sił Zbrojnych oraz I Zarządu Głównego WiN do lokalnego porozumienia zawartego między polskim poakowskim podziemiem a ukraińskim (OUN-B, UPA) podczas spotkania przedstawicieli obu stron, 21 maja 1945 r., w okolicach Rudy Różanieckiej. Bez wątpienia zawarte wówczas zawieszenie broni obejmujące obszar południowo-wschodniej Lubelszczyzny i rozszerzone następnie na teren Podlasia przyczyniło się do zaprzestania trwających od wiosny 1944 r. walk polsko-ukraińskich. Autorka wykorzystując nieznane do tej pory dokumenty pokazuje, że wbrew temu co niejednokrotnie pisali świadkowie tamtych wydarzeń, zostało one zaakceptowane przez kierownictwo DSZ w formie lokalnego paktu o nieagresji. Przywódcy polskiej konspiracji od początku godzili się na zawieszenie broni, choć jednocześnie nie chcieli zawierania umów i nie widzieli możliwości bliższej współpracy i współdziałania z OUN-UPA czy reprezentowania sprawy ukraińskiej na forum międzynarodowym. Powstanie zaś Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, które proponowało cywilny model konspiracji i odcinało się od zwierzchnictwa Rządu na Uchodźstwie, przyczyniło się do tego, że strona ukraińska jak i polska były coraz mniej zainteresowane współpracą.
Journal
Year
Issue
40
Physical description
Dates
published
2015
online
2016-04-27
Contributors
author
References
  • „Bo mnie tylko wolność interesuje…”. Wywiad rzeka z Marianem Gołębiewskim (Nowy Jork, listopad 1988 – czerwiec 1989), oprac. J. Dudek, Lublin 2011.
  • Chmielarz A., Powstanie i działalność I Zarządu Głównego Zrzeszenia WiN, „Zeszyty Historyczne WiN-u” 2006, nr 25.
  • Gałęzowski M., Henryk Józewski „Olgierd”, „Zeszyty Historyczne” 2004, z. 150.
  • Honisz T., Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” [w:] Armia Krajowa. Dramatyczny epilog, red. K. Komorowski, Warszawa 1994.
  • Iwaneczko D., „Przypadek czy przeznaczenie?”. Karol Kazimierz Kostecki „Kostek” (1917–1998), Rzeszów 2013.
  • Kamiński Ł., Próby porozumienia polskiego i ukraińskiego podziemia w latach 1945–1946. Dokumenty, „Wrocławskie Studia Wschodnie” 1999, nr 3.
  • Kopiński J., Konspiracja akowska i poakowska na terenie Inspektoratu Rejonowego „Radzyń Podlaski” w latach 1944–1956, Biała Podlaska 1998.
  • Lipiński P., Raport Rzepeckiego. Historia twórcy antykomunistycznego podziemia, Warszawa 2005.
  • Moszkowicz M., Gdzie w maju 1945 r. kierownictwo Inspektoratu AK-DSZ Zamość prowadziło rozmowy i zawarło porozumienie z OUN-B i UPA?, „Cieszanowskie Zeszyty Regionalne” 2012, z. 5.
  • Motyka G., Cień Kłyma Sawura. Polsko-ukraiński konflikt pamięci, Gdańsk 2013.
  • Motyka G., Tak było w Bieszczadach. Walki polsko-ukraińskie 1943–1948, Warszawa 1999.
  • Motyka G., Ukraińska partyzantka 1942–1960, Warszawa 2006.
  • Motyka G., Wnuk R., Pany i rezuny. Współpraca AK-WiN i UPA 1945–1947, Warszawa 1997.
  • Motyka G., Wnuk R., Pany i rezuny na emigracji. Próby porozumienia polsko-ukraińskiego na Zachodzie 1945–1950, „Więź” 2000, nr 9.
  • Ostasz G., Okręg Rzeszowski Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Model konspiracji, struktura, dzieje, Rzeszów 2006.
  • Szcześniak A. B., Szota W. Z., Droga donikąd. Działalność organizacji Ukraińskich nacjonalistów i jej likwidacja w Polsce, Warszawa 1973.
  • Sztendera J., W poszukiwaniu porozumienia (Podziemie ukraińskie i polskie w latach 1945–1947. Współpraca pomiędzy UPA i WiN), „Zeszyty Historyczne” 1985, nr 71.
  • Wnuk R., Lubelski Okręg AK, DSZ i WiN 1944–1947, Warszawa 2000.
  • Wnuk R., Konspiracja akowska i poakowska na Zamojszczyźnie od lipca 1945 do 1956 roku, Lublin 1992.
  • Zajączkowski M., Drogi do porozumienia między polskim i ukraińskim podziemiem niepodległościowym w latach 1945–1947 [w:] Od zniewolenia do wolności. Studia historyczne, red. A.F. Baran, Warszawa – Białystok 2009.
  • Zajączkowski M., Działalność Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii na Lubelszczyźnie 1939–1947, ISP PAN, (mps rozprawy doktorskiej).
  • Zajączkowski M., Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej 1939–1944, Lublin–Warszawa 2015.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_rh_2015_40_211
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.