PL EN


2017 | 7 | 2 | 49-62
Article title

Wychowanie do empatii jako sposób na redukcję stresu i jego szkodliwych skutków u dzieci i młodzieży

Content
Title variants
EN
Upbringing for empathy as a way of reducing stress and its harmful effects
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The text presents an interdisciplinary take on upbringing for empathy, based on a signature theoretical model. Adopting a so understood definition of empathy results in universal and multilevel interactions aimed at children and youth. The effects of these actions bring various benefits on an intrapersonal and interpersonal level – including reducing stress levels in children and strengthening personal and social resources that contribute to improving strategies of coping with stress and its negative effects. Empathy is also a proven method of preventing peer violence – a problem that is still present in Polish schools and leads to numerous health damages.
PL
W tekście zaprezentowano interdyscyplinarne ujęcie wychowania do empatii, oparte na autorskim modelu teoretycznym. Przyjęcie tak rozumianej definicji empatii skutkuje wszechstronnym i wielopoziomowym oddziaływaniem na dzieci i młodzież. Efekty tych działań przynoszą różnorodne korzyści na poziomie wewnątrzosobowym oraz interpersonalnym – w tym wpływają na redukcję poziomu stresu u dzieci oraz wzmocnienie zasobów osobowościowych i społecznych przyczyniających się do polepszenia strategii radzenia sobie ze stresem i jego negatywnymi skutkami. Empatia jest także sprawdzoną metodą profilaktyki dotyczącej przemocy rówieśniczej – ciągle aktualnego problemu w polskiej szkole, prowadzącego do licznych strat zdrowotnych.
Year
Volume
7
Issue
2
Pages
49-62
Physical description
Dates
published
2017-10-18
Contributors
References
  • Altmann T., Roth M. (2013). The evolution of empathy: from single components to process models. W: Mohiyeddini C., Eysenck M., Bauer S. (red.). Handbook of Psychology of Emotions. Nowy Jork: Nova Science Publishers, s. 171–188.
  • Aronson E. (1995). Człowiek istota społeczna. Warszawa: PWN.
  • Baron-Cohen S. (2014). Teoria zła. O empatii i genezie okrucieństwa. Sopot: Smak słowa.
  • Batson C. D., Shaw L. L. (1991). Evidence for altruism: toward a pluralism of prosocial motives. „Psychological Inquiry”, 2 (2), s. 107–122.
  • Borba M. (2016). Unselfie: Why Empathetic Kids Succeed in Our All-about-me World. Simon and Schuster.
  • Bowlby J. (2007). Przywiązanie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Cohen D., Strayer J. (1996). Empathy in conduct-disordered and comparison youth. „Developmental Psychology”, 32 (6), s. 988–998.
  • Czerwiak A., Czerwiak G., Kaczmarczyk M. (2012). Styl życia gimnazjalistów. „Stud. Med.” 26, 2, s. 61–68.
  • Davis, M. H. (1983). Measuring individual differences in empathy: Evidence for a multidimensional approach. „Journal of Personality and Social Psychology”, 44 (1), s. 113–126.
  • Davis M. H. (1999). Empatia. O umiejętności współodczuwania. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  • De Waal F. (2005). The evolution of empathy, dostępny na: http://greatergood.berkeley.edu/article/item/the_evolution_of_empathy (otwarty: 27.01.2016).
  • Dziubak M., Dziedzic, Mierzwa M. A. (2011). Wiedza licealistów o wpływie stylu życia na występowanie chorób układu krążenia i chorób nowotworowych a ich zachowania zdrowotne. „Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie”, 2, s. 235–237.
  • Eienberg N., Eggum N. D., Di Giunta L. (2010). Empathy-related responding. Associations with prosocial behavior, aggression, and intergroup relations, „Social Issues Policy Review”, 4 (1), s. 143–180.
  • Eisenberg N. (2005). Empatia i współczucie. W: Lewis, M., Haviland-Jones, J. M., Psychologia emocji. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  • Enz S., Zoll, C., Spielhagen C., Diruf M. (2009). Concepts and evaluation of psychological models of empathy. AAMAS.
  • Feshbach N. D. (1979). Empathy training: a field study in affective education. W: Feshbach S., Fraczek A. (red.). Aggression and behavior change: biological and social processes. Nowy Jork: Praeger.
  • Feshbach, N. D., Feshbach S. (1982). Empathy training and the regulation of aggression: potentialities and limitations. „Academic Psychology Bulletin”, 4 (3), s. 399–413.
  • Finkelhor D. (2008). Childhood Victmization. Violence, Crime, and Abuse in the Lives of Young People. New York: Oxford University Press.
  • Goleman D. (2007). Inteligencja emocjonalna. Warszawa: Wydawnictwo Media Rodzina.
  • Hoffman M. L. (2006). Empatia i rozwój moralny. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.
  • Howe D. (2013). Empatia. Co to jest i dlaczego jest taka ważna. Warszawa: Oficyna Ingenium.
  • Jagers R. J., Morgan-Lopez A. A., Howard T. L., Browne D. C., Flay B. R. (2007). Mediators of the development and prevention of violent behavior. „Prevention Science”, 8 (3), s. 171–179.
  • Kolarczyk E. B. (2015) Zachowania zdrowotne młodzieży gimnazjalnej i ponadgimnazjalnej. „Prace poglądowe. Piel. Zdr. Publ. H. 5, 3, 3. Wrocławski Uniwerystet Medyczny. Wrocław, s. 305–310
  • Lawrence E. J., Shaw P., Baker D., Baron-Cohen S., (2004). Measuring empathy: reliability and validity of the Empathy Quotient. „Psychological Medicine”, 34 (5), s. 911–919.
  • Lehrer J. (2009) „Don’t!”. The New Yorker, Maj 18,
  • Lemerise E. A., Arsenio W. F. (2000). An integrated model of emotion processes and cognition in social information processing. „Child Development”, 71 (1), s. 107–118.
  • Lewicka A. (2006). Rozwijanie empatii u studentów pedagogiki specjalnej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
  • Loewenstein G. (2005). Hot-cold empathy gaps and medical decision making. „Health Psychology”, 24 (4S), s. 49–55
  • McMahon S. D., Washburn, J. J. (2003). Violence prevention: an evaluation of program effects with urban African American students. „Journal of Primary Prevention”, 24 (1), s. 43–62.
  • Przewłocka J. (2015). Klimat szkoły i jego znaczenie dla funkcjonowania uczniów w szkole. Raport o stanie badań. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
  • Reijntjes A., Kamphuis J. H., Prinzie P., Telch M. T. (2010). Peer victimization and internalizing problems in children: A meta-analysis of longitudinal studies. „Child Abuse & Neglect”, 34 (4), s. 244–252.
  • Reisel D. (2015). Towards a Neuroscience of Morality. The Psychology of Restorative Justice: Managing the Power Within.
  • Rizolatti G. (1996). Premotor cortex and the recognition of motor actions. „Cognitive Brain Research”, 3, s. 131–141.
  • Rizzolatti G., Fadiga L., Gallese V., Fogassi, L. (1996). Premotor cortex and the recognition of motor actions. „Cognitive Brain Research”, 3 (2), 131–141.
  • Siegel D. J. (2007). The mindful brain: Reflection and attunement in the cultivation of well-being. WW Norton & Company.
  • Surzykiewicz J. (2008). Profilaktyczna pomoc wychowawcza szkole w zapobieganiu agresji: znaczenie kompetencji społecznych. W: Libiszowska-Żółtkowska M., Ostrowska K. (red.). Agresja w szkole. Diagnoza i profilaktyka. Warszawa: Wydawnictwo Difin.
  • Szymańska J. (2000). Programy profilaktyczne. Podstawy profesjonalnej psychoprofilaktyki. Warszawa: Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej Ministerstwa Edukacji Narodowej.
  • Terrie E. Moffitt et al. (2011) A Gradient of Childhood Self-Control Predicts Health, Wealth, and Public Safety, „Proceedings of the National Academy of Sciences”, 108, nr 7 (2011), s. 2693–2698.
  • Wilczek-Rużyczka E. (2002). Empatia i jej rozwój u osób pomagających. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • Włodarczyk J. (2013). Przemoc rówieśnicza. Wyniki Ogólnopolskiej diagnozy problemu przemocy wobec dzieci. „Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka”, 12 (3), 63–82.
  • Zimbardo P. G. (2009). Efekt Lucyfera. Dlaczego dobrzy ludzie czynią zło? Warszawa: PWN.
  • Zoll C., Enz S. (2010). A questionnaire to assess affective and cognitive empathy in children. Bamberg: Otto-Friedrich-Universität Bamberg.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_21697_fp_2017_2_04
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.