PL EN


2020 | 10 | 2 |
Article title

Znaczenie koncepcji neuroróżnorodności dla autorstwa życia osób ze spektrum autyzmu

Content
Title variants
EN
The importance of the concept of neuro-diversity for the authorship of the lives of people with autism spectrum
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The subject of the study is the reflection on the phenomenon of neuro-diversity in people with ASD spectrum in the context of the concept of their own life authorship. Neuro-diversity means population differentiation of properties of the central nervous system which translates into cognitive and emotional differentiation of the population. The aim of the study is to review the literature on the relationship between authorship of one's own life, neuro-diversity and ASD spectrum disorders. The method used in this study is a literature review with special emphasis on Polish literature. The clinical picture of ASD spectrum is diverse. Among people with ASD there are both independent and those requiring 24-hour supervision. People with autism are said to be well and badly functioning. High-functioning individuals with autism are capable of self-determination as opposed to those with more severe autism who require care and community support. Among people with ASD, there is a large neuro-diverse clinical picture. A large proportion of people are capable of self-determination and of creating their own lives.
PL
Przedmiotem badania jest refleksja nad fenomenem neuroróżnorodności u osób ze spektrum ASD w kontekście koncepcji autorstwa własnego życia. Neuroróżnorodność oznacza zróżnicowanie populacyjne właściwości ośrodkowego układu nerwowego, przekładające się na zróżnicowanie poznawcze i emocjonalne populacji. Celem pracy jest przegląd literatury na temat związku, jaki zachodzi między autorstwem własnego życia, neuroróżnorodnością a zaburzeniami ze spektrum ASD. Zastosowaną metodą w niniejszej pracy jest przegląd literatury ze szczególnym uwzględnieniem literatury polskojęzycznej. Obraz kliniczny spektrum ASD jest zróżnicowany. Wśród osób z ASD są zarówno osoby samodzielne, jak i wymagające całodobowego nadzoru. Mówi się o autyzmie dobrze i źle funkcjonującym. Osoby z autyzmem dobrze funkcjonującym są zdolne do samostanowienia o sobie w przeciwieństwie do osób źle funkcjonujących, które wymagają opieki i wsparcia środowiskowego. Wśród osób z ASD istnieje duża neuroróżnorodność obrazu klinicznego. Znaczna część osób jest zdolna do samostanowienia i kreowania własnego życia.
Year
Volume
10
Issue
2
Physical description
Dates
published
2020-07-18
Contributors
References
  • Armstrong T. (2010). Neurodiversity. Discovering the extraordinary gifts of autism, ADHD, dyslexia and other brain differences. Cambridge: Da Capo Press.
  • Blume H. (1998). Neurodiversity. On the neurological underpinnings of geekdom, dostępny na:https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1998/09/neurodiversity/305909/ (otwarty: 31.03.2020).
  • Głodkowska J. (2014a). Autorstwo życia a niepełnosprawność – ponawiane odczytywanie idei normalizacji. „Człowiek–Niepełnosprawność–Społeczeństwo”, 1(23), s. 75–97.
  • Głodkowska J. (2014b). Rozważania nad podmiotowością a niepełnosprawność – u źródeł współczesnego ujęcia i w perspektywie interdyscyplinarnej. „Człowiek–Niepełnosprawność–Społeczeństwo”, 2(24), s. 91–109.
  • Głodkowska J. (2014c). Być podmiotem i stawać się autorem swojego życia – paradygmat wsparcia w przygotowaniu osób z niepełnosprawnością do budowania własnej tożsamości i wzbogacania dobrostanu. „Człowiek–Niepełnosprawność–Społeczeństwo”, 4(26), s. 29–44.
  • Głodkowska J. (2015). Autorstwo własnego życia osoby z niepełnosprawnością – konceptualizacja w perspektywie dobrostanu, podmiotowości, optymalnego funkcjonowania i wsparcia. W: Personalistyczne ujęcie fenomenu niepełnosprawności. Głodkowska J. (red.). Warszawa: Wydawnictwo APS, s. 110–134.
  • Głodkowska J., Gosk U. (2018). Autorstwo własnego życia osoby z niepełnosprawnością (AWŻ-OzN) – od źródeł i konstruktu teoretycznego do projektowania etapów i procedur badawczych. W: Tradycja i współczesność pedagogiki specjalnej w tworzeniu społeczeństwa dla wszystkich. Głodkowska, J., Sipowicz, K., Patejuk-Mazurek, I. (red.). Warszawa: Wydawnictwo APS, s. 500–518.
  • Grandin T. (2017). Mózg autystyczny. Podróż w głąb niezwykłych umysłów. Kraków: Copernicus Center.
  • Krause A. (2010). Współczesne paradygmaty pedagogiki specjalnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
  • Kryteria diagnostyczne DSM-5. (2015). Gałecki P., Święcicki Ł. (red.) Wrocław: Edra Urban & Partner.
  • Mead M. (1986). Trzy studia. Dojrzewanie na Samoa. Dorastanie na Nowej Gwinei. Płeć i charakter w trzech społecznościach pierwotnych. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
  • Ortega F. (2009). The cerebral subject and the challenge of neurodiversity. „BioSocieties”, 4(4), s. 425–445.
  • Pągowska M. (2018). Paradygmat podmiotowości w pedagogice specjalnej – rozważania w kontekście autonomii, samostanowienia i autorskiego życia osób z niepełnosprawnością. W: Tradycja i współczesność pedagogiki specjalnej w tworzeniu społeczeństwa dla wszystkich. Głodkowska, J., Sipowicz, K., Patejuk-Mazurek, I. (red.). Warszawa: Wydawnictwo APS , s. 451–468.
  • Pisula E. (2018). Autyzm. Przyczyny, symptomy, terapia. Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia.
  • Rajewski A. (2011). Całościowe zaburzenia rozwojowe. W: Psychiatria. T. 2. Pużyński S., Rybakowski J., Wciórka J. (red.). Wrocław: Edra Urban & Partner, s. 591–598.
  • Robertson S. M. (2010). Neurodiversity, quality of life and autistic adults: shifting research and professional focuses onto real-life challenges. „Disability Studies Quarterly”, 30(1), dostępny na: https://dsq-sds.org/article/view/1069/1234 (otwarty: 31.03.2020).
  • Schaffer H. R. (2009). Psychologia dziecka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Silberman S. (2017). Neuroplemiona. Dziedzictwo autyzmu i przyszłość neuroróżnorodności. Białystok: Wydawnictwo Vivante.
  • Sipowicz K., Pietras T. (2017). Wprowadzenie do pedagogiki inkluzyjnej (włączającej). Wrocław: Wydawnictwo Continuo.
  • Verhoeff B. (2012). What is thing called autism? A critical analysis of the tenacious search for autism’s essence. „Biosocieties”, 7(4), s. 410–432.
  • Wujcik R., Porzycka A., Witusik A., Pietras T. (2010). Neurorozwojowa hipoteza autyzmu. W: Autyzm – epidemiologia, diagnoza i terapia. Pietras T., Witusik A., Gałecki, P. (red.). Wrocław: Wydawnictwo Continuo, s. 31–74.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_21697_fp_2020_2_08
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.