100 lat planowania przestrzennego w Polsce na przykładzie Warszawy. Lata 1928–1946

• Authors: Anna Wieczorek , Magnolia Gorzelak

Title variants

EN

100 years of spatial planning in Poland by way of example of Warsaw. The years 1928–1946

Abstracts

EN

The article relates to development plans produced under the Regulation of the President of the Republic of Poland on Construction Law and Development of Estates of 16 February 1928. It is the first in a series of articles whose aim is to familiarise readers with the Polish spatial planning regulations in the years 1928–2025, as well as to discuss the plans proceeded thereunder, deciding about the shaping of cities. The plans of Warsaw are illustrated. The article preserves the original spelling present in legal acts from the interwar period.

PL

Artykuł dotyczy planów zabudowania sporządzanych na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli. Otwiera cykl artykułów, których celem jest przybliżenie czytelnikom przepisów dotyczących planowania przestrzennego w Polsce z lat 1928–2025 oraz omówienie procedowanych na ich podstawie planów, przesądzających o kształtowaniu miast. Ilustracją są plany Warszawy. W artykule zachowano oryginalną pisownię występującą w aktach prawa okresu międzywojennego.

Keywords

PL

ogólne plany zabudowania; szczegółowe plany zabudowania

EN

general development plans; detailed development plans

• Publisher: Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego w Warszawie
• Journal: MAZOWSZE Studia Regionalne
• Year: 2025
• Issue: 53
• Pages: 57-76

Dates

published

2025

Contributors

author

Anna Wieczorek

author

Magnolia Gorzelak

References

• Ajnenkiel A. (red.), 1991, Prezydenci Polski, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa.
• Gieysztor A., Durko J. (red.), 1980, Warszawa jej dzieje i kultura, Wydawnictwo Arkady, Warszawa.
• Piątek G., 2024, Starzyński Prezydent z pomnika, W.A.B. Grupa Wydawnicza Foksal Warszawa.
• Piątek G., 2022, Najlepsze miasto świata Warszawa w odbudowie 1944–1949, W.A.B. Grupa Wydawnicza Foksal, Warszawa.
• Sienkiewicz W. (red), 2006, Ilustrowany atlas historii Polski, Demart Sp. z o.o., Warszawa.
• Zachariasz I., 2010, Planowanie zabudowy miast w latach 1928–1939. Aspekty prawne, Czasopismo Prawno-Historyczne, LXII, 1, s. 323–344.
• Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 23, poz. 202), w skrócie rozp. PR 1928.
• Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 3 grudnia 1930 r. zmieniające Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 86, poz. 663).
• Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 28 grudnia 1934 r. o unormowaniu właściwości władz i trybu postępowania w niektórych działach administracji państwowej (Dz.U. Nr 110, poz. 976).
• Ustawa z dnia 14 lipca 1936 r. o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 56, poz. 405).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 marca 1938 r. o uzupełnieniu wykazu miast, w art. 364 ust. (3) prawo budowlane (Dz.U. Nr 21, poz. 185).
• Tekst jednolity z dnia 28 lutego 1939 r. (Dz.U. Nr 34, poz. 216).
• Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 sierpnia 1939 r. o zmianach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 77, poz. 514).
• Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1961 r. Nr 7, poz. 46).
• Rozporządzenie Ministra Robót Publicznych z dnia 23 kwietnia 1930 r. o sposobie opracowania planów zabudowania (Dz.U. Nr 41, poz. 362), w skrócie rozp. MRP pz 1930.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października 1936 r. o sposobie opracowania planów zabudowania (Dz.U. Nr 85, poz. 594), w skrócie rozp. MSW pz 1936.
• Ustawa Konstytucyjna z dnia 15 lipca 1920 r. zawierająca statut organiczny Województwa Śląskiego (Dz.U. 1920 Nr 73, poz. 497).
• Ustawa Konstytucyjna Rzeczypospolitej Polskiej uchwalona 17 marca 1921 r. (Dz.U. z 1921 r. Nr 44, poz. 267), znowelizowana w sierpniu 1926 r. (Dz.U. z 1926 r. Nr 79, poz. 442).
• Ustawa Konstytucyjna uchwalona 23 kwietnia 1935 r. (Dz.U. z 1935 r. Nr 30, poz. 227).
• Dekret z dnia 7 lutego 1919 r. w przedmiocie tymczasowych przepisów budowlanych na obszarach byłego zaboru rosyjskiego (Dz. P. P. P. Nr 14, poz. 176).
• Ustawa z dnia 2 sierpnia 1926 r. o upoważnieniu Prezydenta Rzeczypospolitej do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy (Dz.U. R. P. Nr 78, poz. 443).
• Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 kwietnia 1927 r. o rozbudowie miast (Dz.U. Nr 42, poz. 372).
• Ustawa z dnia 21 lipca 1944 r. o utworzeniu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (Dz.U. Nr 1, poz. 1).
• Dekret z dnia 6 września 1944 r. Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 4, poz. 17).
• Ustawa z dnia 11 września 1944 r. o kompetencji Prezydenta Krajowej Rady Narodowej (Dz.U. Nr 5, poz. 23).
• Ustawa z dnia 31 grudnia 1944 r. o powołaniu Rządu Tymczasowego Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 19, poz. 99).
• Ustawa z dnia 3 stycznia 1945 r. Krajowej Rady Narodowej o trybie wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz.U. Nr 1, poz. 1).
• Dekret z dnia 24 maja 1945 r. o odbudowie m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 21, poz. 124).
• Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279).
• Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17).
• Dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz.U. Nr 16, poz. 109).
• Archiwum Państwowe w Warszawie, w skrócie APW.
• Urbanistyka Warszawy w planach archiwalnych – wystawa zorganizowana przez Oddział Warszawski SARP i Archiwum Państwowe m.st. Warszawy w dniach 24–30 października 2002 r., w skrócie Wystawa SARP 2002, https://sarp.warszawa.pl/urbanistyka-warszawy-w-planach-archiwalnych/ [dostęp grudzień 2024 – marzec 2025].

Identifiers

DOI

10.21858/msr.53.03

Biblioteka Nauki

61807961