EN
This article discusses the problem of functional illiteracy as a new form of civilisation risk. A new type of human being with specific personality characteristics, shaped by society and the education system, is considered in relation to the globalisation process under the influence of which the total transformation of the classical Russian school has taken place. Similarities between the functional illiteracy of the modern young generation and the model of the future man described in Bertrand Russell’s works are discussed. The research shows that the personality characteristics suggested in the 20th century are becoming a reality. The author draws an analogy between the distinguishing features of a human being belonging to the future, which are regarded as the basic ones in a modern society, and the main needs and interests of proles described by George Orwell in his famous novel. The author advances the argument that there is a close relationship between the model of a human being that is penetrating Russian society and the concept of a clash of civilisations as discussed by Samuel Huntington.
PL
Artykuł poświęcony jest problemowi analfabetyzmowi funkcjonalnemu, będącemu całkowicie nową formą ryzyka cywilizacyjnego. Rozpatrywany jest związek danej charakterystyki współczesnej osobowości jako nowego rodzaju człowieka, kształtowanego dziś przez społeczeństwo i system edukacji, z procesem globalizacji, pod którego wpływem dokonała się całkowita transformacja klasycznej szkoły rosyjskiej. Analizowane są podobieństwa między niektórymi cechami człowieka, w tym także analfabetyzm funkcjonalny, jako typowe cechy statystycznego reprezentanta młodego pokolenia i modelem osobowości przyszłości opisanej w pracach B. Russella. Przytaczane są dane badania eksperymentalnego potwierdzające, że zaplanowane w połowie XX wieku typy osobowości w chwili obecnej stają się rzeczywistością, a formowane dziś charakterystyki psychologiczne są typowymi czechami proli opisanych w słynnej powieści G. Orwella. Wysuwane są argumenty podtrzymujące punkt widzenia, że istnieje ścisły związek między aktywnie przenikającym w społeczeństwo rosyjskie modelem człowieka i koncepcją zderzenia cywilizacji, zaproponowanej przez S. Huntingtona.