Kult świętych jako motywacja wyboru imienia w parafii Daleszyce w XVII–XIX wieku (na przykładzie imion kalendarzowych)

• Authors: Agata Łojek

Title variants

EN

The Cult of Saints as a Motivation for Choosing a Name in the Daleszyce Parish in the 17th – 19th Centuries (on the Example of Calendar Names)

Abstracts

EN

The aim of the article is to present the share of calendar names in the name system of the parish of Daleszyce (Świętokrzyskie Province) in the years 1602–1617, 1702–1717, 1802–1817 and to compare the degree of popularity of names introduced among boys and girls. The article also attempts to create the most objective tool possible to answer the question to what extent the motivation for naming was determined by the cult of saints. The research material was excerpted from Latin record books (births and baptisms). I analyzed the names of boys and girls from the town of Daleszyce and a dozen nearby villages belonging to the parish. The conducted research allowed to conclude that brought names constitute as much as 74% of all baptismal names subjected to the study (they are definitely dominant among boys – 82% compared to 61%). Giving baptized children names according to the names in the calendar was the basic motive for choosing a godfather name for the child in all analyzed ages.

PL

Celem artykułu jest zaprezentowanie udziału imion kalendarzowych w systemie imienniczym parafii Daleszyce (województwo świętokrzyskie) w latach 1602–1617, 1702–1717, 1802–1817 oraz porównanie stopnia popularności imion przyniesionych wśród chłopców i dziewczynek. W artykule została także podjęta próba stworzenia możliwie najbardziej obiektywnego narzędzia pozwalającego odpowiedzieć na pytanie, w jak dużym stopniu motywacja nadawania imion była uwarunkowana kultem świętych. Materiał badawczy został wyekscerpowany z łacińskich ksiąg metrykalnych rejestrujących urodzenia i chrzty. Analizie zostały poddane imiona nadawane chłopcom i dziewczynkom z miasta Daleszyce i kilkunastu okolicznych wiosek należących do parafii. Przeprowadzone badania pozwoliły stwierdzić, że imiona przyniesione stanowią aż 74% wszystkich zgromadzonych imion (przy czym zdecydowanie dominują one wśród chłopców – 82% w stosunku do 61% wśród dziewczynek). Zwyczaj nadawania chrzczonym dzieciom imion zgodnie z regułą kalendarzową był podstawowym motywem wyboru imienia chrzestnego we wszystkich analizowanych wiekach.

Keywords

PL

antroponimia historyczna; imiona chrzcielne; motywacja imiennicza

EN

historical anthroponymy; baptismal names; name motivation

• Publisher: Łódzkie Towarzystwo Naukowe
• Journal: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
• Year: 2022
• Volume: 70
• Pages: 71-104

Dates

published

2022

Contributors

author

Agata Łojek

• Uniwersytet Warszawski, Wydział Polonistyki

• https://orcid.org/0000000217331637

References

• Adamiak, K. (2013). Imiona chrzestne dzieci chłopskich okolic Fajsławic w drugiej połowie XVIII wieku. Roczniki Historii Kościoła, 5(60), 139–178.
• Bystroń, J. S. (1938). Księga imion w Polsce używanych. Towarzystwo Wydawnicze „Rój”.
• Fros, H., & Sowa, F. (1975). Twoje imię. Przewodnik onomastyczno-hagiograficzny. Wydawnictwo WAM.
• Horyń, E., & Zmuda, E. (2017). O imieniu Krystyna – szkic onomastyczno-teologiczny. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica, 12, 130–139.
• Jougan, A. (2013). Słownik kościelny łacińsko-polski. Wydawnictwo Diecezjalne Sandomierz.
• Kopertowska, D. (1980). Kieleckie antroponimy XVI i XVII wieku. Wyższa Szkoła Pedagogiczna.
• Kopertowska, D. (1988). Nazwy osobowe podkieleckich wsi (1565–1694). Prace Komisji Językoznawstwa – Polska Akademia Nauk. Oddział w Krakowie, 56. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
• Kresa, M. (2013). Antroponimia historycznego pogranicza mazowiecko-podlaskiego w XVIII wieku na przykładzie parafii Stoczek w ówczesnym dekanacie kamieńczykowskim. Imiona. BEL Studio.
• Rachwał, P. (2010). Imiona mieszkańców Iskrzyni w XIX wieku na podstawie metryk parafii Krościenko Wyżne z lat 1848–1900. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, 94, 257–274.
• Romanik, P., & Kiper, D. (2016). Imiona chrzestne nadawane w wybranych miejscowościach rzymskokatolickiej parafii Pruchnik w okresie przedautonomicznym. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, 106, 235–274.
• Rudnicka-Fira, E. (2013). Imiennictwo krakowian od XVI do XVIII wieku na tle historii i kultury. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
• Ryguła, E. M. (2011). Imiennictwo w Kobiórze w XVIII wieku. Wieki Stare i Nowe, 3(8), 104–127.
• Słownik języka polskiego PWN. (b.d.). https://sjp.pwn.pl/sjp/ (dostęp: 15.02.2022).
• Sikora, E. (2016). Tendencje w nadawaniu imion na podstawie ksiąg metrykalnych parafii Bieliny na początku XIX i XX w. Studia Methodologica, 43, 32–42.
• Sikora, E. (2017). Zmiany imiennictwa w XXI wieku w zestawieniu z wiekiem XIX i XX (na podstawie ksiąg urodzeń pochodzących z parafii Bieliny). Zeszyty Studenckiego Ruchu Naukowego UJK w Kielcach, 26(1), 183–193.
• Rzymskie Martyrologium. Czytania na każdy dzień roku. (1910). Nakładem Karola Miarki.
• Sułowski Zygmunt, 1972, Imiona chrzestne w parafii Piotrawin w XVII–XIX wieku, „Roczniki Humanistyczne”, t. XX, z. 2, s. 99–116.
• Uspienski Boris, 2012, Semiotyczne i lingwistyczne znaczenia krzyża, „Miscellanea Anthropologica et Sociologica”, nr 13, s. 18–27.

Identifiers

DOI

10.26485/RKJ/2022/70/5

Biblioteka Nauki

57481647