Urszula Sosna, „Gdy w 1945 r. wybuchła u nas wojna…”

• Authors: Małgorzata Laburda-Lis

Title variants

Urszula Sosna, „Gdy w 1945 r. wybuchła u nas wojna…”

• Languages of publication: PL

Abstracts

PL

Tekst zawiera transkrypcję oraz opracowanie wspomnień Urszuli Sosny zarejestrowanych w czerwcu 2019 r. w ramach IX edycji konkursu „Grant Oral History”. Narratorka opowiada o Powstaniach Śląskich, plebiscycie, przyłączeniu Tarnowskich Gór do Polski i ustanowieniu granicy polsko-niemieckiej. Wspomina m.in. towarzyszący jej rodzinie strach przed powstańcami, szkołę, zabawę i pracę w rodzinnym gospodarstwie w okresie międzywojennym. Rok 1945 przedstawia jako początek wojny na Śląsku, który kojarzy się jej z traumatycznym zetknięciem z Sowietami. Przywołuje deportację mężczyzn do ZSRR, konieczność ukrywania się w piwnicy, represje żołnierzy wobec miejscowych cywilów oraz pobyt w obozie pracy w Kędzierzynie.

EN

The text contains a transcription and commentary on the account of Urszula Sosna recorded within the framework of the 9th “Oral History Grant”. The narrator talks about the Silesian Uprisings, the plebiscite, the incorporation of Tarnowskie Góry into Poland and the creation of the Polish–German border. In terms of her personal memories, she talks about school, work on the family farm in the inter-war period. She presents 1945 as the start of the war in Silesia which is associated with traumatic contact with the Soviets and recalls the deportation of the male population to the USSR, the necessity to hide in cellars, the repression of local civilians by soldiers and her own time in a labour camp in Kędzierzyn.

Keywords

PL

Bytom; obóz pracy; II wojna światowa; Niemcy; Bytom; obóz pracy; II wojna światowa; Niemcy

EN

Bytom; labour camp; World War II; Germany

• Publisher: Ośrodek Pamięć i Przyszłość
• Journal: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
• Year: 2019
• Volume: 9
• Pages: 235-266

Dates

published

2020-06-26

Contributors

author

Małgorzata Laburda-Lis

• Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 roku, Polska

• https://orcid.org/0000-0002-2089-2427

References

• Drabina J., Historia Bytomia 1254–2000, Bytom 2000.
• Drabina J., Historia Bytomia od średniowiecza do współczesności 1123–2010, Bytom 2010.
• Fic M., Migracyjny ruch wędrówkowy na obszarze województwa śląskiego/katowickiego od 1945 roku – zarys problematyki, [w:] Wędrówka ludów. Powojenny transfer ludności w Polsce Ludowej, red. M. Fic, Katowice 2018, s. 75–95.
• Jedynak Z., Stolarzowice i Górniki, [w:] Z dziejów dzielnic Bytomia, red. J. Drabina, Bytom 1991, s. 208–214.
• Kaczmarek R., II wojna światowa (1939–1945), [w:] Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu, red. J. Bahlcke, D. Gawrecki, R. Kaczmarek, Gliwice 2011, s. 255–266.
• Kaźmierska K., Wywiad narracyjny – technika i pojęcia analityczne, [w:] Biografia a tożsamość narodowa, red. M. Czyżewski, A. Piotrowski, A. Rokuszewska-Pawełek, Łódź 1996, s. 61–72.
• Laburda M., Zakończenie wojny na Górnym Śląsku w narracjach mieszkańców regionu na przy zakładzie
• zbiorów Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 roku, [w:] ČAS – MÍSTA – LIDÉ. Systém nacistických táborů v letech 2. světové války. CZAS – MIEJSCA – LUDZIE. Nazistowski system obozowy w latach II wojny światowej, red. M. Krůl [et. al.], Bytom - Český Těšín 2017, s. 202–212.
• Miroszewski K., System obozowy, [w:] Województwo śląskie1945–1950. Zarys dziejów politycznych, red. A. Dziurok, R. Kaczmarek, Katowice 2014, s. 243–253.
• Nowak E., Obozy na Śląsku Opolskim w systemie powojennych obozów w Polsce (1945–1950). Historia i implikacje, Opole 2002.
• Rosenbaum S., Węgrzyn D., Deportacje z Górnego Śląska do Związku Sowieckiego w 1945 roku. Katalog wystawy stałej w Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 roku w Radzionkowie, Katowice 2015.
• Węgrzyn D., Internowania i aresztowania mieszkańców Górnego Śląska przez NKWD ZSRR w 1945 roku i ich produktywizacja w ramach systemu obozowego GUPWI NKWD/MWD w latach 1945–1953, [w:] Wywózka. Deportacja mieszkańców Górnego Śląska do obozów pracy przymusowej w Związku Sowieckim w 1945 r.
• Faktografia – konteksty – pamięć, red. S. Rosenbaum, D. Węgrzyn, Katowice 2014, s. 72–145.
• Województwo śląskie 1945–1950. Zarys dziejów politycznych, red. A. Dziurok, R. Kaczmarek, Katowice 2014.
• Woźniczka Z., Represje na Górnym Śląsku po 1945 roku, Katowice 2013.
• Woźniczka Z., Z Górnego Śląska do sowieckich łagrów, Katowice 1996.
• „Wywieziono nas bydlęcymi wagonami”. Relacje deportowanych z Górnego Śląska do Związku Sowieckiego w 1945 roku, oprac. S. Rosenbaum, D. Węgrzyn, K. Kartasiński, Katowice 2015.
• Wywózka. Deportacja mieszkańców Górnego Śląska do obozów pracy przymusowej w Związku Sowieckim w 1945 r. Faktografia – konteksty – pamięć, red. S. Rosenbaum, D. Węgrzyn, Katowice 2014.

Identifiers

DOI

10.26774/wrhm.256