Semantyczne zmiany słowa „polityczny" we współczesnej polszczyźnie

• Authors: Jolanta Antas

Title variants

EN

Semantic changes of the word "political" in contemporary Polish

Abstracts

EN

Attempts to subordinate language to political power are not a new phenomenon. Orwell, Klemperer, Barańczak, Baecker, Głowiński, Bralczyk, and Markowski, among others, wrote about propaganda and its mechanisms.The article analyzes the mechanism of exclusion from discourse (and political community) characteristic of the new newspeak (nowa nowomowa, pisomowa, piszczyzna). It is about the semantic operations performed by the authorities on the words polityczny, apolityczność (political, apolitical), and the phrase protest polityczny (political protest), which then change their meanings and, unfortunately, enter the usage. Selected examples of various types of political statements from recent years are considered. The text is a linguistically, socially, and politically engaged voice of protest against such attempts to appropriate and demolish the Polish culture.

PL

Próby podporządkowania języka władzy politycznej nie są zjawiskiem nowym. O propagandzie i jej mechanizmach pisali m.in. Orwell, Klemperer, Barańczak, Baecker, Głowiński, Bralczyk czy Markowski. W artykule skupiono się na analizie mechanizmu wykluczenia z dyskursu (i wspólnoty politycznej) charakterystycznym dla nowej nowomowy (pisomowy, piszczyzny). Chodzi mianowicie o dokonywane przez władzę operacje semantyczne dotyczące słów polityczny, apolityczność i zwrotu protest polityczny, które to zmienione znaczenia wchodzą następnie niestety do uzusu. Prześledzono wybrane przykłady różnego rodzaju wypowiedzi politycznych z ostatnich lat. Tekst stanowi językoznawczo, społecznie i politycznie zaangażowany głos sprzeciwu wobec tego rodzaju prób zawłaszczania i demolowania polskiej kultury.

Keywords

EN

politics; political; apolitical; political protest; political attitude

PL

polityka; polityczny; apolityczny; protest polityczny; postawa polityczna

• Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
• Journal: Forum Lingwistyczne
• Year: 2023
• Volume: 11
• Issue: 2
• Pages: 1-19

Dates

published

2023

Contributors

author

Jolanta Antas

• Uniwersytet Jagielloński

• https://orcid.org/0000000222266657

References

• Słowniki
• ISSJP – Internetowy słownik synonimów języka polskiego online. https://synonim.net/synonim/polityczny
• SJPDor – Doroszewski, W. (red.). (1958–1969). Słownik języka polskiego. https://sjp.pwn.pl/doroszewski/
• SFJP – S. Skorupka (1999). Słownik frazeologiczny języka polskiego. T. 1–2. Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”.
• WSJP PAN – Wielki słownik języka polskiego PAN. https://wsjp.pl/
• Bibliografia
• Cytatybaza. https://quotepark.com/pl/cytaty/430383-arystoteles-czlowiek-jest-z-natury-stworzony-do-zycia-w-pa/
• Czajkowski, A. (2011). Polityka w pięciu odsłonach: Metatypologia zjawiska. Wrocławskie Studia Politologiczne, 12, 6–25.
• Czajkowski, A. (2015). Dziesięć twierdzeń o polityce. Wydawnictwo Adam Marszałek.
• Demotywatory.pl. Pobrano 2 marca 2023 z: https://www.google.com/search?q=ty+s%C5%82ysza-%C5%82%C4%99%C5%9B+%C5%BCe+chc%C4%85+nas+przerobi%C4%87+na+par%C3%B3wki&tbm=isch&ved=2ahUKEwi-nafLxNX4AhWPxosKHcUbD9gQ2-cCegQIABAA&oq=ty+s%C5%82y-sza%C5%82%C4%99%C5%9B+%C5%BCe+chc%C4%85+nas+przerobi%C4%87+na+par%C3%B3wki-&gs_lcp=CgNpbWcQAzoECCMQJzoECAAQQzoICAAQgAQQsQM6CwgAEIAEELEDEIMBOggIABCxAxCDAToHCCMQ6gIQJzoFCAAQgAQ6BAgAEAM6BggAEB4QCDoECAAQGFC7DFihtgJg38ACaARwAHgCgAG5BYgBnESSAQ02MS4xMC4yLjAuMS4ymAEAoAEBqgELZ3dzLXdpei1pbWewAQrAAQE&sclient=img&ei=Pce9Yv6KHY-NrwTFt7zADQ&bih=534&biw=1163&rlz=1C1WPZC_enPL840PL840#imgrc=aalcQRDXfatZlM
• Hassliebe, Ł. (Galopujący Major). 2019. Pancerna brzoza. Słownik prawicowej polszczyzny. Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
• Jasiński, K. (2008). Koncepcja państwa: Czytając „Politykę” Arystotelesa. Studia Elbląskie 9, 251–257.
• Messyasz, K. (2015). Postawy polityczne młodzieży polskiej w świetle badań empirycznych. Władza Sądzenia, 7, s. 57–79, www.wladzasadzenia.pl
• Niepytalska-Osiecka, A. (2019). Lewak, lewaczka i lewactwo we współczesnej polszczyźnie. Poradnik Językowy, 9(9), 81–89. https://doi.org/10.33896/PorJ.2019.9.6
• Potocki, P., Machalica, B. (2021). Pęknięte pokolenie rewolucjonistów. Młodzi wobec sytuacji w Polsce w 2021 roku. Raport ilościowy i jakościowy. https://library.fes.de/pdf-files/bueros/warschau/19119-20220627.pdf
• Prof. Balcerowicz: Z niesmakiem patrzę na młodych Polaków. Nie wiedzą, jak wygląda zmierzanie do dyktatury, 18 czerwca 2018. https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/prof-balcerowicz-z-niesmakiem-patrze-na-mlodych-polakow-nie-wiedza-jak-wyglada/4mryd8y
• Prof. Skarżyńska o młodych Polakach: Będą zieloni, tęczowi czy brunatni? Z Krystyną Skarżyńską rozmawia Ewa Wilk. Polityka. 4 marca 2022. https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/2156341,1,prof-skarzynska-o-mlodych-polakach-beda-zieloni-teczowi-czy-brunatni.read
• Rigamonti, M. (2017). Prof. Bralczyk: Może jestem komunistą. Komunista to człowiek, który wierzy w sprawiedliwość społeczną, równość i takie różne rzeczy. 15 września 2017. https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/1071167,profesor-bralczyk-kaczynski-polityka-psl-pis-po-komunizm.html
• Spychała-Kulma, B. (b.d.). Dlaczego młodzi ludzie nie interesują się polityką? Pobrano 13 marca 2023 z: http://www.zsmosina.powiat.poznan.pl/e_nauka/internat_074.pdf
• Stanisław Karczewski o śledztwie smoleńskim: „Dojście do prawdy to nie jest sprawa polityczna. Możemy ją wyjaśnić siłami naszego wymiaru sprawiedliwości”. wPolityce.pl. 11 grudnia 2015. https://www.tvp.info/23077235/dojscie-do-prawdy-to-nie-polityka-wyjasnienie-katastrofy-smolenskiej-nie-jest-absolutnie-polityczne
• Trąmpczyński, W. (2017). Biała Polska w czarnej d***. https://kaczyzm.info/polityka/biala-polska-czarnej-d/
• Weber, M. (1998). Polityka jako zawód i powołanie. Tłum. A. Kopacki, P. Dybel. Wydawnictwo Znak.
• Wikipedia, hasło: protest polityczny. Pobrano 10 lutego 2022 z: https://pl.wikipedia.org/wiki/Protest_polityczny
• Wojciszke, B. (2005), Postawy i ich zmiana. W: J. Strelau (red.). Psychologia. T. 3. Gdańskie Wydawnictwo
• Psychologiczne.
• Zbigniew Brzeziński o Kaczyńskim. Pobrano 20 marca 2020 z: https://www.youtube.com/watch?v=YrGGKLtuB

Identifiers

DOI

10.31261/FL.2023.11.2.10

Biblioteka Nauki

59412628