Czy czarnogórskie i polskie fonemy /ś/ i /ź/ są tej samej proweniencji (w odniesieniu do koncepcji czarnogórskiego onomasty i językoznawcy Radoslava Rotkovicia o pochodzeniu przodków Czarnogórców)?

• Authors: Robert Bońkowski

Title variants

EN

Do the Montenegrin and Polish phonemes /ś/ and /ź/ have the same provenance (with reference to the concept of the Montenegrin onomastist and linguist Radoslav Rotković about the origin of the ancestors of Montenegrins)?

Abstracts

EN

The analysis is an attempt to compare the genetic development of the spirants [ś] and [ź] in Polish and Montenegrin, and is a kind of Polish response to the theses put forward by the Montenegrin researcher Radoslav Rotković and later developed by the Montenegrinist Vojislav Nikčević regarding the common origin of these sounds in both languages. In view of the problem posed, the starting point is to present the theses put forward by Rotković in the monograph Odakle su došli preci Crnogoraca [“Where did the ancestors of Montenegrins come from”] and the evidence in support of them, as well as their linguistic development by Nikčević. Then, their reception by the Montenegrin and Polish Slavic community is analysed in order to compare the genesis of the Polish and Montenegrin spirants [ś] and [ź] in the light of previous accepted research and its results. This comparison speaks against the thesis put forward by Rotković, as it indicates different paths of the appearance of the spirants [ś] and [ź] in the Montenegrin and Polish languages.

PL

Analiza jest próbą porównania genezy spirantów [ś] i [ź] w języku polskim i czarnogórskim i stanowi niejako polską odpowiedź na tezy stawiane przez czarnogórskiego badacza Radoslava Rotkovicia i rozwinięte później przez nestora montenegrystyki Vojislava Nikčevicia dotyczące wspólnego pochodzenia tych głosek w obu językach. Punktem wyjścia jest przedstawienie tez postawionych przez Rotkovicia w monografii Odakle su došli preci Crnogoraca [„Skąd przybyli przodkowie Czarnogórców”] i dowody na ich poparcie oraz ich lingwistyczne rozwinięcie przez Nikčevicia. Następnie został zanalizowany ich odbiór przez środowisko slawistyczne czarnogórskie i polskie po to, aby w dalszej części tekstu, w świetle dotychczasowych badań i ich wyników, porównać genezę polskich i czarnogórskich spirantów [ś] i [ź]. Porównanie to wypada na niekorzyść koncepcji wysuniętej przez Rotkovicia, ponieważ wskazuje na różnorodne drogi pojawienia się spirantów [ś] i [ź] w języku czarnogórskim i polskim.

Keywords

EN

diachrony; Slavic studies; the theory of Radoslav Rotković; Polish and Montenegrin phonemes /ś/ and /ź/; comparison

PL

diachronia; slawistyka; teoria Radoslava Rotkovicia; polskie i czarnogórskie fonemy /ś/ i /ź/; porównanie

• Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
• Journal: Forum Lingwistyczne
• Year: 2024
• Volume: 12
• Issue: 2
• Pages: 1-11

Dates

published

2024

Contributors

author

Robert Bońkowski

• Uniwersytet Śląski w Katowicach

• https://orcid.org/0000000281153222

References

• Źródła
• Nikčević, V. (1993). Crnogorski jezik. Geneza, tipologija, razvoj, strukturne odlike, funkcije. (t. 1: Od artikulacije govora do 1360. godine). Matica crnogorska.
• Nikčević, V. P. (1998). Štokavski dijasistem. Etnička i jezička osnova. (Poseban otisak proširenoga referata sa međunarodnoga naučnog skupa „Jezici kao kulturni identiteti na prostoru bivšega srpskohrvatskog ili hrvatskosrpskog jezika“). Crnogorski PEN centar.
• Nikčević, V. P. (2004). Jezikoslovne studije. Centralna narodna biblioteka Republike Crne Gore „Đurđe Crnojević”.
• Rotković, R. (1995). Odakle su došli preci Crnogoraca: onomastička istraživanja. Matica crnogorska.
• Rotković, R. (2000). Odakle su došli preci Crnogoraca: onomastička istraživanja. Drugo, istovjetno izdanje, sa Komentarima na kraju. MontEdit.
• Literatura
• Brborić, B. (2001). S jezika na jezik (Sociolingvistički ogledi II). Centar za primenjenu lingvistiku: Prometej.
• Brom, P. (2009). Fonemy ś i ź w procesie różnicowania sztokawskiego obszaru językowego. Slavia Centralis, 2(1), 73–84.
• Čirgić, A. (2011). Crnogorski jezik u prošlosti i sadašnjosti. Institut za crnogorski jezik i književnost; Matica crnogorska.
• Čirgić, A., Radoman, A. (2013–2014). Radoslav Rotković kao montenegrist. Matica, 56–57, 293–340.
• Długosz-Kurczabowa, K., Dubisz, S. (2019). Gramatyka historyczna języka polskiego. Wyd. 3, dodruk 5. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
• Glušica, R. (2020). Crnogorski jezik i nacionalizam. Biblioteka XX vek.
• Greenberg, R. (2008). Language and identity in the Balkans. Oxford University Press.
• Jaroszewicz, H. (2010–2011). Vojislava Nikčevicia koncepcje rekonstrukcji języka czarnogórskiego. Socjolingwistyka, 24–26, 91–110.
• Jaroszewicz, H. (2018). Język czarnogórski na rozdrożu. Główne kierunki polityki językowej w Czarnogórze po 1991 roku. Acta Universitatis Wratislaviensis, 3792, Slavica Wratislaviensia, CLXV, 157–168.
• Kułakowska, M., Myszka, A. (2013). Na tropach przeszłości języka. Fonetyka. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
• Melnytska, K. (2016). Język a tożsamość: przypadek Czarnogóry. Adeptus. Pismo Humanistów, 8, 50–71.
• Moszyński, L. (1984). Wstęp do filologii słowiańskiej. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Orlandić, S. (2011). Jekavska jotacija u crnogorskim govorima. Linqua Montenegrina, 7, 3–35.
• Skalová, H. (1965). Topografická mapa území Obodriců a Veletů-Luticů ve světle místních jmen. Československá akademie věd.
• Skrzeszewska, M. (2016). Polityka językowa w Czarnogórze (2007–2014) – czyli rzecz o czarnogórskości. W: K. Taczyńska, A. Twardowska (red.), Poznać Bałkany. Historia – polityka – kultura – języki VI (s. 281–297). Interdyscyplinarne Koło Naukowe Doktorantów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
• Stieber, Z. (1989). Zarys gramatyki porównawczej języków słowiańskich. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Stojanović, J. (2020). The development path of the Serbian language and script. Matica srpska – Društvo članova u Crnoj Gori, translation Novica Petrović (przekład serbskiego oryginału: J. Stojanović (2016). Put srpskog jezika i pisma, Srpska književna zadruga).
• Strutyński J. (2002), Gramatyka polska. Wydanie 5. Wydawnictwo Tomasz Strutyński.
• Trautmann, R. (1948–1956). Die elb- und ostseeslavischen Ortsnamen (t. 1–3; 1: 1948; 2: 1949; 3: 1956 (Register)). Akademie-Verlag.
• Trautmann, R. (1950). Die slavischen Ortsnamen Mecklenburgs und Holsteins. Zweite verbesserte Auflage. Akademie-Verlag.
• Vuković, J. (1974). Istorija srpskohrvatskog jezika. I dio. Uvod i fonetika. Naučna knjiga.

Identifiers

DOI

10.31261/FL.2024.12.2.13

Biblioteka Nauki

59445135