Trotz allen Stereotypen Forschungsperspektiven: politische und publizistische Tätigkeit von Karl Okonsky (Karol Okoński) in Oberschlesien

• Authors: Natalia Klimaschka

Title variants

PL

Historia niemożliwa. Karol Okoński - urodzony w Berlinie, aktywista PZPR i poseł do Reichstagu

EN

An impossible story. Karl Okonsky - Berlin born activist of the Polish United Workers' Party and member of the Reichstag

Abstracts

EN

Karl Okonsky (Karol Okoński) undoubtedly belongs to the circle of the most amazing figures in the post-war history of Upper Silesia. As the editor-in-chief of „Volkswille“ he was regarded during the Plebiscite as the best pen fighting for German interests. He was active not only as a journalist but also as a politician. He spoke with passion on the Reichstag forum about the situation in Upper Silesia. He astonished his audience with his aversion to Polish interests, despite his Polish origin. He spoke particularly sharply about Wojciech Korfanty. He was persecuted by the Nazis during World War II. After the borders shift, despite his former German sympathies, he remained in his own home. Although he did not speak Polish enough, he could not only print in the Polish postwar press, but was even an active and recognised activist of the Polish United Workers’ Party, awarded with the Commander’s Cross of the Order of Polonia Restituta.

PL

Karol Okoński (Karl Okonsky) niewątpliwie należy do kręgu najbardziej zdumiewających postaci w powojennej historii Górnego Śląska. Jako redaktor naczelny „Volkswille” uchodził w czasie plebiscytu za najlepsze pióro walczące o niemieckie interesy. Aktywny był nie tylko jako dziennikarz, ale również jako polityk. Z pasją wypowiadał się na forum Reichstagu o sytuacji na Górnym Śląsku. Zdumiewał swoich odbiorców niechęcią do polskich interesów, pomimo swojego polskiego pochodzenia. Szczególnie ostro wypowiadał się o Wojciechu Korfantym. W trakcie II wojny światowej prześladowany przez nazistów. Po przesunięciu granic pomimo dawnych proniemieckich sympatii pozostał w swoim własnym domu. I chociaż nie znał dostatecznie języka polskiego, mógł nie tylko drukować w polskiej powojennej prasie, a nawet był aktywnym i uznanym działaczem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, za co został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Keywords

PL

Niemiecki ruch oporu w III Rzeszy; Prasa plebiscytowa; Plebiscyt na Górnym Śląsku; Socjaldemokracja; Wojciech Korfanty

EN

German resistance to Nazism; Plebiscite press; Social demokracy; Upper Silesia plebiscite; Wojciech Korfanty

• Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
• Journal: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
• Year: 2020
• Volume: 31
• Pages: 95-121

Dates

published

2020

Contributors

author

Natalia Klimaschka

• Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej / Szkoła Doktorska w Uniwersytecie Śląskim w Katowicach

• https://orcid.org/0000000242071101

References

• Archiv der sozialen Demokratie (AdsD)
• Digitales Nationalarchiv (nac.gov.pl)
• Landesarchiv Berlin
• Schlesische Digitale Bibliothek (sbc.org.pl)
• Staatsarchiv Kattowitz / Filiae Ratibor
• Staatsarchiv Oppeln
• Czubiński, A. (1988). Komunistyczna Partia Polski (1918-1938) - Zarys historii, Warszawa: WSiP.
• Glensk, J. (1981). Bibliografia adnotowana śląskiej prasy plebiscytowej i powstańczej, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej”, (20.2) 59-77.
• Glensk, J. (1981). Polska i niemiecka prasa plebiscytowa i powstańcza na Śląsku, Studia Śląskie, 39, 87-148.
• Hawranek, F. (red). (1982). Encyklopedia Powstań Śląskich. Opole: Wydawnictwo Instytutu Śląskiego.
• Jędruszczak, T. (1958). Polityka Polski w sprawie Górnego Śląska 1918-1922. Warszawa: PWN.
• Myśliński, J. (1980). Polskie czasopiśmiennictwo socjalistyczne do 1918 r.: instrument towarzyszący powstaniu i rozwojowi ruchu robotniczego, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej”, 2, 21-32.
• o. A. (1921). Protokoll über die Verhandlungen des Parteitages der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands abgehalten in Görlitz vom 18. bis 24. September 1921. Berlin: J.H.W. Dietz Nachfolger Stuttgart - Buchhandlung Vorwärts.
• Okonsky, K. (1921). Die lustige Kohlenkiste - Allzupolnisches aus Oberschlesien, Kattowitz: Buchdruckerei „Volkswille”.
• Okonsky, K. (1922). Die oberschlesische Autonomiefrage u. die Sozialdemokratie - Rede von Karl Okonsky, M. d. R. gehalten auf dem Bezirksparteitag in Hindenburg O.-S., Ostern 1922, herausgegeben vom Bezirksvorstand der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands, Bezirk Oberschlesien.
• Okonsky, K. (1925). Die Belagerung von Kattowitz im dritten Polen-Aufstand, Hindenburg: Heinrich & Co.
• Okoński, K. (1962), Widera A. (übers.). Z karabinem na bakier. Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”.
• Scholtis, A. (1962). Reise nach Polen - Ein Bericht, München: Biederstein.
• Scholz, J.J. (1992). August Scholtis - Briefe, Bd. 2, Ratingen: Gebr. Mann Verlag.
• Ostrowidz (1926, 31. Dezember). Z chwili. „Unschuldiges Würmchen”, „Polska Zachodnia”, (24) 4.
• o. A. (1920, 3. Dezember). Okoński przemawia w parlamencie niemieckim, „Gazeta Robotnicza”, (270) 2.
• Em. Cas. (1920, 12. Dezember). Okoński und polnischer Senat, „Arbeiterwacht”, (21) 2-3.
• Okonsky, K. (1927, 10. Dezember) Zasady albo…?, „Gazeta Robotnicza”, (283) 2.
• Gonschior, J. (2016, 6-19. Mai) Verbunden mit der Heimat - Erinnerungen: Dr. Adalbert Kurzeja OSB (1920-2016), „Oberschlesische Stimme”, (9) 4.
• o. A. (1928, 3. Januar), Z chwili. Przygoda p. Okonskego, „Polska Zachodnia”, (3) 5.
• o. A. (1928, 5. Januar), Cywilna odwaga, „Gazeta Robotnicza”, (4) 3.
• o. A. (1921, 13. Januar), Okonsky im Bluf-Koncern, „Gazeta Robotnicza”, (9) 2.
• o. A. (1921, 10. Februar). Uczciwy Genosse Okonski, „Gazeta Robotnicza”, (32) 2.
• Kosiński, W. (1969, 22. Februar). Portrety śląskie: Towarzysz Karol Okoński, „Trybuna Opolska”, (52), ohne Seitennummerierung - ein Ausschnitt aus dem Staatsarchiv Oppeln, Sign. 45/2579/0/23/3597.
• Okoński, K. (1963, 15-28 Februar). List do redakcji: Scholtisowi w odpowiedzi, „Poglądy”, (4) 16.
• o. A. (1922, 22. April), Zjazd niemieckich socjalistów Górnego Śląska - Bezczelność blagiera Kowola, „Gazeta Robotnicza”, (91) 2.
• o. A. (1920, 26. August). Die Lage in Oberschlesien - Verurteilung eines Reichstagsabgeordneten, „Freiheit - Berliner Organ der Unabhängigen Sozialdemokratie Deutschlands” (351) 2.
• o. A. (1929, 8. September), Karl Okońsky znów w Katowicerce, „Robotnik Śląski”, (37) 4.
• Okoński, K. (1949, 11. September). Krwawiąca granica, „Odra”, (34) 1.
• Em. Cas. (1921, 16. September). Znamienne oświadczenie, „Gazeta Robotnicza”, (209) 1.
• o. A. (1925, 29. September). Refleksje. Adam i Ewa Karlika, „Polak”, (223) 3.
• o. A. (1936, 17. November), B. felietonista Katowicerki w obozie koncentracyjnym, „Katolik”, (267) 7.
• o. A. (1924, 21. November), Wiadomości z bliższych i dalszych stron - Zabrze, „Górnoślązak”, (269) 6.
• IV Sonstiges
• Fikus, S. (2005). Plebiscyt i Powstania Śląskie w niemieckiej historiografii i publicystyce, unveröffentlichte Dissertation unter der Leitung von Marian Marek Drozdowski (S. 261). Warszawa: Kardinal-Stefan-Wyszyński-Universität.
• Kalemba, J. (1982). Szkice z dziejów miasta i gminy Kuźnia Raciborska, Bd. 1. Kuźnia Raciborska: Ein unveröffentlichtes Werk aus der Sammlung der Gesellschaft der Landfreunde des Ratiborer Landes - Filiae in Ratiborhammer (Towarzystwo Miłośników Ziemi Raciborskiej, oddział terenowy w Kuźni Raciborskiej).
• Kalemba, J. (red). (1994). Kronika miasta i gminy Kuźnia Raciborska w okresie powojennym (1945-1993) (wycinki z prasy, zdjęcia prasowe, fragmenty opracowań-artykułówsprawozdań itp.). Kuźnia Raciborska: ein unveröffentlichtes Werk aus der Sammlung der Gesellschaft der Landfreunde des Ratiborer Landes - Filiae in Ratiborhammer (Towarzystwo Miłośników Ziemi Raciborskiej, oddział terenowy w Kuźni Raciborskiej).

Identifiers

DOI

10.31261/spus.9825

Biblioteka Nauki

63521721