Misja teologii we współczesnym świecie – (re)interpretacja encykliki „Fides et ratio”

• Authors: Anna Zellma

Title variants

EN

The Mission of Theology in the Modern World – A (Re)interpretation of the Encyclical “Fides et ratio”

Abstracts

PL

Teologia, jako dyscyplina naukowa bliska życiu człowieka, potrzebuje nieustannego odczytywania swojej misji we współczesnym świecie. Do jej podstawowych zadań należy troska o nieustanne krzyżowanie się ze sobą, częściowe przenikanie się, warunkowanie oraz dopełnianie wiary i rozumu. Takie podejście koresponduje z nauczaniem Kościoła, w którym podkreśla się naukowy status teologii. W niniejszym artykule starano się wykazać, że u podstaw rzetelnych badań teologicznych znajduje się właściwe rozumienie relacji między rozumem a wiarą. Odwoływano się przede wszystkim do encykliki Jana Pawła II Fides et ratio. Na podstawie ponownej reinterpretacji tego dokumentu starano się ukazać misję teologii we współczesnym świecie. Za ważne uznano również odwołanie do dokumentów Kościoła, nauczania papieży i literatury przedmiotu. Wskazano na znaczenie badań interdyscyplinarnych i trans-dyscyplinarnych. Wiele uwagi poświęcono poszukiwaniu prawdy. W tym kontekście analizowano kwestie związane z antropologią teologiczną, która odgrywa ważną rolę w różnych obszarach życia społecznego (np. w ewangelizacji, edukacji, wychowaniu, katechezie, mediach, polityce). Za ważne uznano również badania kontekstualne, uwzględniające życie poszczególnych osób i grup społecznych oraz wspólnot chrześcijańskich. Wskazano też na wyzwania związane z obecnością teologii w przestrzeni nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych. Na tym tle przywołano potrzebę integrowania pracy badawczej z osobistą relacją teologa z Bogiem i zaangażowaniem we wspólnocie Kościoła.

EN

As a scientific discipline closely tied to human life, theology requires a continual reassessment of its mission in the contemporary world. Among its fundamental tasks is the consideration of the ongoing intersection, partial interpenetration, conditioning, and complementarity of faith and reason. This approach aligns with the Churchʼs teaching, which emphasizes the scientific status of theology. This article seeks to demonstrate that at the core of sound theological research is a proper understanding of the relationship between reason and faith. Reference was made primarily to John Paul IIʼs encyclical Fides et ratio. Based on a reinterpretation of this document, an attempt was made to show the mission of theology in the modern world. Reference to the documents of the Church, the teaching of the popes and the literature on the subject were also considered important. Emphasis is placed on interdisciplinary and trans-disciplinary research. Significant attention is devoted to the pursuit of Truth. In this context, issues about theological anthropology, which plays a crucial role in various aspects of social life (e.g., evangelization, education, upbringing, catechesis, media, politics), are analyzed. Contextual studies that consider the lives of individuals, social groups, and Christian communities are also deemed important. Furthermore, the challenges posed by theologyʼs presence in the realm of new information and communication technologies are highlighted. In light of these challenges, there is a recognized need to integrate research endeavors with the theologianʼs relationship with God and involvement in the Church community.

Keywords

EN

theology; philosophy; faith; reason; interdisciplinarity; research; society; theological anthropology; ransdisciplinarity

PL

teologia; filozofia; wiara; rozum; interdyscyplinarność; trans-dyscyplinarność; badania naukowe; społeczeństwo; antropologia teologiczna

• Publisher: Wydawnictwo Diecezjalne Adalbertinum
• Journal: Studia Ełckie
• Year: 2024
• Volume: 26
• Issue: 1
• Pages: 55-69

Dates

published

2024

Contributors

author

Anna Zellma

• Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

• https://orcid.org/0000000236123454

References

• Abramowicz M., Fizyka jest dziś o wiele bliżej uznania istnienia Boga jako aktywnego elementu obiektywnej rzeczywistości, https://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,29399840,fizyka-potrafi-udowodnic-ze-czegos-nie-ma-jesli-tego-naprawde.html (dostęp: 4.02.2024).
• Benedykt XVI, Przemówienie na uniwersytecie w Ratyzbonie (Regensburg, 12.09.2006), https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/benedykt_xvi/podroze/ben16-ratyzbona_12092006.html (dostęp: 12.01.2024).
• Bronk A., Majdański S., Teologia – próba metodologiczno-epistemologicznej charakterystyki, „Nauka” 2006, nr 2, s. 81-110.
• Bujak J., Czy wiara może uzdrowić rozum? Fides et ratio o wzajemnych relacjach teologii i filozofii, „Teologia w Polsce” 2007, nr 1, s. 65-77.
• Czupryński W., Antropologiczne podstawy chrześcijańskiej koncepcji wychowania, „Studia Nauk Teologicznych PAN” 18(2023), s. 153-166.
• Davies P., Die Urkraft. Auf der Suche nach einer einheitlichen Theorie der Natur, z ang. tłum. E.P. Fischer, Hamburg 1987, s. 318-321.
• Dębowski J., Metodologiczny status teologii czyli o osobliwościach nauk teologicznych, w: Misja teologii w uniwersytecie, red. M. Jodkowski, A. Nalewaj, M. Piechocka-Kłos, Olsztyn 2015, s. 53-68.
• Dola T., Racjonalność w badaniach teologicznych, w: Misja teologii w uniwersytecie, red. M. Jodkowski, A. Nalewaj, M. Piechocka-Kłos, Olsztyn 2015, s. 69-77.
• Dutkiewicz T., Jedność wiary i rozumu w nauce o aniołach św. Tomasza z Akwinu. Angelologia Akwinaty w perspektywie encykliki Fides et ratio Jana Pawła II, „Studia Gdańskie” 41(2017), s. 219-231.
• Franciszek, Adhortacja apostolska Evangelii gaudium. O głoszeniu Ewangelii w dzisiejszym świecie (24.11.2013), Kraków 2013.
• Franciszek, Konstytucja apostolska „Veritatis Gaudium” o uniwersytetach i wydziałach kościelnych, https://www.vatican.va/content/francesco/pl/apost_constitutions/documents/papa-francesco_costituzione-ap_20171208_veritatis-gaudium.html (dostęp: 7.01.2024).
• Grochowska I., Faith and reason in the unity of truth in the thought of st. Thomas Aquinas and John Paul II, „Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio” 56(2023), nr 4, s. 9-19.
• Jan Paweł II, Encyklika „Centesimus annus” do czcigodnych braci w episkopacie, do kapłanów i rodzin zakonnych, do wiernych Kościoła katolickiego i wszystkich ludzi dobrej woli w setną rocznicę encykliki „Rerum novarum” (1.05.1991), w: Encykliki Ojca Świętego Jana Pawła II, t. 2, Kraków 1996, s. 461-530.
• Jan Paweł II, Encyklika „Fides et ratio” do biskupów Kościoła katolickiego o relacjach między wiarą a rozumem (14.09.1998), tekst polski, Kraków 1999.
• Jan Paweł II, Encyklika „Redemptor hominis” (4.03.1979), w: Encykliki Ojca Świętego Jana Pawła II, t. 1, Kraków 1996, s. 1-53.
• Jan Paweł II, Konstytucja apostolska Sapientia Christiana, w: Posoborowe prawodawstwo kościelne (dokumenty prawno-liturgiczne), zebrał i przeł. E. Sztafrowski, Warszawa 1983, t. 12, z. 1, s. 210-256.
• Jaworski K., Czy teologia jest nauką formalną?, „Scientia et Fides” 11(2023), nr 2, s. 149-173.
• Kozakiewicz S., Czy teologia dogmatyczna jest tylko dla duchownych i katechetów?, w: Misja teologii w uniwersytecie, red. M. Jodkowski, A. Nalewaj, M. Piechocka-Kłos, Olsztyn 2015, s. 249-258.
• López Campos P., Papież promuje odnowioną teologię w motu proprio, https://omnesmag.com/pl/aktualnosci/motu-proprio-pontificia-academia-teologia/ (dostęp: 3.02.3024).
• Migalski M., List otwarty prof. Marka Migalskiego do Rektora UŚ oraz odpowiedź Rektora w sprawie postulatu likwidacji Wydziału Teologicznego, https://gazeta.us.edu.pl/node/433603 (dostęp: 3.02.2024).
• Myszor W., Teologia akademicka: jej granice i ograniczenia, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 43(2010), nr 1, s. 141-150.
• Nosol A., Teologia na usługach wiary, Opole 1978.
• Ochotny P., Fides et ratio – dwa porządki poznania prawdy, „Warszawskie Studia Pastoralne” 32(2016), nr 3, s. 101-119.
• Papieska Rada ds. Krzewienia Nowej Ewangelizacji, Dyrektorium o katechizacji, Kielce 2020.
• Pomorski J., Podążając za Karolem Wojtyłą… Sześć wykładów z pedagogii tolerancji, Lublin 2023.
• Remisiewicz Ł., Teologia jako nauka formalna, „Analiza i Egzystencja: czasopismo filozoficzne” 32(2015), s. 113-142.
• Rudkouski P., Problem argumentacji w teologii, https://depotuw.ceon.pl/bitstream/handle/item/1685/3501-DR-FF-78072700000.pdf?sequence=1 (dostęp: 11.02.2024).
• Siemieniewski A., Teolog: powołanie czy zawód?, „Wrocławski Przegląd Teologiczny” 6(1998), nr 2, s. 65-70.
• Szczypiński O., Chrześcijaństwo jako źródło kultury europejskiej w myśli Josepha Ratzingera, https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/5421/chrzescijanstwo_jako_zrodlo_kultury.pdf?sequence=1&isAllowed=y (dostęp: 5.03.2024).
• Szymik J., Teologia jako (roz)mowa o Bogu/człowieku, „Studia Nauk Teologicznych” 3(2008), s. 119-127.
• Szymik J., Teologia jako nauka wiary, czyli scientia sui generis, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 32(1999), s. 95-104.
• Trombik K., Polak P., Teologia nauki – propozycja nowego otwarcia teologii na nauki, „Człowiek i Społeczeństwo” 54(2022), s. 49-64.
• Wistuba H., Rozważania Ojca Świętego Jana Pawła II w encyklice „Fides et ratio”, „Studia Warmińskie” 36(1999), s. 213-219.
• Wiszowaty E., Rola teologii w nowoczesnym uniwersytecie, w: Misja teologii w uniwersytecie, red. M. Jodkowski, A. Nalewaj, M. Piechocka-Kłos, Olsztyn 2015, s. 41-51.
• Zellma A., Accompanying the Catechised in Their Holistic Development, „Roczniki Teologiczne” 69(2022), nr 11, s. 5-22.
• Zellma A., Kształcenie na kierunku nauki o rodzinie w kontekście współczesnej polskiej polityki społecznej, „Studia Warmińskie” 54(2017), s. 219-231.
• Zellma A., Kształcenie nauczycieli religii rzymskokatolickiej w Polsce – między formacją teologiczno-katechetyczną a pedagogizacją, „Studia Ełckie” 23(2021), nr 4, s. 501-512.
• Zellma A., Kształcenie nauczycieli wychowania do życia w rodzinie – kontekst polski, „Studia Redemptorystowskie” 13(2015), s. 445-455.
• Zellma A., Kształcenie pedagogiczne studentów teologii na polskich uniwersytetach, w: Misja teologii w uniwersytecie, red. M. Jodkowski, A. Nalewaj, M. Piechocka-Kłos, Olsztyn 2015, s. 237-248.
• Zellma A., Współczesny model kształcenia pedagogiczno-katechetycznego alumnów seminariów duchownych w Polsce, „Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego” 33(2013), s. 283-296.

Identifiers

DOI

10.32090/SE.260104

Biblioteka Nauki

38703994