Między współpracą, grą o niezależność a świadomą opozycją. Polityka historyczna w relacjach rządowo-samorządowych – wybrane aspekty

• Authors: Grzegorz Radomski

Title variants

EN

Between cooperation, the game of independence as a conscious opposition. Historical policy in government-self- government relations – selected aspects

Abstracts

EN

The aim of this article is to analyse the role of the local historical policy in the context of government/self-government relations. Referring to Max Weber’s category of ideal types, it is assumed that three types of relations can be discerned in the relations between government and self-government in the context of the above-mentioned policy: cooperation, striving for independence on the part of self-government and conscious opposition. I have assumed that it has an integrative, legitimising, ideological promotional character. It can also be used as one of the factors limiting the omnipotence of the central government. Drawing conclusions is made more difficult by the fact of the diverse activities undertaken by self-governments and the dynamically changing interactions between central government and self-government. The analysis of legal acts, selected examples of the policy of remembrance pursued by local authorities and the journalism leads to the conclusion that local historical policies are carried out in cooperation with the state administration. Recently, however, the dispute over sites of remembrance has been used to emphasise the independence of the self-government. Conscious opposition exists at the ideological level and is connected to a different vision of the past presented by self-governments dominated by political parties opposed to the government.

PL

Celem artykułu jest analiza roli lokalnej polityki historycznej w kontekście relacji rządowo-samorządowych. Odwołując się do kategorii typów idealnych Maxa Webera, przyjęto założenie, że w stosunkach między rządem a samorządem w kontekście wspomnianej polityki można dostrzec trzy typy relacji: współpracę, dążenie do niezależności ze strony samorządu oraz świadomą opozycję. Rozwiązanie problemu badawczego wymagało też określenia funkcji polityki historycznej na poziomie samorządu. Założyłem, że ma ona charakter integracyjny, legitymizacyjny, ideologiczny i promocyjny. Może być też wykorzystywana jako jeden z czynników ograniczających omnipotencję władzy centralnej. Sformułowanie konkluzji jest utrudnione przez fakt zróżnicowanych działań podejmowanych przez samorządy oraz dynamicznie zmieniające się interakcje między władzą centralną a samorządem. Analiza aktów prawnych, wybranych przykładów polityki pamięci prowadzonej przez władze lokalne oraz publicystyki prowadzi do wniosku, iż lokalne polityki historyczne prowadzone są we współpracy z administracją państwową. W ostatnim okresie wykorzystuje się jednak spór o miejsca pamięci do podkreślenia niezależności samorządu. Świadoma opozycja występuje na poziomie ideowym i związana jest z odmienną wizją przeszłości eksponowaną przez samorządy zdominowane przez opozycyjne wobec rządu partie polityczne.

Keywords

PL

samorząd; polityka historyczna; relacje rządowo-samorządowe; partie polityczne

EN

self government; historical policy; government / self government relations; political parties

• Publisher: Wydawnictwo Adam Marszałek
• Journal: Świat Idei i Polityki
• Year: 2021
• Volume: 20
• Issue: 2
• Pages: 13-31

Dates

published

2021

Contributors

author

Grzegorz Radomski

• Uniwersytet Mikołaja Kopernika

• https://orcid.org/0000000168436693

References

• Adamowicz, P. (2018). Gdańsk jako wspólnota. Gdańsk: Słowo/Obraz, Terytoria.
• Andrychowicz-Skrzeba, J. (2014). Polityka historyczna w Polsce i w Niemczech po roku 1989 w wystąpieniach publicznych oraz publikacjach polskich i niemieckich. Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra.
• Chrobaczyński, J. (2018). Gdańskie Muzeum II Wojny Światowej versus tzw. polityka historyczna. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
• Chwedoruk, R. (2018). Polityka historyczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Czepczyński, M. (2010). Gdańskie krajobrazy pamięci i zapomnienia: (re)interpretacje przestrzeni miejskiej ostatnich 20 lat. Kultura i Edukacja, 3, 142–154.
• Fiktus, P. (2015). Prawno-historyczne aspekty problematyki miejsc pamięci w polskim systemie prawnym. W: D. Karkut, J. Mazurkiewicz, M. Gołaczyński, J. Turłukowski (red.), Non omnis moriar. Osobiste i majątkowe aspekty prawne śmierci człowieka. Zagadnienia wybrane (s. 226–245). Wrocław: Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, Oficyna Prawnicza.
• Fish, S. (2008). Interpretacje, retoryka, polityka. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”.
• Fordoński, A. (2019). Samorząd terytorialny w Polsce wobec sporów światopoglądowych. W: A. Fordoński, A. Lewandowski, G. Radomski (red.), 20 lat reformy samorządu terytorialnego. Próba ewaluacji (s. 125–142). Płock: Wydawnictwo Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej.
• Gawłowski, R. (2019). Między współpracą a przetargiem i rywalizacją. Relacje rządowo-samorządowe w systemie administracji publicznej. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.
• Gendźwił, A., Żółtak, T. (2012). Bezpartyjność w powolnym odwrocie. Analiza rozpowszechnienia bezpartyjności w wyborach lokalnych w Polsce w latach 2002–2010. Studia Regionalne i Lokalne, 1, 102–103.
• Gołdyn, P. (2004). „Rechrystianizacja” niektórych herbów miejskich jako wynik przemian społeczno-politycznych po 1990 roku. Poznańskie Zeszyty Humanistyczne, 2, 141–147.
• Gołdyn, P. (2005). Kult polskich świętych w heraldyce samorządowej. Seminare, 21, 87–97.
• Kałużna, J. (2018). Dekomunizacja przestrzeni publicznej w Polsce – zarys problematyki. Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, 2, 157–172.
• Kącka, K. (2015). Polityka historyczna: kreatorzy, narzędzia, mechanizmy działania – przykład Polski. W: K. Kącka, J. Piechowiak-Lamparska, A. Ratke-Majewska (red.), Narracje pamięci. Między polityką a historią (s. 59–80). Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
• Korzeniewski, B. (2008). Upamiętnianie w przestrzeni miejskiej. Kultura Współczesna, 4, 62.
• Kowalczyk, M. (2019). Polska polityka historyczna w ustawach dekomunizacyjnych i dezubekizacyjnych. Sensus Historiae, 36, 3, 35–55.
• Kuciński, P. (2010). Polityka historyczna i trauma (na przykładzie poezji politycznej lat trzydziestych). Teksty Drugie, 6, 56–74.
• Niedojadło, A. (2016). Wychowanie patriotyczne jako przykład troski samorządów o edukację regionalną. W: E. Juśko, I. Wieczorek (red.), Wybrane aspekty wykonywania zadań oświatowych przez jednostki samorządu terytorialnego (s. 32–47). Łódź: Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego.
• Radomski, G. (2017). Spory o samorząd terytorialny w polskiej myśli politycznej po 1989 roku. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
• Radomski, G. (2020). Strategie rozwoju samorządności we współczesnej polskiej myśli politycznej, W: J. Laskowska, A. Lutrzykowski (red.), Problemy strategii rozwoju terytorialnego oraz rewitalizacji infrastrukturalnej i społecznej (s. 119–130). Włocławek Agencja Wydawnicza PAJ – Press.
• Ratke-Majewska, A. (2019). Wątki pamięci w kampaniach wyborów samorządowych. Polska 2018. Nowa Polityka Wschodnia, 2(21), 87–102.
• Rohrscheidt, A.M. (2018). Polityka historyczna z etyką w tle. Patologie w kreowaniu doświadczeń turystów kulturowych. Folia Turistica, 49, 67–123.
• Ruchniewicz, K. (2018). Polityka historyczna. W: J. Wojdon (red.), Historia w przestrzeni publicznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Skoczylas, Ł. (2015). Lokalne polityki pamięci. Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, 4, 247–261.
• Skrzypek, M. (2020). Ograniczenia prawa do zgromadzeń w nowych demokracjach opancerzonych na przykładzie Marszu Niepodległości 2019 we Wrocławiu. Refleksje, 21, 85–99.
• Stewart, J. (1981). The dilemma of Central Local Relations. Cambridge: Cambridge University Press.
• Sześciło, D. (2017). Dwa państwa: Rząd i samorząd terytorialny. Analiza normatywna. W: J. Raciborski (red.), Państwo w praktyce. Style działania. Kraków: Nomos.
• Sześciło, D. (2018). Recydywa centralizmu? Zmiany w polityce państwa wobec samorządu po 2015 roku. Warszawa: Fundacja Batorego.
• Tokarz, T. (2011). Koncepcja polityki historycznej w myśli konserwatystów polskich. Kultura i Historia, 19.
• Wałdoch, M. (2017). Meandry polityki historycznej w jednostkach samorządu terytorialnego w III RP. Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, 14, 49–64.
• Uchwała Rady Wrocławia z dnia 22 kwietnia 2010 r. nr XLIX/1438/10.
• Uchwała Rady Miasta Poznania nr LXXX/1202/ W/2010 z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie Statutu Miasta Poznania.
• Witek, P. (2011). Doktryna polityki historycznej – czyli dramat w kilku aktach. Historyka, 41, 83–108.
• Wolff-Powęska, A. (2010). Miasto w poszukiwaniu nowej kultury pamięci. Poznań z Wrocławiem i Szczecinem w tle. W: W. Łazuga, S. Paczos (red.), Poznań, Szczecin, Wrocław. Trzy uniwersytety, trzy miasta, trzy regiony (s. 53–70). Kraków: Wydawnictwo Libra.
• Załęczna, J. (2018). Kształtowanie tradycji patriotycznych i poczucia tożsamości lokalnej jako element działalności samorządu na przykładzie Legionowa. W: E. Jaska, T. Skoczek (red.), Współczesne wymiary samorządności. 20 lat reformy samorządowej na Mazowszu (s. 43–50). Warszawa: Muzeum Niepodległości.
• Zenderowski, R., Cebul, K. (2020). Polityka historyczna w zróżnicowanym społeczeństwie. Edukacja Międzykulturowa, 2(13), 103–116.
• Zespół prasowy WSKSIM (2017). Polityka historyczna państwa. Biuletyn Regionalnego Ośrodka Debaty Międzynarodowej w Toruniu, 3(6).
• Nie będziemy uczestniczyć w toczącej się walce politycznej. Rozmowy Wspólnoty. Pobrano z lokalizacji: https://wspolnota.org.pl/news/nie-bedziemy-uczestniczyc-w-toczacej-sie-walce-politycznej [dostęp: 15.03.2022].
• Zenderowski, R. (2020). Lokalna polityka historyczna. Kazus cieszyński. Pobrano z lokalizacji: http://pressmania.pl/prof-radoslaw-zenderowski-lokalna-polityka-historyczna-kazus-cieszynski/ [dostęp: 15.03.2022].
• Bown, H., Fuhrmann, K., Milewicz, M. (b.r.). Polityka historyczna oraz lokalna tożsamość we Wrocławiu po roku 1989. Pobrano z lokalizacji: https://homepage.univie.ac.at/philipp.ther/breslau/html/polityka.html [dostęp: 15.03.2022].
• Rosa, M. (2019). Deklaracja śląska – zobowiązanie programowe na rzecz wspierania śląskiej tożsamości. Pobrano z lokalizacji: https://monika-rosa.pl/2019/09/25/deklaracja-slaska-zobowiazanie-programowe-na-rzecz-wspierania-slaskiej-tozsamosci/ [dostęp: 15.03.2022].
• Jaki 1 września na Westerplatte? Prezydent Dulkiewicz i radni apelują do rządu o dialog. Pobrano z lokalizacji: https://www.gdansk.pl/wiadomosci/obchody-81-rocznicy-wybuchu-ii-wojny-swiatowej-prezydent-dulkiewicz-apeluje-o-uszanowanie-tej-tradycji,a,176016 [dostęp: 15.03.2022].
• Tudzierz, Ł. (2019). Polityka historyczna w województwie względem powstań śląskich nie zaskakuje, lecz niepokoi. Pobrano z lokalizacji: https://tuudi.net/polityka-historyczna-wojewodztwa-wzgledem-powstan-slaskich-nie-zaskakuje-lecz-niepokoi/ [dostęp: 15.03.2022].
• Pis nie tworzy nowej historii. Lech M. Nijakowski w rozmowie z Łukaszem Bertramem i Izą Mrzygłód. Kultura Liberalna. Pobrano z lokalizacji: https://kulturaliberalna.pl/2016/05/03/pis-nowa-historia-nijakowski-bertram-mrzyglod/ [dostęp: 15.03.2022].
• IPN o ulicach. Pomniki są narzędziem polityki historycznej. Serwis Samorządowy PAP. Pobrano z lokalizacji: https://samorzad.pap.pl/kategoria/archiwum/ipn-o-ulicach-pomniki-sa-narzedziem-polityki-historycznej [dostęp: 15.03.2022].

Identifiers

DOI

10.34767/SIIP.2021.02.01

Biblioteka Nauki

58412758