PL EN


2020 | 15 | 4(58) | 135-150
Article title

Kluczowe znaczenie rozumienia zdrowia dla nawyków żywieniowych: porównania międzygrupowe i analiza korelacji wśród nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i wychowania przedszkolnego oraz studentów tego kierunku

Content
Title variants
EN
Crucial Importance of Understanding Health with Regard to Eating Habits: an Intergroup Comparison and Correlation Analysis Among Early Childhood Education and Pre-school Teachers and Students of this Specialization
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Celem badania była ocena: (1) różnic w zakresie nawyków żywieniowych wśród studentek i nauczycielek w kontekście ich statusu zawodowego, aktywności zawodowej, miejsca wykonywanej pracy, wieku oraz deklaracji, że zdrowe odżywianie (nie)jest dla nich jednym z pięciu najważniejszych kryteriów „bycia zdrowym”, (2) związków pomiędzy nawykami żywieniowymi a wiekiem i stażem pracy wśród kobiet dla których zdrowe odżywianie jest jednym z pięciu najważniejszych kryteriów zdrowia, jak wśród tych dla których nie jest ono tak istotne. W badaniu uwzględniono takie zmienne jak: nawyki żywieniowe, zdrowe odżywianie jako jedno z kryteriów „bycia zdrowym”, płeć, wiek, status zawodowy, aktywność zawodowa, miejsce pracy oraz staż pracy. Badaniem objęto 100 kobiet – 46 studentek i 54 nauczycielki (kierunek studiów: edukacja wczesnoszkolna i wychowanie przedszkolne). Do przeprowadzenia badań wykorzystano Inwentarz Zachowań Zdrowotnych (IZZ; Juczyński, 2001) – narzędzie to służy do oceny zachowań zdrowotnych oraz Listę Kryteriów Zdrowia (LKZ; Juczyński, 2001) – narzędzie to służy do oceny sposobu definiowania zdrowia. Przeprowadzona analiza statystyczna wskazała na kluczową rolę definiowania zdrowia dla podejmowanych nawyków żywieniowych - istotnie lepszym funkcjonowaniem w tym kontekście charakteryzują się kobiety deklarujące, że zdrowe odżywianie jest dla nich podstawowym kryterium „bycia zdrowym”. Jedynym istotnym korelatem nawyków żywieniowych był wiek. Co więcej, związek ten był istotny tylko wśród kobiet, dla których zdrowe odżywianie jest jednym z pięciu najważniejszych kryteriów zdrowia. Uzyskane wyniki badań zwracają uwagę na to, jak ważne jest określenie kompetencji nauczycieli w zakresie zdrowia oraz umiejętności dydaktycznych w jego promowaniu.
EN
The aim of the study was to assess: (1) differences in eating habits among female students in the context of their professional status, professional activity, place of work, age and declaration that healthy eating is (not) for them one of the five most important criteria of "being healthy ”, (2) the relationship between eating habits and age and seniority among women for whom healthy eating is one of the five most important health criteria as among those for whom it is not so important. The study included variables such as: eating habits, healthy eating as one of the criteria for "being healthy", gender, age, professional status, professional activity, workplace and seniority. The study covered 100 women - 46 students and 54 teachers (field of study: early school education and pre-school education). The Inventory of Health Behaviors was used to conduct the research (IZZ; Juczyński, 2001) - this tool is used to assess health behavior and the List of Health Criteria (LKZ; Juczyński, 2001) - this tool is used to assess how to define health. The statistical analysis carried out pointed to the key role of defining health for eating habits - women who declare that healthy eating is the basic criterion of "being healthy" have significantly better functioning in this context. The only significant correlate of eating habits was age. Moreover, this relationship was only significant among women for whom healthy eating is one of the five most important health criteria. The obtained research results draw attention to the importance of determining teachers' competences in the field of health and didactic skills in promoting it.
Year
Volume
15
Issue
Pages
135-150
Physical description
Dates
published
2020-11-21
References
  • Asken M.J., (1979). Medical Psychology: Toward Definition, Classification and Organization. [w:] Professional Psychology, Vol. 10.
  • Atay E., Göktaş S., Emiral G.Ö., Dağtekin G., Zencirci S.A., Aygar H., Arslantaş D., Ünsal A., (21018). The health literacy level and eating behaviours of the teachers working at the city center of Eskisehir Turkey. [w:] International Journal of Research in Medical Sciences. http://dx.doi.org/10.18203/2320-6012.ijrms20175707
  • Chen Y.H., Yeh C.Y., Lai Y.M., Shyu M.I., Huang K.C., Chiou H.Y., (2009). Significant effects of implementation of health-promoting schools on schoolteachers’ nutrition knowledge and dietary intake in Taiwan. [w:] Public Health Nutrition, 13(4), 579-588.
  • Cooke L., (2004). The development and modification of children’s eating habits. [w:] British Nutrition Foundation, Nutr. Bull., 29, 31–35.
  • Curie C., Hurrelmann K., Settertobulte W., Smith R., Todd J., (2000). Health and Health Behaviour among Young People. Health Behaviour in School-aged Children: A WHO Cross-National Study (HBSC). WHO: Copenhagen.
  • Czarnecka M., Cierpiałkowska L., (2007). Naukowe a subiektywne koncepcje zdrowia i choroby wśród studentów i ich determinanty. [w:] Nowiny Lekarskie, 76, 2, 161-165.
  • Demel M. (1972). Nauczyciel zdrowia. Życie i dzieło doktora Stanisława Kopczyńskiego. Warszawa.
  • Domaradzki J., (2013) O definicjach zdrowia i choroby. [w:] Folia Medica Lodziensia, 40/1:5-29 .
  • Duda-Zalewska A., (2012). Zachowania zdrowotne nauczycieli a staż pracy w zawodzie. [w:] Hygeia Public Health 47(2):183-187.
  • Gacek M., (2002). Niektóre błędy żywieniowe nauczycieli wychowania fizycznego. [w:] Kultura Fizyczna, 1-2, 32-33.
  • Gacek, M. (2016). Umiejscowienie poczucia kontroli a zachowania żywieniowe grupy podkarpackiej młodzieży gimnazjalnej. [w:] Med Og Nauk Zdr., 22(3), 235-239. https://doi.org/10.5604/20834543.1220529
  • Gacek M., (2013). Locus of health control as a predictor of diet in pregnant women residing a small town and rural setting in Małopolska district. [w:] Rocz Panstw Zkl Hig; 64(4): 331-337.
  • Heszen-Klemens I., (1983): Psychologia medyczna. Główne kierunki badań. Katowice: Uniwersytet Śląski, s. 17.
  • Jovic-Vranes A., Bjegovic-Mikanovic V., Markinovic J., (2009). Functional health literacy among primary health-care patients: data from the Belgrade pilot study. [w:] Journal of Public Health.
  • Juczyński Z. (2001). Inwentarz Zachowań Zdrowotnych. [w:] Juczyński Z, Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. Warszawa: Wyd. Pracownia testów psychologicznych Polskiego Towarzystwa, s. 112 – 122.
  • Juczyński Z., Ogińska-Bulik N., (2003). Zdrowie najważniejszym zasobem człowieka. [w:] Juczyński Z., Ogińska-Bulik N., (red). Zasoby osobiste i społeczne sprzyjające zdrowiu jednostki. UŁ, Łódź, s.11-15.
  • Kangalgil M., Yardimci H., Özçelik A., (2017). Evaluate the Eating Habits of Teachers Working in Various Primary Schools in Ankara. [w:] Journal of Scientific Research and Reports. DOI: 10.9734/JSRR/2017/36397
  • Kawczyńska- Butrym Z., (2001). Zdrowie i edukacja zdrowotna z perspektywy socjologii zdrowia. [w:] Teoretyczne podstawy edukacji zdrowotnej. Stan i oczekiwania. B. Woynarowska, M. Kapica (red), Warszawa, Krajowy Ośrodek Wspierania Edukacji Zawodowej s. 54-59.
  • Kiefer I., Rathmanner T., Kunze M., (2005). Eating and dieting differences in men and women. [w:] The Journal of Men’s Health and Gender 2(2):194-201.
  • Kinsler J., Slusser W., Erausquin J. T., Thai C. L., Prelip M. (2012). Nutrition Knowledge and Self-Efficacy among Classroom Teachers from a Large Urban School District in Los Angeles County. [w:] Californian Journal of Health Promotion, 10(1), 117-124. https://doi.org/10.32398/cjhp.v10i1.1501
  • Kowalski M, Gaweł A. (2007). Zdrowie – wartość – edukacja. Kraków: Wydawnictwo Impuls.
  • Kurowska K., Horodecka A., (2014). Umiejscowienie kontroli zdrowia a oczekiwania pacjentów objętych opieką medyczną w POZ. [w:] Forum Medycyny Rodzinnej, tom 8, nr 3, 105-116.
  • Lee S., (2010). Health literacy, health status and healthcare utilization of Taiwanese adults: results from a national survey. [w:] BMC Public Health 10(1):614.
  • Leventhal H., Diefenbach M., Leventhal E.A., (1992). Illness cognition: using common sense to understand treatment adherence and affect cognition interactions. [w:] Cognitive Therapy and Research 16(2): 143-163.
  • Leventhal H., Meyer D., Nerenz D., (1980). The common sense representation of illness danger. [w:] Medical Psychology 2: 7-30.
  • Martin R.E., Hoover L.C., Fox E.A., Lan W.Y., Ahmad M., (1998). Assessment of nutrition education of secondary Texas teachers. [w:] Journal of Family and Consumer Sciences Education, 16(2), 60-75.
  • Muszalik M., Zielińska-Więczkowska H., Kędziora-Kornatowska K., Kornatowski T., (2013). Ocena wybranych zachowań sprzyjających zdrowiu wśród osób starszych w oparciu o Inwentarz Zachowań Zdrowotnych Juczyńskiego w aspekcie czynników socjo-demograficznych. [w:] Problemy Higieny i Epidemiologii 94(3):509-513.
  • Neymotin F., Nemzer L.R. (2014). Locus of control and obesity. Frontiers in endocrinology, 5, 159. https://doi.org/10.3389/fendo.2014.00159
  • Ogińska-Bulik N., (2010). Czynniki sprzyjające rozwojowi zachowań kompulsywnych związanych z wykonywaniem czynności. [w:] Ogińska-Bulik N (red). Zachowania ryzykowne i szkodliwe dla zdrowia. AH-E, Łódź, s. 23-42.
  • Pérez-Rodrigo C., Klepp K.I., Yngve A., Sjostrom M., Stockley L., Aranceta J., (2001). The school setting: An opportunity for the implementation of dietary guidelines. [w:] Public Health Nutrition,4 (2B): 717-724.
  • Rafiroiu A.C., Evans A., (2005). Nutrition knowledge, attitudes and practices among nutrition educators in the south. [w:] American Journal of Health Studies, 20.1:1-14.
  • Raman, J., Smith, E., & Hay, P. (2013). The clinical obesity maintenance model: an integration of psychological constructs including mood, emotional regulation, disordered overeating, habitual cluster behaviours, health literacy and cognitive function. [w:] Journal of obesity, 2013, 240128. https://doi.org/10.1155/2013/240128
  • Raport z badań. (2012). Polacy o swoim zdrowiu oraz prozdrowotnych zachowaniach i aktywnościach. CBOS, Warszawa.
  • Rasińska R., (2012). Nawyki żywieniowe studentów w zależności od płci. [w:] Nowiny lekarskie 81,4, 354-359.
  • Sharma S., Dortch K. S., Byrd-Williams, C., Truxillio J. B., Rahman G. A., Bonsu P., Hoelscher D. (2013). Nutrition-related knowledge, attitudes, and dietary behaviors among head start teachers in Texas: a cross-sectional study. [w:] Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 113(4), 558–562. https://doi.org/10.1016/j.jand.2013.01.003
  • Sheeran P, Gollwitzer PM, Bargh JA. (2013). Nonconscious processes and health. [w:] Health Psychol, 32(5): 460-473.
  • St Leger L., (2001). Schools, health literacy and public health: possibilities and challenges. [w:] Health Promotion International 16(2):197-205.
  • Stankiewicz J., Bogdańska K., (2013). Ocena poziomu wiedzy żywieniowej pracowników przedszkoli w zakresie prawidłowego żywienia dzieci w wieku przedszkolnym. [w:] Problemy Higieny i Epidemiologii 94(3):479-483.
  • Steptoe A, Gardner B, Wardle J. (2010). The role of behaviour in health. [w:] Health Psychol. French D, Kaptein A, Vedhara K, et al (eds). Blackwell, Oxford: 12-32.
  • Syrek E. (2000). Zdrowie w aspekcie pedagogiki społecznej, Wydawnictwo US, Katowice.
  • Tobiasz-Adamczyk B., (2000). Wybrane elementy socjologii zdrowia i choroby. Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • Wojciechowska J., (2010). Zachowania żywieniowe rodziców jako uwarunkowania samokontroli jedzeniowej u dzieci, [w:] Szewczyk L., Kulik A. (red.), Problemy psychosomatyki okresu rozwojowego i dorosłości. Proqurat, Lublin, s. 75–98.
  • Woynarowska B., (2008). Edukacja zdrowotna. Warszawa Wydawnictwo PWN.
  • Yacout D., (2015). Food safety among working and non-working women in Damanhour. [w:] Assiut Scientific Nursing Journal.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_35765_eetp_2020_1558_09
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.