PL EN


2020 | 11 | 35 | 89-103
Article title

Władza i racja stanu w czasach Renesansu włoskiego i hiszpańskiego

Content
Title variants
EN
POWER AND REASON OF STATE AT THE TIME OF ITALIAN AND SPANISH RENAISSANCE
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest prezentacja specyfiki myśli politycznej Renesansu w Italii i jej oddziaływania na myśl polityczną w Hiszpanii XVI stulecia. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Artykuł prezentuje dwie zasadnicze zdaniem autora komponenty myśli politycznej Renesansu włoskiego: idee racji stanu oraz równowagi sił. Ukazuje ich oddziaływanie na umysły zwłaszcza florenckich humanistów Quattrocento i Cinquecento, a także analizuje wpływ na dążenia do hegemonii hiszpańskich Habsburgów. Metodą w nim zastosowaną jest historia idei. PROCES WYWODU: Artykuł składa się z dwóch części – pierwsza poświęcona jest myśli politycznej Renesansu włoskiego, druga – analizie jej wpływu na strategie polityczne przyjęte w Hiszpanii w okresie jej hegemonii w Europie jako głównej potęgi broniącej katolickiej racji stanu. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Zasadniczą konkluzją płynącą z analizy jest zwrócenie uwagi na istotny dla Renesansu koncept racji stanu, który krystalizuje się w Italii w epoce przedtrydenckiej, ogniskując się głównie na polityce ograniczonej do strategii politycznych państw Półwyspu Apenińskiego. W części drugiej pojawia się teza o próbach przeszczepienia tego konceptu na Półwysep Iberyjski, gdzie jednak – w obliczu nowej sytuacji geopolitycznej po wojnach włoskich oraz odrodzenia się tomizmu – nie znajduje on ani zrozumienia, ani zastosowania. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: W zamyśle artykułu leży podkreślenie ważnego momentu epoki późnego Renesansu, w którym – wskutek zmiany sytuacji geopolitycznej w Europie i ewangelizacji Nowego Świata – włoskie idee racji stanu oraz równowagi sił muszą ustąpić miejsca racjom wynikającym z konieczności obrony świata katolickiego przed protestantyzmem.
EN
RESEARCH OBJECTIVE: The goal of this article is to present a specific character of the Renaissance political thinking in Italy and its influence on the Spanish political thought at XVIth century. THE RESEARCH PROBLEM AND METHODS: The article presents two – in the opinion of author – principal components of the Renaissance politi‑ cal thought in Italy: the ideas of the reason of State and the balance of powers. It reveals theirs influence on the minds of the Florentine humanists of Quattrocento and Cinquecento, and analyses also theirs effect on the Spanish Habsburgs aspiration to the hegemony. The method applied is the history of ideas. THE PROCESS OF ARGUMENTATION: The article consists of the two parts: the first is dedicated to the political thought of the Italian Renaissance, the second one – to the an analysis of its impact on the political strategies of Spain at the time of its hegemony in Europe as the main power, which defended the catholic reason of State. RESEARCH RESULTS: The principal result of analyses is to take notice of the substantial Renaissance concept of the reason of State, which was taking shape in Italy at the epoch before the Council of Trent, and which was focused mainly on the politics limited to the political strategies of the Appenine Peninsula States. In the second part appears a thesis that there were attempts to implant this concept to the Iberic Peninsula, but – owing to the new geopolitical situation and after Italian wars and revival of Thomism – this concept could not be either understood or applicable. CONCLUSIONS, INNOVATIONS, AND RECOMMENDATIONS: The intention of the article is to show an important moment of the epoch of the late Renaissance, when – owing to the change of geopolitical situation in Europe and to the evangelization of the New World – the Italian ideas of reason of State and of balance of powers have to make room for reasons resulting from the necessity of defending the catholic world against the Protestantism.
Year
Volume
11
Issue
35
Pages
89-103
Physical description
Dates
published
2020-12-18
Contributors
References
  • Albertoni, E. (1991). Storia delle dottrine politiche in Italia. Torino: Einaudi.
  • Baron, H. (1966). The Crisis of the Early Italia Renaissance. Civic Humanism and Republican Liberty in an Age of Classicism and Tyranny. New Jersey: Princeton University Press.
  • Burckhardt, J. (1965). Kultura Odrodzenia we Włoszech. Tłum. M. Kreczowska. Warszawa: Czytelnik.
  • Castro, A. (1987). La realidad histórica de España. México: Editorial Porrúa.
  • Corts Grau, J. (1968). Historia de la Filosofía del Derecho. Madrid: Editora Nacional.
  • Guicciardini, F. (1974). Storie Fiorentine dal 1378 al 1509. Torino: Opere.
  • Guicciardini, F. (1932). Dialogo e Discorsi del Reggimento di Firenze. Bari: ed. R.Palmarocchi.
  • La razón de Estado en España. Siglos XVI-XVII. (1998). Antología de textos. Madrid.
  • Machiavelli, N. (1972). Książę. Wybór pism. Tłum. Zbiorowe. Warszawa: PIW.
  • Machiavelli, N. (1990). Historie florenckie. Tłum. K. Estreicher. Warszawa-Kraków: PWN.
  • Mariana, J. de (1592). Historiae de rebus Hispaniae libri XXV. Toledo.
  • Mariana, J. de (1950). Historia general de España. Madrid: Biblioteca de Autores Españoles.
  • Meinecke, F. (1929). Die Idee der Staatsräson in der neueren Geschichte: München und Berlin.
  • Norwich, J.J. (2015). Historia Wenecji. Tłum. J. Bartoszewicz. Warszawa: WAB.
  • Ortega y Gasset, J. (1959). España invertebrada. Madrid: Revista de Occidente.
  • Puigdomènech, H. (1988). Maquiavelo en España. Presencia se sus obras en los siglos XVI y XVII. Madrid: Fundación Universitaria Española.
  • Ribadeneyra, P. de (1595). Tratado de la religión y virtudes que debe tener el príncipe cristiano contra lo que Nicolás Maquiavelo y políticos de este tiempo enseñan. Madrid.
  • Tuck, R. (1993). Philosophy and Governement 1572-1651. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Vitoria, F de. (1991). Political Writings. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Witt, R.G. (2001). “The De Tyranno and Coluccio Salutati’s View of Politics and Roman History”, [w]: “Renaissance Thought”. London and New York: edited by Robert Black, Routledge.
  • Zorzi, A. (1998). La Repubblica del Leone. Storia di Venezia. Milano: Rusconi.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_35765_hp_1981
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.