Kapelmistrz Ignacego Krasickiego i rękopisy z muzyką Johanna Sebastiana Bacha

• Authors: Tomasz Górny

Title variants

EN

Ignacy Krasicki’s Kapellmeister and Manuscripts with Music by Johann Sebastian Bach

Abstracts

EN

This article discusses two manuscripts kept at the Pomeranian Library in Szczecin, MusMs5 (a copy of J. S. Bach’s Das wohltemperierte Klavier I) and MusMs6 (a copy of Bach’s English Suites, BWV 806–811). These documents have been subjected to philological analysis, which indicates that MusMs5 is particularly valuable, in that it probably originated in Bach’s circle. It also contains previously unknown variants of the 24 preludes and fugues, most likely from 1740 (hence it is referred to here as the ‘1740 variant’). Provenance studies show that one of the manuscripts’ owners, Franz Zierlein, bore the same surname as a pupil of C. P. E. Bach who served as kapellmeister to Ignacy Krasicki, Prince Bishop of Warmia.

PL

Artykuł jest poświęcony dwóm manuskryptom z Książnicy Pomorskiej w Szczecinie, zawierającym utwory J.S. Bacha. MusMs5 zawiera m.in. kopię Das wohltemperierte Klavier I, MusMs6 – odpis Suit angielskich. Dokumenty poddano analizie filologicznej, z której wynika, że rękopis MusMs5 jest szczególnie cenny, ponieważ można go powiązać z kręgiem J.S. Bacha. Ponadto zawiera on nieznane lekcje 24 preludiów i fug. Pochodzą one zapewne z 1740 r., dlatego zostały tu nazwane „wariantem 1740”. Z kolei badania proweniencyjne wykazały, że jeden z posesorów (Franz Zierlein) nosił to samo nazwisko, co uczeń C.P.E. Bacha i kapelmistrz księcia biskupa Ignacego Krasickiego.

Keywords

PL

Johann Sebastian Bach; Carl Philipp Emanuel Bach; Ignacy Krasicki; Franz Zierlein; Das wohltemperierte Klavier I, BWV 846–869; Suity angielskie BWV 806–811; Książnica Pomorska w Szczecinie; Lidzbark Warmiński (Heilsberg)

EN

Johann Sebastian Bach; Carl Philipp Emanuel Bach; Ignacy Krasicki; Franz Zierlein; English Suites, BWV 806–811; Pomeranian Library in Szczecin; Lidzbark Warmiński (Heilsberg); The Well-Tempered Clavier I, BWV 846–869

• Publisher: Polska Akademia Nauk. Instytut Sztuki PAN
• Journal: Muzyka
• Year: 2024
• Volume: 69
• Issue: 3
• Pages: 3-46

Dates

published

2024

Contributors

author

Tomasz Górny

• Uniwersytet Warszawski

• https://orcid.org/0000000226754180

References

• Bartosik, Małgorzata. „Stadtbibliothek der Stadt Stettin – Biblioteka Miejska Miasta Szczecina 1905–1945”. W: Od Stadtbibliothek do Książnicy Pomorskiej 1905‒2005 = From the Stadtbibliothek to the Pomeranian Library 1905–2005 = Von der Stadtbibliothek zur Pommerschen Bibliothek 1905–2005, red. Hanna Niedbał, Barbara Chojnacka, Agnieszka Gnat-Leśniańska, 23–38. Szczecin: Książnica Pomorska, 2005.
• Beißwenger, Kirsten. Johann Sebastian Bachs Notenbibliothek. Kassel: Bärenreiter, 1992.
• Bieńkowska, Irena. „Previously Unknown Sources for Johann Philipp Kirnberger’s Flute Sonatas Found in the Former Rzewuski Music Collection from Podhorce (Pidhirtsi)”. Muzyka 66, nr 3 (2021): 92–116.
• Blanken, Christine. Die Bach-Quellen in Wien und Alt-Österreich. Katalog. Hildesheim: Olms, 2011 (= Leipziger Beiträge zur Bach-Forschung 10.1, 10.2).
• Blanken, Christine. „Orgelwerke der «Sammlung Scholz» in ihrer Beziehung zu Nürnberger Instrumenten”. W: Vom Klang der Zeit. Besetzung, Bearbeitung und Aufführungspraxis bei Johann Sebastian Bach, 44–68. Wiesbaden: Breitkopf & Härtel, 2004.
• Blechschmidt, Eva Renate. Die Amalien-Bibliothek. Musikbibliothek der Prinzessin Anna Amalia von Preußen (1723–1787). Historische Einordnung und Katalog mit Hinweisen auf die Schreiber der Handschriften. Berlin: Verlag Merseburger, 1965 (= Berliner Studien zur Musikwissenschaft 8).
• Bocharov, Yuriy S. „Angliyskiye syuity I.S. Bakha – zagadka nazvaniya”. Vestnik Sankt-Peterburgskogo Universiteta Iskusstvovedeniye 8, nr 1 (2018): 3–16.
• Borysowska, Agnieszka. „Główne zespoły proweniencyjne w zabytkowych zbiorach Książnicy Pomorskiej im. Stanisława Staszica w Szczecinie”. W: Książka dawna i jej właściciele = Early Printed Books and their Owners, red. Dorota Sidorowicz-Mulak, Agnieszka Franczyk-Cegła. T. 1, 133‒155. Wrocław: Ossolineum, 2017.
• Chojnacka, Barbara, Agnieszka Gnat-Leśniańska, Hanna Niedbał, Maria Nowicka. „Kalendarium 1901–2005”. W: Od Stadtbibliothek do Książnicy Pomorskiej 1905‒2005 = From the Stadtbibliothek to the Pomeranian Library 1905–2005 = Von der Stadtbibliothek zur Pommerschen Bibliothek 1905–2005, red. Hanna Niedbał, Barbara Chojnacka, Agnieszka Gnat-Leśniańska, 255–315. Szczecin: Książnica Pomorska, 2005.
• Chylińska, Anna, Jadwiga Rynkiewicz. „Zbiory muzyczne Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Szczecinie”. Bibliotekarz 33, nr 7–8 (1966): 228–231.
• Dehnhard, Walther. „Zur Überlieferung des ersten Wohltemperierten Klaviers von J.S. Bach”. W: Bericht über den Internationalen Musikwissenschaftlichen Kongress Berlin 1974, red. Hellmut Kühn, Peter Nitsche, 295–297. Kassel: Bärenreiter, 1980.
• Dürr, Alfred, Arthur Mendel. Kantaten zum 2. und 3. Pfingsttag. Kritischer Bericht. Leipzig: VEB Deutscher Verlag für Musik, 1963 (= Johann Sebastian Bach, Neue Ausgabe Sämtlicher Werke I/14).
• Dürr, Alfred. Das Wohltemperierte Klavier I. Kritischer Bericht. Leipzig: VEB Deutscher Verlag für Musik, 1989 (= Johann Sebastian Bach, Neue Ausgabe sämtlicher Werke V/6.1).
• Dürr, Alfred. Das Wohltemperierte Klavier II. Fünf Praeludien und Fughetten. Kritischer Bericht. Kassel: Bärenreiter, 1996 (= Johann Sebastian Bach, Neue Ausgabe sämtlicher Werke V/6.2).
• Dürr, Alfred. Die sechs Englischen Suiten. Kritischer Bericht. Leipzig: VEB Deutscher Verlag für Musik, 1981 (= Johann Sebastian Bach, Neue Ausgabe sämtlicher Werke V/7).
• Dziechciowska, Wiesława. „XVIII-wieczne wydania nut w Oddziale muzyczno-fonograficznym Książnicy Szczecińskiej”. Bibliotekarz Zachodniopomorski 28, nr 1–2 (1987): 44–57.
• Dziechciowska, Wiesława. „Zbiory muzyczno-fonograficzne Książnicy Szczecińskiej”. Bibliotekarz Zachodniopomorski 28, nr 1–2 (1987): 33–43.
• Engler, Klaus. Georg Poelchau und seine Musikaliensammlung. Ein Beitrag zur Überlieferung Bachscher Musik in der ersten Hälfte des 19. Jahrhunderts. Dysertacja doktorska, Universität zu Tübingen, 1984.
• Enßlin, Wolfram. Die Bach-Quellen der Sing-Akademie zu Berlin. Katalog. Hildesheim: Olms, 2006 (= Leipziger Beiträge zur Bach-Forschung 8.1, 8.2).
• Enßlin, Wolfram, Uwe Wolf, Christine Blanken. Carl Philipp Emanuel Bach. Thematisch-systematisches Verzeichnis der musikalischen Werke. Cz. 2,Vokalwerke. Stuttgart: Carus Verlag, 2014 (= Bach-Repertorium III.2).
• Falenciak, Joanna. „Lorenz Christoph Mizler a polska kultura muzyczna w drugiej połowie XVIII wieku”. Muzyka 20, nr 4 (1975): 95–103.
• Felbick, Lutz. Lorenz Christoph Mizler de Kolof. Schüler Bachs und Pythagoreischer „Apostel der Wolffischen Philosophie”. Hildesheim: Georg Olms Verlag, 2012.
• Freytag, Werner. Musikgeschichte der Stadt Stettin im 18. Jahrhundert. Greifswald: Universitätsverlag Ratsbuchhandlung L. Bamberg, 1936.
• Goliński, Zbigniew. Krasicki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002.
• Górny, Tomasz. „Muzyczne tajemnice Szczecina”. Ruch Muzyczny 66, nr 21 (2022): 42–43.
• Górny, Tomasz. „Relokacja muzykaliów po II wojnie światowej – przypadek Pomorza Zachodniego”. Muzyka 68, nr 3 (2023): 77–97.
• Higuchi, Ryuichi. Kirchenkantaten verschiedener, teils unbekannter Bestimmung. Kritischer Bericht. Leipzig: VEB Deutscher Verlag für Musik, 1990 (= Johann Sebastian Bach, Neue Ausgabe Sämtlicher Werke I/34).
• Judek, Cecylia. „Zbiory specjalne”. W: Od Stadtbibliothek do Książnicy Pomorskiej 1905‒2005 = From the Stadtbibliothek to the Pomeranian Library 1905–2005 = Von der Stadtbibliothek zur Pommerschen Bibliothek 1905–2005, red. Hanna Niedbał, Barbara Chojnacka, Agnieszka Gnat-Leśniańska, 87–120. Szczecin: Książnica Pomorska, 2005.
• Katalog der Städtischen Musikalienbibliothek Stettin. [Stettin]: [b. wyd.], 1913.
• Kobayashi, Yoshitake, Kirsten Beißwenger. Die Kopisten Johann Sebastian Bachs. Katalog und Dokumentation. T. 1: Textband. Kassel: Bärenreiter, 2007 (= Johann Sebastian Bach, Neue Ausgabe Sämtlicher Werke IX/3.1).
• Kobayashi, Yoshitake. „On the Identification of Breitkopf ’s Manuscripts”. W: J.S. Bach, the Breitkopfs, and Eighteenth-Century Music Trade, red. George B. Stauffer, 107–121. Lincoln–London: University of Nebraska Press, 1996 (= Bach Perspectives 2).
• Kompozytorzy szczecińscy do 1945, red. Eugeniusz Kus, Mikołaj Szczęsny, Edward Włodarczyk. Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, 2003.
• Koska, Bernd. „Bachs Privatschüler”. Bach-Jahrbuch 105 (2019): 13–82.
• Krzywicki, Stanisław, Lidia Milewska. „Od Biblioteki Miejskiej do Książnicy Pomorskiej”. W: Od Stadtbibliothek do Książnicy Pomorskiej 1905‒2005 = From the Stadtbibliothek to the Pomeranian Library 1905–2005 = Von der Stadtbibliothek zur Pommerschen Bibliothek 1905–2005, red. Hanna Niedbał, Barbara Chojnacka, Agnieszka Gnat-Leśniańska, 63–83. Szczecin: Książnica Pomorska, 2005.
• Kulukundis, Elias N. „Die Versteigerung von C.P.E. Bachs musikalischem Nachlaß im Jahre 1805”. Bach-Jahrbuch 81 (1995): 145–176.
• Lehndorff, Ernst Ahasverus von. „Dzienniki”. Przekł. Wacław Zawadzki. W: Polska stanisławowska w oczach cudzoziemców, red. Wacław Zawadzki. T. 2, 5–40, 795–800. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1963.
• Leisinger, Ulrich, Peter Wollny. Die Bach-Quellen der Bibliotheken in Brüssel. Katalog. Mit einer Darstellung von Überlieferungsgeschichte und Bedeutung der Sammlungen Westphal, Fétis und Wagener. Hildesheim–Zürich–New York: Georg Olms Verlag, 1997.
• Mazikiewicz, Małgorzata. „Kolekcja starych druków muzycznych w zbiorach Książnicy Pomorskiej”. W: Biblioteka muzyczna 2000–2006 = Music Library 2000–2006, red. Stanisław Hrabia, Andrzej Spóz, 67–76. Warszawa: Wydawnictwo SBP, 2008.
• Mazikiewicz, Małgorzata. „Zbiory muzyczne biblioteki Marienstifts-Gymnasium w zasobie Oddziału Muzycznego Książnicy Pomorskiej”. W: Biblioteka muzyczna 2000–2006 = Music Library 2000–2006, red. Stanisław Hrabia, Andrzej Spóz, 91–94. Warszawa: Wydawnictwo SBP, 2008.
• Mazikiewicz, Małgorzata, „Zbiory muzyczne Książnicy Pomorskiej w Szczecinie”. W: Biblioteka muzyczna 2000–2006 = Music Library 2000–2006, red. Stanisław Hrabia, Andrzej Spóz, 95–100. Warszawa: Wydawnictwo SBP, 2008.
• Mooser, Robert-Aloys. Annales de la musique et des musiciens en Russie au XVIIIme siecle. T. 2, L’époque glorieuse de Catherine II (1762–1796). Geneve: Mont-Blanc, 1951.
• Musikalienbibliothek Stettin. Nachtrag zum Musikalien-Verzeichnis 1919. [Stettin]: [b. wyd.], 1919.
• Neubacher, Jürgen. „Der Organist Johann Gottfried Rist (1741–1795) und der Bratschist Ludwig August Christoph Hopff (1715–1798): zwei Hamburger Notenkopisten Carl Philipp Emanuel Bachs”. Bach-Jahrbuch 91 (2005): 109–123.
• Ostrowska, Eliza. „Krótka charakterystyka starych druków Książnicy Szczecińskiej”. Bibliotekarz Zachodniopomorski 28, nr 1‒2 (1987): 26–32.
• Oświecińska, Alicja. „Wybrane XIX-wieczne druki muzyczne w zbiorach Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Szczecinie”. Bibliotekarz Zachodniopomorski 21, nr 3 (1980): 16–21.
• Paczkowski, Szymon. „Bach and Poland in the Eighteenth Century”. Understanding Bach 10 (2015): 123‒137.
• Sara Levy’s World: Gender, Judaism, and the Bach Tradition in Enlightenment Berlin, red. Rebecca Cypess, Nancy Sinkoff. Rochester: University of Rochester Press, 2018 (= Eastman Studies in Music 145).
• Schulze, Hans-Joachim. „Bach-Überlieferung in Hamburg. Der Quellenbesitz von Christian Friedrich Gottlieb Schwencke (1767–1822)”. Bach-Jahrbuch 79 (1993): 69–79.
• Schulze, Hans-Joachim. „Bach-Überlieferung in Hamburg. Der Quellenbesitz von Christian Friedrich Gottlieb Schwencke (1767–1822)”. W: Hans-Joachim Schulze, Bach-Facetten. Essays – Studien – Miszellen, 564–577. Leipzig–Stuttgart: Evangelische Verlagsanstalt – Carus Verlag, 2017.
• Stadtbücherei Stettin Musikalienbücherei Katalog. Stettin: [b. wyd.], 1927.
• Stinson, Russell. The Bach Manuscripts of Johann Peter Kellner and his Circle. A Case Study in Reception History. Durham–London: Duke University Press, 1989.
• Tomita, Yo. „Deciphering the Performance Hints Hidden in J.S. Bach’s Quaver Beams”. Early Music 44, nr 1 (2016): 89–104.
• Tomita, Yo. „Manuscripts”. W: The Routledge Research Companion to Johann Sebastian Bach, red. Robin A. Leaver, 47–88. London–New York: Routledge, 2017.
• Tomita, Yo. „Reading Soul from Manuscripts: Some Observations on Performance Issues in J.S. Bach’s Habits of Writing His Music”. W: Essays in Honor of Christopher Hogwood. The Maestro’s Direction, red. Thomas Donahue, 13–40. Lanham: Scarecrow, 2011.
• Wehrmann, Martin. Geschichte der Bibliothek des Marienstifts-Gymnasiums in Stettin. Stettin: F. Hessenland, 1894.
• Weiss, Wisso, Yoshitake Kobayashi. Katalog der Wasserzeichen in Bachs Originalhandschriften. Leipzig: VEB Deutscher Verlag für Musik, 1985 (= Johann Sebastian Bach, Neue Ausgabe Sämtlicher Werke IX/1).
• Wiermann, Barbara. Carl Philipp Emanuel Bach: Dokumente zu Leben und Wirken aus der zeitgenössischen hamburgischen Presse (1767–1790). Hildesheim–Zürich–New York: Georg Olms Verlag, 2000 (= Leipziger Beiträge zur Bach-Forschung 4).
• Wiermann, Barbara. „Die «Bachische Schule» – Überlegungen zu Carl Philipp Emanuel Bachs Hamburger Lehrtätigkeit”. W: Carl Philipp Emanuel Bach als Lehrer. Die Verbreitung der Musik Carl Philipp Emanuel Bachs in England und Skandinavien, red. Hans-Günter Ottenberg, Ulrich Leisinger, 119–134. Frankfurt an der Oder: Musikgesellschaft Carl Philipp Emanuel Bach e.V., 2005 (= Bach-Konzepte 4).
• Wolff, Christoph. „Bach’s Handexemplar of the Goldberg Variations: A New Source”. Journal of the American Musicological Society 29, nr 2 (1976): 224–241.
• Wollny, Peter. „Carl Philipp Emanuel Bachs Berliner Schüler”. W: Carl Philipp Emanuel Bach als Lehrer. Die Verbreitung der Musik Carl Philipp Emanuel Bachs in England und Skandinavien, red. Hans-Günter Ottenberg, Ulrich Leisinger, 69–81. Frankfurt an der Oder: Musikgesellschaft Carl Philipp Emanuel Bach e.V., 2005 (= Bach-Konzepte 4).
• Wollny, Peter. „Neuerkenntnisse zu einigen Kopisten der 1730er Jahre”. Bach-Jahrbuch 102 (2016): 63–113.
• Wollny, Peter. [Recenzja książki About Bach, red. Gregory G. Butler, George B. Stauffer, Mary Dalton. Urbana–Chicago: University of Illinois Press, 2008]. Bach-Jahrbuch 95 (2009): 243–246.
• Wollny, Peter. „Sara Levy and the Making of Musical Taste in Berlin”. The Musical Quarterly 77, nr 4 (1993): 651–688.
• Wollny, Peter. „Zur Überlieferung der Instrumentalwerke Johann Sebastian Bachs: Der Quellenbesitz Carl Philipp Emanuel Bachs”. Bach-Jahrbuch 82 (1996): 7–21.
• Wutta, Eva Renate. Quellen der Bach-Tradition in der Berliner Amalien-Bibliothek. Mit zahlreichen Abbildungen von Handschriften nebst Briefen der Anna Amalia von Preußen (1723–1787). Tutzing: Hans Schneider, 1989.
• Żórawska-Witkowska, Alina. „Krasicki a muzyka”. W: Ignacy Krasicki. Nowe spojrzenia, red. Zbigniew Goliński, Teresa Kostkiewiczowa, Krystyna Stasiewicz, 125–140. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2001.

Identifiers

DOI

10.36744/m.3418

Biblioteka Nauki

57093568