EN
Relational marketing (RM), with its main focus on shaping bonds between exchange parties, has been widely accepted as an important determinant of long-term business success. Past research has focused mainly on the advantages of RM for companies, while less attention has been paid to relationships emerging in the area of social services. However, to compete in today's complex health care sector, it is imperative for health care organizations to establish close relationships with their customers as a means of retaining existing patients. We suggest that relational bonds in this sector may be described as ranging from formal to structural, depending on costumer perceived relational benefits, trust and commitment. This paper presents a methodology for identifying and describing categories and subcategories of relational bonds from patients' as well from service providers' points of view. To test the theoretical assumptions empirically, a qualitative study of patient-service provider relationships was conducted applying latent variables partial least squares (LVPLS) model. It aimed at determining the hierarchical structure of main bonds (formal, social, and structural) and identifying the discrepancies between two studied subgroups. The study revealed that patients were more concentrated on the technical bond, while doctors focused on the financial one. Both exchange parties proved to pay attention to behavioral commitment and psychological bond that makes trust a fundamental element in the patient-doctor relationship. The paper closes with a demonstration of some application of research findings in the health care sector in Poland.
PL
Marketing relacyjny (MR), którego domeną jest kształtowanie więzi między uczestnikami wymiany, stanowi niekwestionowaną determinantę sukcesu rynkowego w długim horyzoncie czasowym. Dotychczasowe badania koncentrowały się głównie na zaletach płynących ze stosowania MR w przedsiębiorstwach, podczas gdy relacje powstające w sferze usług społecznych nie budziły znaczącego zainteresowania badaczy. Chcąc jednak konkurować w coraz bardziej złożonym otoczeniu sektora zdrowia, również dla zakładów opieki zdrowotnej nawiązywanie długotrwałych, satysfakcjonujących relacji z pacjentami staje się imperatywem. Autorzy wysuwają hipotezę, że ogół więzi relacyjnych pacjent - usługodawca można przedstawić w układzie hierarchicznym, od więzi formalnych, poprzez społeczne, aż po więzi strukturalne. Artykuł prezentuje metodologię identyfikacji i objaśnienia kategorii i subkategorii więzi relacyjnych w związku pacjent - świadczeniodawca, przyjmując punkt widzenia obu zaangażowanych stron. W celu empirycznej weryfikacji teoretycznych założeń przeprowadzono badanie jakościowe, wykorzystując w analizie wyników predykcyjny model najmniejszych kwadratów ze zmiennymi ukrytymi. Jego zadaniem było określenie hierarchicznej struktury zidentyfikowanych kategorii więzi, jak również wykrycie rozbieżności w przekroju analizowanych podprób (pacjenci, lekarze). Artykuł prezentuje wyniki badań oraz wysuwa sugestie co do możliwości ich aplikacji w praktyce sektora ochrony zdrowia.