The article describes development trends of literature in Poland after social and political transformation. The author presents numbers of literary titles published in Poland in 1990-2010, number of such titles for adult readers and for children and youth, and number of translations. She compiles ranking lists of Polish and foreign authors by editions in 1944-2010 and 1990-2010, as well as ranking lists of Polish and foreign literary titles most often published in Poland in these periods. These data were taken from the statistics “Polish Publishing in Figures” annually for the years 1990-2010, published by the National Library on the base of current national bibliography.
Objective - The author discusses 1944-1953 and 1968-1988 editions of "Przewodnik Bibliograficzny" which include descriptions of books for staff and internal use only, prohibited from current national bibliography by Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk (Polish Main Office of Control for Press, Publications and Public Shows). Research method - The analysis of source texts: "Przewodnik Bibliograficzny" volume 1/1955 (for staff use only) and several issues of "Przewodnik Bibliograficzny. Seria Uzupełniająca: Druki do Użytku Wewnętrznego (Polish National Bibliography. Supplement: Publications for Internal Use Only)” published from 1969 to 1988. Bibliographic descriptions were analyzed with focus on topics, series titles and recipients. Results and conclusions - Due to their topics, publications "for staff/internal use only" were treated by Polish Main Office of Control for Press, Publications and Public Shows as subject to official secrecy and restricted access (low circulation, exclusion from public bookselling, manuscript form only). In the years 1969 to 1988 they were published mostly by research institutions and made 3 to 9% of total annual book production in Poland.
PL
Teza/cel artykułu - W artykule scharakteryzowano wydania „Przewodnika Bibliograficznego”, w których rejestrowano książki do użytku służbowego i wewnętrznego z lat 1944-1953 oraz 1968-1988, niedopuszczone przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk do rejestracji w bieżącej bibliografii narodowej. Metoda badań - Analiza materiału źródłowego „Przewodnika Bibliograficznego” nr 1 z 1955 r. (do użytku służbowego) oraz zeszytów „Przewodnika Bibliograficznego. Seria Uzupełniająca: Druki do Użytku Wewnętrznego” z lat 1969-1988. Analizie poddano opisy bibliograficzne z punktu widzenia tematyki, wydawców, serii wydawniczych, odbiorców książek. Wyniki i wnioski - dokumenty „do użytku wewnętrznego”/”służbowego” ze względu na tematykę traktowane były przez GUKPPiW jako podlegające tajemnicy służbowej o ograniczonej dostępności (niskie nakłady, wyłączenie z obrotu księgarskiego, na prawach rękopisu). W latach 1969-1988 wydawane były głównie przez instytucje naukowe i stanowiły od 3 do 9% rocznej produkcji wydawniczej książek w Polsce.
Thesis/Objective – The paper offers a discussion of reading lists development in Poland in the postwar period together with their theoretical and methodological fundaments and reasons for their gradual disappearance. Methods – The issue is discussed on the basis of the literature analysis, examples of reading lists and topics of bibliographic guides published by the National Library of Poland. Results/Conclusions – Reading lists developed in Poland in the postwar period (1940-1950) were based on the Soviet reading lists and used as selected bibliographies in the following decades, usually as reading aids in public and school libraries. The disappearance of reading lists in Poland in the 1990s was caused by a number of various factors, including low social interest in that type of bibliography and its poor reuse, significant time and staff engagement needed to produce it, in particular along with the growing number of publications, improved access to bibliographic databases and the National Library of Poland decision to stop building that type of data.
PL
Teza/cel artykułu – celem artykułu jest przedstawienie rozwoju bibliografii zalecającej w Polsce w okresie powojennym, jej założeń teoretyczno-metodologicznych i realizacji praktycznej oraz przyczyn jej zaniku. Metody – zagadnienie przedstawiono na podstawie analizy piśmiennictwa, przykładów bibliografii zalecającej oraz tematyki poradników bibliograficznych, wydawanych w Bibliotece Narodowej. Wyniki/wnioski – Bibliografia zalecająca w Polsce opracowywana w okresie powojennym, a zwłaszcza w latach 40. i 50. wzorowana była na bibliografii zalecającej radzieckiej, w kolejnych dekadach pełniła rolę raczej bibliografii wyborowej, głównie jako pomoc w bibliotekach publicznych i szkolnych. Na zanik bibliografii zalecającej w Polsce w latach 90. XX w. złożył się splot różnych okoliczności, takich jak: niski poziom zainteresowania społecznego tym typem bibliografii i niewielkie jej wykorzystanie, pracochłonność, zwłaszcza przy znaczącym wzroście produkcji wydawniczej, dostęp do bibliograficznych baz danych, a także rezygnacja Biblioteki Narodowej z jej opracowywania.
Rejestracja polskiej produkcji wydawniczej przed 1918 rokiem. Prawo o egzemplarzu obowiązkowym dla bibliotek (1919, 1927, 1932). Od „Biuletynu Bibliograficznego” i „Przewodnika Bibliograficznego” do „Urzędowego Wykazu Druków”.
EN
The author of the article analyses the history of official (state) registration of prints in Poland in 1919–1939. The main problem was to correlate the collecting of legal deposits as well as compile the current national bibliography and credible state publishing statistics. A signifi cant difficulty involved in compiling official book records was caused by the fact that had been no National Library before 1928. The article draws on the writings of bibliographers from the period (Stefan Vrtel-Wierczyński, Jan Muszkowski, Władysław Tadeusz Wisłocki, Eustachy Gaberle, Jadwiga Dąbrowska, Helena Hleb-Koszańska). The author’s starting point is an analysis of legal deposit regulations issued three times: in 1919, 1927 and in 1932. According to the first regulations, legal deposits were to be given to university libraries in Kraków, Warsaw, Lviv, Lublin as well as the Public Library in Warsaw and the library of the Society of Friends of Sciences in Poznań. The main problem was that the regulations covered only part of the country (formerly annexed by Russia) and there was no specialist bibliographic institution (Bibliographic Institute). Under the 1927 regulations, legal deposits were to be sent to the National Library, additionaly all journals were to be sent to the Ossolineum Library in Lviv. One legal deposit was also granted to five regional university libraries (Warsaw, Vilnius, Lviv, Poznań, Kraków) and two public libraries (Warsaw, Toruń). Thus the legal deposit regulations were extended across the country. Under the 1932 regulations, legal deposits were to be given to the National Library, university libraries (Jagiellonian Library, Warsaw University Library, Lviv University Library, Poznań University Library) and Library of the Silesian Parliament (later Silesian Library) in Katowice, City Public Library in Toruń as well as the Wróblewski Library in Vilnius (today Wroblewski Library of the Lithuanian Academy of Sciences). The main problem in that period was the collecting of legal deposits.
Objective – The article is aimed at presenting the development of Polish regional bibliography in the years 1945 to 2010 with focus on institutional, organizational, methodological and terminological issues as well as the impact of the administration reforms and the organization of national information network. The role of regional (voivodeship level) public libraries and the Bibliographical Institute of the National Library of Poland in the implementation of Polish regional bibliography project is discussed, too. Research method - The analysis covers papers, calls and conclusions dating back to national meetings of bibliographers in the years 1956, 1966, 1978 and 1995 and several other conferences on the issue of regional bibliography in the years 1960, 1967, 1994, 1998, 2000, 2005, 2006 and 2008. Results and conclusions - The following periods significant for the development of regional bibliography are defined: a) 1940s-1950s when the development of regional bibliography was inspired by the government with indirect political objectives (the Bibliography of Western and Northern Poland); b) 1960s when the borders of the following historical and cultural regions in Poland were established (Pomorze Zachodnie, Pomorze Gdańskie, Warmia i Mazury, Ziemia Lubuska, Śląsk, Mazowsze, Lubelszczyzna, Rzeszowszczyzna, Kielecczyzna), regional bibliography rules were codified and systematic development of current and retrospective regional bibliography began with the regional bibliography understood as the source of comprehensive information about a given region; c) the end of 1970s and 1980s when seventeen historical and cultural regions were replaced by forty-nine administrative regions, resulting in the launch of new regional bibliographies and changes in the geographical scope of already existing bibliographies; d) 1990s and first decade of twenty-first century when the regional bibliographies were significantly influenced by technological transformations in the libraries. Standardized bibliographical databases have been developed since the mid-nineties and the local bibliographies are thriving – in the years 1945 to 1950 an average number of bibliographies published annually was 18,8 while in the years 2001 to 2008 it rose to an impressive number of 585,8 bibliographies per year.
PL
Teza/cel artykułu - Głównym celem artykułu jest przedstawienie systemu kształtowania się polskiej bibliografii regionalnej w latach 1945-2010 z uwzględnieniem spraw instytucjonalnych, organizacyjnych, metodycznych i terminologicznych. Istotnym celem jest też pokazanie wpływu reform administracyjnych oraz organizacji krajowej sieci informacyjnej na koncepcję i rozwój tej bibliografii. Starano się również ukazać rolę wojewódzkich bibliotek publicznych oraz Instytutu Bibliograficznego Biblioteki Narodowej w praktycznej realizacji koncepcji bibliografii regionalnej w Polsce. Metody badań - Podstawą analizy były referaty, postulaty i wnioski przedstawione podczas krajowych narad bibliograficznych (1956, 1966, 1978, 1995) oraz innych konferencji poświęconych bibliografii regionalnej (1960, 1967, 1994, 1998, 2000, 2005, 2006, 2008). Wyniki i wnioski - Wskazano kilka okresów istotnych dla rozwoju bibliografii regionalnej: a) lata czterdzieste i pięćdziesiąte, gdy prace nad tą bibliografią były inspirowane przez państwo i pośrednio miały cele polityczne (Bibliografia Ziem Zachodnich i Północnych); b) lata sześćdziesiąte, gdy ustalono granice regionów historyczno-kulturowych w kraju (Pomorze Zachodnie, Pomorze Gdańskie, Warmia i Mazury, Ziemia Lubuska, Śląsk, Mazowsze, Lubelszczyzna, Rzeszowszczyzna, Kielecczyzna), opracowano podstawy metodyczne i podjęto systematyczne prace nad bibliografią regionalną retrospektywną i bieżącą jako źródłem wszechstronnej informacji o regionie; c) koniec lat siedemdziesiątych i lata osiemdziesiąte, gdy w wyniku reformy administracyjnej (49 nowych województw na miejsce 17) podjęto próbę zastąpienia regionów historyczno-kulturowych regionami administracyjnymi, czego efektem były nowe bibliografie regionalne i zmiany zasięgów terytorialnych dotychczasowych bibliografii; d) lata dziewięćdziesiąte i pierwsza dekada XXI w., gdy na kształt i organizację prac nad bibliografiami regionalnymi istotny wpływ miały zmiany technologiczne w bibliotekach. Od połowy lat dziewięćdziesiątych tworzone są bibliograficzne bazy danych według jednolitych zasad normalizacyjnych. Rozwijają się także bibliografie lokalne. O rozwoju bibliografii regionalnych i lokalnych świadczą liczby: w latach 1945-1950 średnio rocznie ukazywało się 18,8 bibliografii, w latach 2001-2008 liczba ta wzrosła do 585,8 w ciągu roku.
The article presents quantitative data concerning bibliographies in Poland in the years 1945-2008, with particular attention put on domain and field bibliographies, regional and local bibliographies, and personal bibliographies. The first group is the largest (1159,9 annual average for the whole period), next is the latter (466,9 annual average), and the smallest is the group consisting of regional and local bibliographies (191,4 annual average). However, this group represents the highest dynamics of increase. The analysis was prepared basing on the “Bibliography of Bibliography and Bibliology”, and the “Bibliography of Polish Bibliographies”. Data are presented according to decades.
The article refers to the problems of language and retrieval competencies of information-retrieval systems’ users. The author defines terms: “language competence”, “semantic competence”, “communication competence”, and “grammatical competence” in a linguistic aspect. She also proposes the “retrieval competence” term referring to information-retrieval languages (IRL) and systems (IRS). As to the former, she indicates different languages competencies of their authors (active competence) and users (passive competence). The author discusses relation of a language competence in IRL aspect to such factors as competence in natural language, knowledge about reality (in both object and documentation aspects), information-retrieval language characteristics (paradigm relations, analogies in lexical units’ construction), user’s experience in IRL and IRS. She emphasizes an increasing role of natural language and retrieval tools in information-retrieval systems.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.