Autor opisuje powstanie oraz rozwój jednej z najważniejszych imprez filmowych w PRL. Na przykładzie dziewięciu pierwszych edycji Festiwalu Festiwali Filmowych, przemianowanego w 1967 r. na Przegląd Filmów Świata – Konfrontacje, przedstawia różne aspekty funkcjonowania kultury filmowej w tym okresie. Po pierwsze, odtwarza kulisy organizacyjne imprezy, zwracając szczególną uwagę na ograniczenia instytucjonalne oraz problemy logistyczne ściśle powiązane z niewydolnością państwa socjalistycznego. Po drugie, analizuje politykę repertuarową festiwalu, która odzwierciedlała napięcie między dążeniem organizatorów do ukazania najważniejszych trendów w kinie światowym a koniecznością promocji słusznych pod względem ideologicznym filmów socjalistycznych. Po trzecie, wskazuje na założenia programowe imprezy i odnosi je do bardziej ogólnych procesów, jakie zachodziły w europejskiej kulturze filmowej w okresie powojennym (wykształcenie się instytucji oraz dyskursów służących promocji i dystrybucji filmu artystycznego).
EN
The author describes the creation and development of one of the most important film events in the Polish People’s Republic. On the example of the first nine editions of the Festival of Film Festivals, renamed in 1967 as World Film Review – Confrontations, the author presents various aspects of the functioning of film culture during this period. Firstly, he recreates the backstage of the event, paying special attention to institutional restrictions and logistical problems closely related to the failure of the socialist state. Secondly, he analyses the festival's repertoire policy, which reflected the tension between the organizers' desire to show the most important trends in world cinema and the need to promote ideologically correct socialist films. Thirdly, he points to the program assumptions of the event and refers them to the more general processes that took place in European film culture in the post-war period (the formation of institutions and discourses to promote and distribute artistic film).
Artykuł dotyczy funkcji spektaklu – wraz z metodami jego wytwarzania oraz poświęconymi mu dyskusjami – w filmach oświatowych powstałych w okresie Polski Ludowej. Podstawowe pytanie badawcze, jakie stawiają sobie autorzy tekstu, dotyczy napięcia między ideologiczną i estetyczną integralnością dyskursu edukacyjno-naukowego (dla którego film oświatowy miał być wehikułem) a teatralnością i rozpraszającym ekshibicjonizmem charakterystycznym dla estetyki triku, która bywa w tych filmach eksponowana. A zatem: jakie miejsce w realizacjach idei filmu oświatowego zajmowały rozmaite zabiegi „uniezwyklające” (takie jak chociażby zdjęcia mikroskopowe czy poklatkowe) i jak funkcje te były rozumiane przez twórców filmowych? Kompleksowa odpowiedź na to podwójne pytanie zakłada: 1) naszkicowanie historiograficznej perspektywy badania trikowości w filmach oświatowych; 2) ustalenie wyjściowego paradygmatu instytucjonalnego i stylistycznego, w ramach którego filmy te funkcjonowały w Polsce Ludowej; 3) analizę prób wyjścia poza schemat „efektu dydaktycznego” podejmowanych przez Włodzimierza Puchalskiego oraz Karola Marczaka i innych; 4) analizę alternatywnych wobec Puchalskiego i Marczaka metod problematyzowania relacji między widowiskiem a „efektem dydaktycznym” na przykładzie Jerzego Popiela-Popiołka i Romana Woźniakowskiego.
EN
The article deals with the function of the spectacle – along with the methods of its production and discussions devoted to it – in educational films created during the period of Polish People’s Republic. The basic research question put forward by the authors concerns the tension between the ideological and aesthetic integrity of the educational and scientific discourse (for which the educational film was a vehicle) and the theatricality and distractive exhibitionism characteristic of the aesthetics of the trick that is often part of these films. So: what place in the realization of the idea of the educational film did the various spectacle generating techniques (such as microscopic photographs or time-lapse photography) occupy and how were these functions understood by the filmmakers? The complex answer to this double question demands: 1) sketching the historiographical perspective of the study of tricks in educational films; 2) establishing the initial institutional and stylistic paradigm in which these films functioned in Polish People’s Republic; 3) analysis of attempts of going beyond the scheme of “didactic effect” undertaken by Włodzimierz Puchalski, Karol Marczak and others; 4) analysis of alternative methods of problematic relations between the spectacle and the “didactic effect” using the example of work by Jerzy Popiel-Popiołek and Roman Woźniakowski.
In 2015, the Film Museum in Lodz, Department of History and Theory of Film at the University of Lodz and the Polish Filmmakers Association worked together on a project “12 films for 120 years of cinema”. Filmmakers and people professionally involved in film culture were asked to compile their 12 best films ever and their 12 best Polish films. The organisers received 279 responses which mentioned 1,348 films in total. After analysing the results, the lists of best movies were published as well as variant lists according to the respondents’ profession and age. The first part of the paper raises questions regarding aesthetic axiology (as far as culture-based text hierarchies are concerned) and social communication (which concerns the question of a canon: who establishes it and for what purpose?). In the second part of the article, the authors discuss the results of the poll, highlighting shortcomings of the project when compared to similar polls in the past.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.