Współczesna ekonomia głównego nurtu wyróżnia się na tle innych nauk społecznych ściśle modernistycznym charakterem. Ekonomiści nie postrzegają tego jako wady, wręcz przeciwnie – upatrują w tym swej przewagi nad przedstawicielami innych nauk. W ich mniemaniu formalizm i matematyzacja analizy ekonomicznej oraz traktowanie założenia o racjonalności i maksymalizacji jako uniwersalnych w wyjaśnianiu ludzkich zachowań pozwala na formułowanie predykcji ze zdecydowanie większą precyzją, niż ma to miejsce np. w socjologii. Za pomocą aparatury pojęciowej Ludwika Flecka można jednak wykazać, że przeświadczenia te są jedynie wyrazem pewnej iluzji, której ulegają ekonomiści.
EN
Modern mainstream economics sets itself apart from other social sciences strictly of modernist character. Economists do not see this as a defect, on the contrary, they observe that their superiority over the representatives of other sciences. In their view, the formalism and mathematisation of economic analysis together with the coviction that the assumptions of rationality and maximization are universal explanations for human behaviors allow to formulate a prediction of a far greater precision than it is the case now, for example in sociology. However, using Fleck’s conceptual apparatus it is possible to demonstrate that the conviction is merely economists illusions.
The current economic crisis leads to reflection on the state of economic theory. There is a very popular view, that some kind of radical change of the current paradigm is desirable. In this article, this thesis is negated. Analysis of two main theoretical approaches shows that the crisis has not undermined the stability of any of them. Both, supporters of Keynesian-rooted theories and followers of Chicago school's ideas, recognize events of recent years for empirical evidence supporting their theories. The main reason for this is that what is considered as economic facts, it is created along with theories and is usually coherent with them.
The rhetorical approach to the methodology of economics is usually considered to be radical. In fact, compared with a strictly modernist orthodoxy, demand attention almost exclusively on the quality of the argumentation, would mean quite far-reaching change in the perception of economics as a science. However, if we consider the possibility of applying constructivist approach to methodological discourse in economics (and this attempt has been made to this Article), it may be that the issues previously taken for granted (such as the formation of the theory and its relationship to economic reality) will be required to profound redefinition.
PL
Podejście retoryczne w metodologii ekonomii zazwyczaj traktowane jest jako niezmiernie radykalne. Faktycznie, w porównaniu do ściśle modernistycznej orientacji obecnej w głównym nurcie, postulat, by w dyskursie zwracać prawie wyłącznie uwagę na jakość formułowanych argumentów i ich perswazyjną siłę, wydaje się dość daleko idącą zmianą. Jednak jeśli dyskurs ów podda się analizie z perspektywy konstruktywistycznej, okaże się, iż zakres zmian mógłby być znacznie bardziej radykalny, a w konsekwencji, że całkowitemu przewartościowaniu musiałoby ulec postrzeganie tak fundamentalnych kwestii, jak sposób powstawania teorii i jej relacja z tym, co określa się mianem rzeczywistości gospodarczej.
In the face of the global economic crisis, there are many opinions according to which economics as a science needs major rebuilding. Usually, it is emphasized that it should not be developed by involving the construction of formal, mathematical models but that there is a need to improve the “realisticness” of analysis. Based on the analysis of a dispute between P. Krugman and J.H. Cochrane it can be said that the arguments which appear during the debate on the crisis are not new and confusingly similar to those that already appeared in the 30s and 70s of the last century. It should also be noted that both: the supporters of “realisticness” of economic analysis, as well as representatives of the mainstream formalism treat this crisis as a confirmation of the correctness of their theories and evidence of the weakness of the concepts proposed by their opponents. The article is placed in relation to the thesis that all the arguments that have emerged in the debate on the state of the economic theory after the crisis, contrary to appearances, do not bring anything new to the economic discourse and cannot lead to any solutions of the theoretical dispute, because all arguments are based on the same philosophical foundations. In other words it can be said that the basic problem of modern economics should not be considered as a weakness of theory, but as a weakness of philosophy common to all participants of the discourse. First of all, in fact, the arguments coming from both sides of the dispute seem to assume that the ultimate and decisive test of any theory is its confrontation with experience, the “facts”, whereby the test is perceived in terms of the correspondence theory of truth. This means that both: economists, whose views on the nature of the theory are similar to those presented by P. Krugman, as well as their opponents, who, like J.H. Cochrane recognize that any theoretical concepts should meet fairly strict formal requirements and finally take the form of (usually mathematicised) model, assume that carrying out such a test is possible firstly, and secondly, that it boils down to a comparison of propositions that make up the model/theory (assumptions and predictions, or only prediction) with the reality whose components are independent of theory and processes of cognition.
The paper aims to contribute to macroeconomic and methodological discourse on the concept of a green economy from the perspective of sustainable development. The authors hypothesize that the legitimacy and cognitive effectiveness (“heuristic fertility”) of the green economy concept and the effective implementation of its principles are closely related to intersubjective methodological discourse in this area. In their research, the authors use recent methodology advances, referring to various constructivist approaches and providing a critical analysis of the so-called correspondence approach. The article juxtaposes the macroeconomic context of research into the green economy and the knowledge-based economy (KBE) with the theory of sustainable development. The authors propose a wider approach to the KBE, taking into account axiological aspects and cultural processes accompanying the creation of knowledge and making the green economy take different forms in various countries. The authors argue that a knowledge-based economy is an open, complex and dynamic subsystem in which qualitative changes are triggered by the wisdom of units capable of promoting more efficient and better solutions through a broader cognitive perspective. Such a definition of KBE implies the need to discover and understand various subtle links between the economy and other subsystems: environmental and social. Economic activity needs to be adapted to the potential of these subsystems, which is particularly important from the perspective of the green economy. This creates a situation in which the rational actions of individuals are not only based on simple arithmetic calculations but also refer to ethical value judgments.
PL
Celem artykułu jest makroekonomiczno-metodologiczny dyskurs wokół pojęcia zielonej gospodarki z perspektywy zrównoważonego rozwoju. Prowadzone rozważania koncentrują się wokół postawionej przez autorów hipotezy, zgodnie z którą prawomocność i efektywność poznawcza koncepcji zielonej gospodarki oraz efektywna realizacja jej zadań i zasad pozostają w ścisłym związku z intersubiektywnym metodologicznym dyskursem w tym obszarze, czyli innymi słowy, spełniają wymogi współczesnej filozofii nauki. Autorzy w swoich badaniach wykorzystują najnowocześniejsze osiągnięcia metodologii nauk, odwołując się do podejścia konstruktywistycznego oraz przedstawiając krytyczną analizę podejścia korespondencyjnego. Ponadto makroekonomiczny kontekst badań dotyczący gospodarki opartej na wiedzy oraz znaczenia w niej zielonej gospodarki, osadzają w teorii zrównoważonego rozwoju, proponując szersze niż dotychczas ujęcie GOW, uwzględniające aspekty aksjologiczne oraz procesy kulturowe w tworzeniu wiedzy, a tym samym oddziaływujące na postać zielonej gospodarki w konkretnym kraju. Jak wykazują autorzy, gospodarka oparta na wiedzy jest otwartym, złożonym i dynamicznym podsystemem universum, w którym zmiany jakościowe są wyzwalane dzięki mądrości jednostek, zdolnych do promowania efektywniejszych i lepszych rozwiązań, dzięki szerszej perspektywie poznawczej. Taka definicja GOW implikuje rozumienie i podjęcie odpowiedzialności za odkrywanie subtelnych powiązań pomiędzy gospodarką, a pozostałymi subsystemami: środowiskowym i społecznym, tak aby dostosować aktywność gospodarczą do potencjału tychże podsystemów, co ma szczególne znaczenie z perspektywy zielonej gospodarki. To powoduje, iż racjonalne działania jednostek oparte są nie tylko na prostej, arytmetycznej kalkulacji użyteczności, ale również odwołują się do etycznych sądów wartościujących.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.