Recenzja omawia książkę Tomasza Żukowskiego "Obrazy Chrystusa w twórczości Aleksandra Wata i Tadeusza Różewicza", wskazując z jednej strony na trafność wyboru klucza interpretacji poezji Wata i Różewicza oraz trafność zestawienia tych poetów, a z drugiej na szereg metodologicznych niespójności prowadzonego w niej wywodu. W konsekwencji wysokiej ocenie wielu fragmentów interpretacyjnych książki towarzyszy krytyczna ocena warsztatu metodologicznego jej autora, deklarującego przywiązanie do postrukturalnych kierunków myślenia, a głęboko zakorzenionego w tradycji hermeneutycznej.
EN
The review discusses Tomasz Żukowski’s book "Obrazy Chrystusa w twórczości Aleksandra Wata i Tadeusza Różewicza" ("Images of Christ in Aleksander Wat’s and Tadeusz Różewicz’s Writings") and points, on the one hand, at the correctness of choosing an interpretive key to Wat’s and Różewicz’s poetry and accuracy of confronting the two poets and, on the other hand, at a series of methodological inconsistencies in the book’s line of reasoning. In consequence, high evaluation of the study’s numerous interpretive fragments is accompanied by a criticism of the author’s methodological technique who declares his adherence to post-structural thinking but is deeply rooted in hermeneutical tradition.
This essay considers the subjects of rebellion and anarchy in the work of Witold Gombrowicz from his debut to his last pieces. Both issues are related to two of the central oppositions in his work, maturity versus immaturity and superiority versus inferiority. In his considerations, Jerzy Olejniczak does not attempt to settle any issues or to advance arbitrary claims. Rather, he assumes the authorial position characteristic of the genre of the literary essay, asking questions and suggesting routes of exploration. This position allows him to essay to read passages from Gombrowicz through the prism of the present day and to submit that Gombrowicz’s “lessons” have not been thoroughly learned in Poland, owing largely but not exclusively to political and ideological machinations.
PL
Esej jest impresją krążącą wokół problematyki buntu i anarchii obecnej w dziele Witolda Gombrowicza od debiutu po ostatnie utwory. Problematyka związana jest z centralnymi w tej twórczości opozycjami dojrzałość – niedojrzałość i wyższość – niższość. W wywodzie autor nie pretenduje do rozstrzygania i stawiania arbitralnych tez, przyjmuje raczej pozycję związaną z gatunkiem eseju literackiego – wątpliwości i próby. To pozwala także na podjęcie próby odczytywania fragmentów utworów autora Ferdydurke przez pryzmat współczesności i hipotezę, iż „nauki” Gombrowicza nie zostaływ Polsce społecznie przepracowane, co zawdzięczać należy także politycznym i ideologicznym manipulacjom.
The starting point of the paper is Jacques Derrida’a reflection on the university today presented in his lecture on the „Unconditional University.” Then the author analyzes some passages from Thomas Mann’s Magic Mountain to demonstrate that the novel has been based on the picture of the university during the anti-positivist reaction. In Mann’s novel, the Sanatorium is an allegory of the University, while the protagonist, Hans Castorp, is a student seeking Mentors and the Truth. Schulz’s story, “Sanatorium under the Sign of the Hourglass,” has been interpreted as inspired by The Magic Mountain, since arguably it includes some traces of the „sanatorium – university” parallel. The paper refers also to Paweł Huelle’s novel Castorp, which tells a story of Mann’s character during a period of his studies in Gdańsk, anticipating the events described in The Magic Mountain. All the three texts – by Mann, Schulz, and Huelle – are connected by the debates characteristic of the humanities before the Great War (Mann, Huelle) and before World War II and the Holocaust (Schulz).
L’autore “legge” la poesia di Czesław Miłosz, seguendo le impronte italiane lasciate in essa. Sono sia echi di viaggi in Italia e in giro per l’Italia documentati nella biografia del poeta, che tracce derivate dalla lettura di scrittori italiani, dal fascino per la pittura, l’architettura e il paesaggio modellato dall’uomo. Tutti questi indizi – come risulta – ci introducono ai motivi più significativi della poesia dell’autore di Gucio zaczarowany, così come agli elementi della tradizione letteraria che sono fondamentali per quella poesia. Sono anche un’immagine dell’evoluzione della poetica di Miłosz. Il saggio è scritto nella poetica di un frammento, con l’autore che condivide le sue intuizioni interpretative piuttosto che fornire conclusioni inequivocabili. Egli pone domande sui misteri contenuti nelle poesie di Miłosz, piuttosto che fornire risposte inequivocabili e definitive. In un certo senso, “invita” a studiare le poesie dell’autore di Trzy zimy. Queste “tracce” italiane, tuttavia, portano a una conclusione sulla coerenza dell’opera poetica di Miłosz.
EN
The author interprets Czesław Miłosz’s poetry, following the Italian traces left in it. These are both echoes of travels to Italy and traces derived from reading Italian writers, fascination with painting, architecture and the landscape shaped by man. All these traces introduce the most important motifs of the poetry of the author of “Gucio Enchanted,” as well as the essential elements of the literary tradition for this poetry. They are also an image of the evolution of Miłosz’s poetics. The essay is written in the poetics of the fragment. Rather than drawing unambiguous conclusions, its author shares his interpretative intuitions. He carries out a careful inquiry into the secrets contained in Miłosz’s poems rather than presenting definitive answers. In a way, it “invites” you to study the poems of the author of “Three Winters.” These Italian “traces” lead, however, to the conclusion about the coherence of Miłosz’s poetic work.
PL
Autor „czyta” poezję Czesława Miłosza, podążając za pozostawionymi w niej włoskimi śladami. Są nimi zarówno echa udokumentowanych w biografii poety podróży do Włoch i po Włoszech, jak i tropy wywodzone z lektury włoskich pisarzy, fascynacji malarstwem, architekturą oraz ukształtowanym przez człowieka pejzażem. Wszystkie te tropy – jak się okazuje – wprowadzają w najistotniejsze motywy poezji autora Gucia zaczarowanego, a także w zasadnicze dla tej poezji elementy tradycji literackiej. Są też obrazem ewolucji poetyki Miłosza. Esej napisany jest w poetyce fragmentu, jego autor raczej dzieli się interpretacyjnymi intuicjami, niż stawia jednoznaczne konkluzje. Raczej stawia pytania o tajemnice zawarte w wierszach Miłosza, niż udziela jednoznacznych i zamykających odpowiedzi. Niejako „zaprasza” do studiowania wierszy autora Trzech zim. Te włoskie „ślady” prowadzą jednak do konkluzji o spójności dzieła poetyckiego Miłosza.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.