This article discusses briefly the evaluation devices encoded in language (axiological vocabulary) and more complex ways of expressing evaluations used in utterances and statements and based on the employment of connotations and conversational implicatures (comparisons, metaphors, irony). The subject of a closer analysis is the use of the verse form in the evaluative function. The combined application of a variety of evaluative devices, including versological ones, is illustrated by Ruch (Movement) by Julian Tuwim. The metrical structure of this poem, i.e. the 4-accent tonic verse, which is rarely used in Poland, functions as a sound metaphor that contributes to the grotesque image of the movement of passers-by hurrying without a clear purpose along the streets of the city, and hence the tonic rhythm becomes an important factor in the satirical approach to the work’s theme.
PL
W artykule omówione zostały pokrótce środki wartościowania zakodowane w języku (słownictwo aksjologiczne) oraz bardziej złożone sposoby wyrażania ocen stosowane w wypowiedziach, a oparte na wykorzystaniu konotacji oraz implikatur konwersacyjnych (porównania, metafory, ironia). Przedmiotem dokładniejszej analizy jest użycie formy wiersza w funkcji wartościującej. Ilustrację łącznego zastosowania różnych środków oceniających, w tym środków wersologicznych, stanowi utwór Juliana Tuwima Ruch. Budowa metryczna tego wiersza – rzadko stosowany w Polsce 4-akcentowiec toniczny – pełni funkcję metafory dźwiękowej, która współtworzy karykaturalny obraz ruchu przechodniów przemieszczających się w pośpiechu i bez wyraźnego celu po ulicach miasta, tak więc rytm toniczny staje się istotnym czynnikiem satyrycznego ujęcia tematu utworu.
Podwaliny [Foundations], the poem written by Leopold Staff right after the war and carrying traces of a profound trauma, takes advantage of the motifs drawn from the biblical parable of good and bad construction practices (Gospel According to St Matthew, 7:24–27). In her interpretation of the poem, the author analyses the way(s) in which the biblical paradigm has been transformed, and the consequences of this procedure. Use is made of the opinions of the scholars who have reconstructed the primary function of parabolic stories, having identified in them the original forms of thinking which preceded the evolvement of abstract concepts encoding qualities.
The subject of the examination here is a late period of Miłosz’sliterary output (volumes: „Druga przestrzeń” and „Wiersze ostatnie”). While discussing the motif of eyes, blindness and light the author brings up a general and serious problem of the poet’s vision in his final poems: he uses this theme in existential and metaphysical contexts.
The usage o f play elements in the public discourse tends to become common in the contemporary Poland. This article shows different kinds o f that language play. A ll the examples were taken from the speech activities o f the Polish politicians and journalists during the parliamentary campaign o f 2007. The author emphasizes the persuasive character o f those linguistic techniques and at times their extremely aggressive nature. The most influential sources o f this tendency typical for the modem political discourse are in the creative language activities o f “Gazeta Wyborcza” daily and are also present in the works o f “linguistic poets”.
The subject of the examination here is a late period of Miłosz’sliterary output (volumes: „Druga przestrzeń” and „Wiersze ostatnie”). While discussing the motif of eyes, blindness and light the author brings up a general and serious problem of the poet’s vision in his final poems: he uses this theme in existential and metaphysical contexts.
The article discusses the consequences of specific linguistic expressions of a motive in a literary text and its translations. The analysis concerns the names of fruits appearing in Vladimir Nabokov’s short story entitled Signs and Symbols, which is available in Polish in two versions: Znaki i symbole or Sygnały i symbole. The juxtaposition of the excerpts from these Polish versions with the English original reveals different motivations for the names of the same fruit in different languages, and these names carry different connotations. These differences can give rise to divergent interpretations of the work.
PL
W artykule omawiane są konsekwencje określonych językowych ujęć pewnego motywu w tekście literackim i jego przekładach. Analiza dotyczy nazw owoców pojawiających się w opowiadaniu Vladimira Nabokova pt. Signs and Symbols, które jest dostępne po polsku w dwóch wersjach: Znaki i symbole lub Sygnały i symbole. Zestawienie fragmentów tłumaczeń tego utworu z angielskim oryginałem ujawnia odmienne motywacje nazw tych samych owoców w różnych językach, a owe nazwy są nośnikami innych konotacji. Te różnice mogą stanowić podstawę rozbieżnych interpretacji utworu.
Rozmowa z prof. Teresą Dobrzyńską (Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa), prof. Ewą Malinowską (Uniwersytet Opolski), prof. Bożeną Witosz (Uniwersytet Śląski), prof. Janem Mazurem (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej), prof. Terézią Rončákovą (Katolícka univerzita v Ružomberku) oraz z prof. Danutą Kępą-Figurą (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej) na temat wkład prof. Marii Wojtak w rozwój badań dotyczących stylistyki, genologii lingwistycznej, języka religii.