Tekst zawiera cztery mini eseje, omawiające różne aspekty działaności naukowej profesora Wnuk-Lipińskiego, przedstawione na tle losów profsora przez jego przejaciól - naukowców.
The aim of the thesis is to represent a unique theory of radical social change, developed by famous Polish sociologist, Edmund Wnuk-Lipiński. According to the author, the radical social change, so called democratic revolution, is a type of change, after which the previous mechanism responsible for stability and reproduction of an old system becomes ineffectual. Democratic revolution unfolds peacefully, without bloodshed. Edmund Wnuk-Lipiński suggests, that radical social change goes through similar stages in different countries. Usually there are initial, advanced and postrevolutionary phase. The thesis also analyses the pragmatic and fundamentalist response of the society to the transformation. What is more, work deals with disharmony stemming from the change, as well as the condition of Polish society being under a delusion of trouble-free transition. On the Polish plane the main problems are weak elites, conflicts among members of the social movement “Solidarność”, or socialistic mentality remains. Positive aspects are legitimization of democratic power, lasting democratic rules, active interest groups, EU membership or increasing democratic awareness among Polish society.
The article presents an axiological-pragmatic research perspective applied by Edmund Wnuk-Lipiński in the context of Polish society. On the basis of the considerations carried out, the categories of values are, in his opinion, the desirable states of the political community or individuals established in a given cultural tradition, while interests refer to the pragmatic sphere and denote a situation the achievement of which is advantageous from some point of view. The author investigated conflicts occurring between different values, between interests, as well as between values and interests. Particularly interested in the phases of radical social change, Wnuk-Lipiński presented them based primarily on the preferences of Polish society for specific values and interests. He also applied the axiological-pragmatic perspective to the study of contemporary Polish attitudes and behaviour.
PL
W artykule przedstawiono aksjologiczno-pragmatyczną perspektywę badawczą stosowaną przez Edmunda Wnuka-Lipińskiego w kontekście społeczeństwa polskiego. Na podstawie przeprowadzonych rozważań stwierdzono, że kategorie wartości są to, jego zdaniem, ugruntowane w danej tradycji kulturowej pożądane stany wspólnoty politycznej bądź jednostek, natomiast interesy dotyczą sfery pragmatycznej i oznaczają sytuację, której osiągnięcie jest z jakiegoś punktu widzenia korzystne. Autor badał konflikty występujące między różnymi wartościami, między interesami, a także między wartościami a interesami. Wnuk-Lipiński, szczególnie zainteresowany fazami radykalnej zmiany społecznej, przedstawiał je, opierając się przede wszystkim na preferencjach polskiego społeczeństwa, dotyczących konkretnych wartości i interesów. Perspektywę aksjologiczno-pragmatyczną stosował również do badań współczesnych postaw i zachowań Polaków.
The article explains and analyses those principles of social life which Edmund Wnuk-Lipiński defines as of topical social significance. It is revealed that the sociologist attaches great importance to the principle of common good. It is also shown that in his works, Wnuk-Lipiński takes into account the principle of subsidiarity and approaches it from the perspective of state and statehood. The sociologist attributes an important role to the principle of solidarity in democratic systems. In his opinion,solidarity led the Polish society of the 1980s to unite in active resistance to the Communist regime. As argued by E. Wnuk-Lipiński, since 1989 we have been witnessing an axiological and sociologicalatomisation of the attitudes displayed by Poles, which has led to increased social stratification. In this context, the sociologist discusses the principle of social trust to argue that its level is extremely low in contemporary Polish society. E. Wnuk-Lipiński puts major responsibility for this fact on the ruling elites and their actions.
PL
W artykule wyjaśniono i przeanalizowano najważniejsze – w ujęciu Edmunda Wnuka-Lipińskiego– zasady życia społecznego. Uznano, że dużą wagę przywiązuje on do roli zasady dobra wspólnego.Ukazano też, że omawiany autor w swoich pracach bierze pod uwagę zasadę pomocniczości i rozpatrujeją przez pryzmat państwa. Socjolog istotną rolę w systemie demokratycznym przypisujezasadzie solidarności, która tak znacząco jednoczyła, jego zdaniem, społeczeństwo polskie w latachosiemdziesiątych, w opozycji do reżimu komunistycznego. Po 1989 r. mamy – zdaniem autora – doczynienia z elementami atomizacji Polaków i rozwarstwienia społecznego. W kwestii zasady zaufaniaspołecznego E. Wnuk-Lipiński również akcentuje niski jej poziom. Odpowiedzialnością za ten faktobarcza przede wszystkim poczynania elit rządzących.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.