Autorka artykułu prezentuje niezebrane dotychczas terminy muzyczne z cyklów opowiadań „Sklepy cynamonowe” i „Sanatorium pod Klepsydrą”. Zebraną leksykę dzieli na kilka kategorii i pokazuje, że liczba i wykorzystanie terminologii muzycznej dowodzi istotnej roli dźwięków w kreowaniu świata przedstawionego i w języku Brunona Schulza. Motywy muzyczne pojawiają się w opowiadaniach zazwyczaj w trzech sytuacjach: w opisie przestrzeni miasta, w tym także architektury; w charakteryzowaniu bohaterów; w deskrypcjach dźwięków natury, audiosfery. Autorka dokonuje analizy i interpretacji wybranych fragmentów prozy, w tym motywów muzycznych, takich jak katarynki. Metafory muzyczne, analogie do muzyki pozwalają Schulzowi wyrażać niewyrażalne, znoszą napięcie między obrazem a słowem, uzupełniają świat przedstawiony. Schulz stosuje wreszcie nie tylko pojedyncze terminy, lecz także muzykę werbalną, czyli słowny opis dzieła muzycznego. Wykorzystuje potencjał literatury w wyrażaniu tego, co niewyrażalne – muzyki, a przez nią jakiejś prawdy o autorze i jego wrażliwości.
EN
The author of this paper presents the uncollected to this day musical terms from Bruno Schulz’s cycles of stories “Sklepy cynamonowe” (“Cinnamon Shops”) and “Sanatorium pod Klepsydrą” (“Sanatorium Under the Sign of the Hourglass”). The collected lexis is divided into several categories and it shows that the number of musical terminology and its use proves vital in Schulz’s creating the world presented and his language. The musical motifs in the discussed stories usually voice in three situations: in depictions of city space, including architecture, in protagonist characteristics, and in descriptions the sounds of nature―audiosphere. Skrzypczyk analyses and interprets selected prose fragments, including musical motifs such as the barrel organ. Musical metaphors and musical analogies make room for expressing the inexpressible, carry down the tension between the image and the world, and complement the world presented. Ultimately, Schulz employs not only single terms, but also verbal music―verbal description of the musical work. In her study, Skrzypczyk makes use of literary potential to express what is inexpressible, namely music, through which she uncovers some truth about the author and his sensitivity.
Artykuł stanowi interpretację trzeciej części „Traktatu o manekinach” Brunona Schulza. Odczytanie tekstu kanonicznego dokonano z wykorzystaniem narzędzi antropologicznych uwzględniających kontekst płci, a w szczególności opisano w nim problem rywalizacji porządku matriarchalnego i patriarchalnego. Zasadnicze znaczenie ma w omawianym opowiadaniu sprawa konkurencji, która dotyczy męskiej i żeńskiej potencji kreacyjnej. Część „Traktatu o manekinach” z podtytułem „Dokończenie” rysuje wizję męskiego tworzenia, które realizuje się przez abstrakcyjne narzędzia cywilizacyjne, z ideą twórczego słowa na czele. Jest to porządek, który w tekstach Schulza wchodzi w konflikt z żeńską formułą kreacji dokonującej się poprzez materialność uzupełnioną o pierwiastek życia, czyli przez dominium ciała.
EN
The article is an interpretation of the third part of Bruno Schulz’s “Traktat o manekinach” (“Treatise on Mannequins”). Canonical text reading was performed, employing the anthropological tools that allow for the context of gender, and the study particularly describes the matter of maternalistic and paternalistic order rivalry. Special meaning is given here to the issue of competition which refers to male and female creative potential. The part of “Traktat o manekinach” (“Treatise on Mannequins”) subtitled “Dokończenie” (“Completion”) sketches a vision of male creation that realises with abstract civilisation tools and with a creative word as its token. It is the order that in Schulz’s texts enters into conflict with the female formula of creation effectuated by materiality supplemented by life element—the body’s dominium.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.