Nowadays, it seems that all disciplines have to pretend being “scientific” in order to ensure their credibility. But the “social sciences”, which aim at a better knowledge of the Human regarding what makes him its own kind, are they really sciences? Pretending to be so, do they not expose themselves to be qualified as “non-scientific” by the most critical minds in their time, just as did Karl Popper about psychoanalyses and theses on the psychological selfishness? In turn, is it possible to pretend that the “social sciences” are not sciences while stating that their dignity requires them to ask for another paradigm, a much more subtle one? The present contribution will try to answer to these questions. It will start with the proposal to replace the inappropriate name of “social sciences” by another one, much more respectful of the methods which should be theirs, which would be “disciplines of the subject”.
This paper identifies and synthetically demonstrates the most important steps and changes in the evolution of the idea and institution of citizenship in Europe over more than two thousand years. Citizenship is one of the essential categories defining human status. From a historical perspective, the idea of citizenship in Europe is in a state of constant evolution. Therefore, the essence of the institution of citizenship and its acquisition criteria are continually being transformed. Today's comprehension of citizenship is different from understanding citizenship in Europe in earlier epochs of history. In some of them, the concept of citizenship existed only in the realm of ideas. In others, the idea materialised, and membership in the state (or city) and civic rights and obligations found a formal, legal expression. The formation of the idea and institution of citizenship is a long and multi-phase process.
Alice Walker’s The Color Purple dramatizes African American women’s plight through the experience of a black girl, Celie, caught in the turmoil of the patriarchal system of her community. Leaning on the epistolary form and also choosing to address the black woman’s oppression first within the black community itself, the author detaches herself from the mainstream African American literary tradition to create a personal style. One of the characteristic traits of the novel is language as a communicative tool in the characters’ interrelation. In the narrative, this tool is mostly used to oppress the female protagonists, demonstrating thus its violent aspect. But sometimes, even though very rarely in the novel, it helps the oppressed subject to claim a voice. Finally, the epistolary form serves to create more emotion in the readers and consequently produces more reaction in them.
Whoever reflects upon the development and reasoning of pedagogical thoughts and actions faces the problematic subject. ‘The’ subject seems to figure as the basis of it all. Whilst all other key terms and categories are constantly open to negotiation, the ‘subject’ presents itself as self-evident rather than as an entity to be argued at length. Yet, some questions remain unanswered. Why is this the case? Furthermore, what kind of subject do we refer to? In this article the central issues concerning ‘The Subject and Pedagogy’ as well as first findings of this ongoing research by the author are being discussed. The main focus is not on the results. What is of crucial importance with regard to the following text are the allusions to the apories which accompany any paradigm of the subject. This holds true of every single stage: the subject of philosophy, the subject of pedagogy and the pedagogues’ subject.
The article recalls the historical debate between Sartre and Lévi-Strauss about the meaning of dialectics (or the relationships between dialectical and analytical reason) which concerned also the concepts of history, structure, subjectivity and consciousness, free practice, all in all – the concept of human and the way of understanding anthropology, more “philosophical” or more “scientific”. Instead of simply opposing Sartre’s and Lévi-Strauss’ views the author tries to show quite complex, “dialectical” play between them, although she stresses also their final contrast connected with the inalienable poles of the whole modern philosophy and culture, more specially those of subjectivism and objectivism, and the constant tension between them. Such a tension is reflected not only in different manners of conceiving of man as such (as being mainly a subject and project or, on the contrary, an object and element of a broader universe), but also in the way of understanding the relationship between culture and nature, and, finally, between different cultures.The purpose of the article is not only to reconstruct a historical issue but also to refer the historical debate to contemporary discussions, both theoretical and practical, moral and political, concerning such questions as the status of mind and consciousness, ecology or possible and desirable relations between West and other cultures. In the author’s view in all those quite contemporary debates the tension between rather Sartrian or rather Lévi-Straussian position remain present and vivid.
PL
W artykule zostaje przypomniany historyczny spór między Sartrem i Lévi-Straussem dotyczący rozumienia dialektyki (relacji między rozumem dialektycznym i rozumem analitycznym), który był zarazem sporem o pojęcia historii i struktury, status świadomej podmiotowości i rolę swobodnego działania, „sporem o człowieka” i sposób uprawiania antropologii, w tym o stosunek filozofii do nauki/nauk empirycznych. Zamiast prostego przeciwstawienia stanowisk Sartre’a i Lévi-Straussa autorka stara się wydobyć dość złożoną, dialektyczną grę między nimi, podkreślając jednak ich ostateczną opozycyjność, którą wiąże z nieusuwalnym napięciem między biegunami całej nowoczesnej filozofii i kultury, przede wszystkim biegunami subiektywizmu i obiektywizmu. To napięcie ujawnia się w różnych sposobach pojmowania i badania człowieka w ogóle (jako przede wszystkim podmiotu i projektu lub, przeciwnie, przedmiotu i uwarunkowanego elementu znacznie szerszego uniwersum), ale także w relacji między kulturą i naturą oraz – wreszcie – relacji między różnymi kulturami. Celem artykułu jest nie tylko rekonstrukcja historycznego sporu, ale również jego aktualizacja, tj. odniesienie go do całkowicie współczesnych dyskusji o charakterze teoretycznym i praktycznym, moralno-politycznym, dotyczących takich zagadnień jak status umysłu i świadomości, a także kwestii ekologicznych i pytań o możliwe i pożądane relacje między światem zachodu oraz innymi kulturami. W świetle artykułu napięcie między stanowiskami à la Sartre i à la Lévi-Strauss jawi się we współczesnych dyskusjach jako obecne i żywe.
Wittgenstein hat sich mit dem Problem der Subjektivität gründlich befasst, insbesondere im „Tractatus logico-philosophicus“ und in den „Philosophischen Untersuchungen“. Eine besondere Perspektive im Verlaufe der Analyse der Subjektivität ergibt sich dann, wenn die Philosophie als therapeutische Maßnahme für menschliche Subjekte betrachtet wird. Der epistemische Erfolg der Subjekte hängt prinzipiell davon ab, wie sie mit der Sprache umgehen. Damit wird der Zugang zum Bereich der Intentionalität gesichert, die Wittgensteins Bildtheorie entscheidend ist. Im Kontext der Bildtheorie offenbart sich das epistemische Subjekt vor allem als denkende, sich vorstellende und bewusste Entität in der Welt. Wenn das Subjekt unter einem bestimmten Aspekt gesehen und betrachtet wird, lässt sich kaum eine Konfrontation mit dem Standpunkt des metaphysischen Solipsismus vermeiden.
EN
Wittgenstein has thoroughly discussed the issue of subjectivity, especially in the „Tractatus logico-philosophicus“ and in the „Philosophical Investigations“. A special perspective in the course of the analysis of subjectivity arises when the philosophy is considered as therapeutic measure for human subjects. The epistemic success of subjects depends basically on how they deal with the language. Thus, access to the area of intentionality is secured, which is crucial for Wittgenstein´s picture theory. In the context of image theory, the epistemic subject discloses primarily as thinking representational and conscious entity in the world. If the subject is seen and viewed under a certain aspect, hardly a confrontation with the position adopted by metaphysical solipsism is unavoidable.
PL
Wittgenstein zajmował się dokładnie zagadnieniem podmiotowości, szczególnie w „Traktacie logiczno-filozoficznym” i „Dociekaniach filizoficznych”. Wyjątkowa perspektywa w trakcie analizy podmiotowości powstaje wtedy, gdy filozofia traktowana jest jako środek terapeutyczny dla podmiotów ludzkich. Sukces epistemiczny tych podmiotów zależy generalnie od tego, jak posługują się językiem. Tak można zapewnić dostęp do obszaru intencjonalności, jaka posiada też decydujące znaczenie dla teorii obrazu proponowanej przez Wittgensteina. W kontekście teorii obrazu podmiot epistemiczny ukazuje się w świecie przede wszystkim jako istota myśląca, uzdolniona wyobrażeniowo i świadoma. Gdy podmiot jest dostrzegany i rozważany pod określonym aspektem, to raczej trudno jest uniknąć konfrontacji z punktem widzenia nazywanym solipsyzmem metafizycznym.
W artykule szukam odpowiedzi na pytanie, czy spuścizna Michela Foucaulta jest wciąż aktualna, czy stanowi już tylko szacowny zabytek humanistyki. Wpisuję myśl Foucaulta w „logikę farmakonu”, to znaczy środka, który jest zarazem lekarstwem i trucizną. W polemice z poglądami Ewy Domańskiej pokazuję, że myśl Foucaulta nadal pozostaje aktualna. Pozwala bowiem tak pytać o podmiotowość, status norm i normalizacji, by z jednej strony dostrzegać mechanizmy władzy i wiedzy, które warunkują procesy upodmiotowienia, a z drugiej zdać sprawę z autonomii i samosterowności podmiotów, w tym z wpływu, jaki podmioty mogą wywierać na społecznie funkcjonujące normy.
EN
In my article, I will try to find an answer to a question: Is Michel Foucault’s oeuvre still up to date or has it become one of the respected but foregone relics of humanities? I would inscribe Foucault’s thought into the “logic of pharmakon,” that is, a means being, at the same time, both a poison and a cure. I will show, polemically to Ewa Domańska, that Foucault’s thought remains valid nowadays. It allows us to question the subjectivity, status of norms, and normalization in such manner that we can perceive, on the one hand, mechanisms of power and knowledge and, on the other hand, we can give an account of subjects’ autonomy and self-determination, including their impact on norms at work in society.
The aim of this article is a detailed analysis of the critique concerning the conceptof subjectivity in Giorgio Agamben’s philosophy made by the Polish philosopherAgata Bielik-Robson arguing for her own conceptualization of subject’s ethicalformation. The main thesis states that by situating Agamben in the conceptualhorizon he aims to overcome, her critique stopped halfway. In doing so, the articleshows that the common ground of both Agamben’s and Bielik-Robson’s views onthe subject is the philosophy of Hegel and the differences between them can beexplicated as the difference in choosing one of two strategies of subject’s formationderiving from Hegel: while Bielik-Robson radicalizes the moment of negativity,Agamben tries to elaborate a different (messianic) logic of Aufhebung.
PL
Celem artykułu jest szczegółowa analiza krytyki, jaką w odniesieniu do koncepcji podmiotowości w filozofii Giorgio Agambena wystosowała polska filozofka AgataBielik-Robson, argumentując jednocześnie na rzec własnego ujęcia etycznej konstytucji podmiotu. Główna teza brzmi, iż krytyka ta zatrzymała się w pół drogi, nie dostrzegając,że Agamben stara się wykroczyć poza horyzont myślowy, w którym zamyka go Bielik-Robson. Poprzez ukazanie, że wspólnym horyzontem obu tych koncepcji jest filozofiaHegla, różnica między perspektywą Bielik-Robson a perspektywą Agambena okaże się różnicą w wyborze dwóch różnych strategii formowania podmiotowości wywodzących sięz myśli Hegla: podczas gdy Bielik-Robson radykalizuje moment negatywności, Agamben stara się wypracować inną (mesjańską) logikę Aufhebung.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.