Development of the Regional Hospital in Zielona Góra in the seventies of the last century did not keep up with the increasing number of the town inhabitants. The facility suffered from the lack of premises the most important of which was the lack of specialist wards. Similar difficult conditions were characteristic for the majority of the other hospitals operating at the time in the Province. In view of the problem central authorities decided to construct a new specialist hospital in Zielona Góra. Unfortunately, the project was never implemented due to the escalating political and economic crisis at the turn of the seventies. The idea of building the hospital was approached again in the middle of the eighties. Several relevant designs for the construction were made then and the Social Committee for the Construction of the Regional Hospital was appointed to solicit the necessary funds. The works on the first facility of the future hospital started in 1988 – it was a housing facility for medical staff. Unfortunately, in the beginning of the nineties, in view of new economic conditions as a result of the economic and political restructuring, the project was finally abandoned, mainly because of financial reasons.
The article covers the activity of the German minority in area around Zielona Góra from the 1990suntil today. The activity of the German Social Cultural Society in Zielona Góra has been presented. The author emphasized the wide range of activities of the Society, e.g. the educational actions, which promote the Lubusz Voivodeship as well as its cooperation with other institutions. The cultural activity of the German minority has been described, e.g. based on the magazine “Grünsberger Monatsblatt”.
Volunteer Fire Brigades in Zielona Góra Commune are specialized, well-educated, designed and prepared units to realize the tasks associated with the rescue and firefighting services, with over 400 people participating in the activities. Along with the rescue and firefighting services, the Volunteer Fire Brigades conduct fire prevention trainings and play the culture-forming role bringing up, educating and integrating the inhabitants of the commune. The article presents the detailed quantitative data of Volunteer Fire Brigades in Zielona Góra Commune.
PL
Ochotnicze Straże Pożarne w Gminie Zielona Góra to wyspecjalizowane, odpowiednio wyszkolone oraz przystosowane i przygotowane jednostki do realizacji zadań związanych z niesieniem pomocy ratowniczo-gaśnicze, w których działalności uczestniczy ponad 400 osób. Obok realizacji zadań związanych z niesieniem pomocy ratowniczo-gaśniczej Ochotnicze Straże Pożarne w gminie prowadzą profilaktykę przeciwpożarową oraz pełnią rolę organizacji kulturotwórczych, które poprzez swoją działalność wychowują, kształcą i integrują mieszkańców swoich miejscowości i w gminie. W artykule przedstawione zostały szczegółowe dane ilościowe jednostek OSP w gminie Zielona Góra
Z dniem 1 stycznia 2015 roku Miasto Zielona Góra i Gmina Zielona Góra połączyły się w jeden samorząd terytorialny. Status obu samorządów przed połączeniem był następujący: Miasto Zielona Góra – było gminą miejską na prawach powiatu, Gmina Zielona Góra – gminą wiejską, składająca się z 17 sołectw, w tym 10 bezpośrednio graniczących z Zieloną Górą. Miasto Zielona Góra liczyło ok. 118 500 mieszkańców i obejmowało powierzchnię 58,34 km kw., gmina Zielona Góra liczyła ok. 19 000 mieszkańców i obejmowała powierzchnię 219,90 km kw. Po 1 stycznia 2015 roku połączone samorządy funkcjonują jako Miasto Zielona Góra na prawach powiatu. Miasto Zielona Góra i Gmina Zielona Góra posiadały przed połączeniem dobrze zorganizowane i dobrze funkcjonujące systemy oświatowe. Oświata połączonych samorządów nie będzie wyłącznie sumą oddzielnych dotychczas dwóch systemów organizacyjnych, ale wymagać będzie, jeżeli nie od razu to za klika lat, poprawy i korekty szeroko rozumianego systemu oświatowego powiększonej Zielonej Góry, co będzie wymuszone zwłaszcza przez zmiany demograficzne. Nie bez znaczenia będzie także konieczność standaryzacji jakości kształcenia, która ma doprowadzić do osiągania przez uczniów zbliżonych wyników egzaminów na różnych poziomach kształcenia.
The party and state administration, not only in Czerwieńsk but also in other regions of the country, responsible for the development of libraries and the improvement of their working conditions, similarly as in recent years, neglected these issues, focusing on the implementation of educational projects as part of the Thousand Schools for the Millennium of the Polish State. In the cultural policy of the National Housing Estate Council, almost until the end of the period of interest to us, there was no will to remove any shortcomings related to the activity of the library, which was harmful not only to its employees but also to the local community. This approach was possible to continue because this issue was not burdened with the risk of troublesome interference of people representing the highest authorities of the Polish United Workers’ Party. As a result of the „renaissance” of competition in the 1960s, which involved not only libraries but also the committees of national councils (which had the power to make decisions concerning libraries) libraries were established, among others, in the province of Zielona Góra, for example in honour of the 50th anniversary of the Great October Socialist Revolution, which was in 1967. Paradoxically, this initiative turned out to be beneficial for the cultural institution in Czerwieńsk, which existed in 1957-1968, because the main task of this undertaking, apart from the obvious pro-Soviet political context, was to modernise libraries. Thirty-six thousand zł were allocated for this purpose. As a result, the housing condition of the library under study significantly improved, not to mention an enlargement of the library premises to 82.8 m².
Bezpieczeństwo jest definiowane jako stan pewności, braku ryzyka i ochrony przed zagrożeniem. Poczucie bezpieczeństwa jest procesem, stale zmieniającym się wraz z sytuacją gospodarczą, czynnikami środowiskowymi, politycznymi, społecznymi i kulturowymi. Zagrożenie jest przeciwieństwem bezpieczeństwa, sytuacją, kiedy nie czujemy się pewnie. Najprostszy podział zagrożenia to zagrożenia naturalne i cywilizacyjne. Społeczeństwa miast wczesnonowożytnych (także w Zielonej Górze) były zagrożone utratą poczucia bezpieczeństwa wskutek przyczyn naturalnych (pożarów, anomalii pogodowych, plag owadów niszczących uprawy, epidemii). Największe pożary w Zielonej Górze odnotowano w 1582 i 1651 roku. Wówczas spłonęło wiele budynków użyteczności publicznej oraz domów. Mieszkańcy byli zobowiązani do uczestniczenia w gaszeniu pożarów. Władze wprowadziły także przepisy przeciwpożarowe i ustanowiły kary za ich nieprzestrzeganie. Wczesnonowożytne miasta, często przeludnione, z niskim poziomem higieny oraz brakiem odpowiedniej opieki medycznej, były szczególnie narażone na różne rodzaje epidemii. Przemieszczanie się ludności (oddziałów wojskowych czy kupców) były częstą przyczyną rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych: czerwonki, duru brzusznego, biegunki, tyfusu i najgroźniejszej z nich – dżumy. Najbardziej narażone były najsłabsze organizmy, a zatem dzieci i osoby w podeszłym wieku. Anomalia pogodowe (burze z gradem, wczesne mrozy, susza oraz plagi owadów występowały często. Zniszczenia zbiorów oznaczały wysokie ceny a w konsekwencji zagrożenie głodem i niedożywieniem. Oprócz zagrożeń spowodowanych klęskami naturalnymi, poczucie bezpieczeństwa może być często zachwiane wskutek postawy i działalności ludzi. Największy strach budziły wojny, zwłaszcza wojna trzydziestoletnia (16181 – 1648), która była jednym z najmroczniejszych okresów w dziejach Zielonej Góry. Oprócz zniszczeń, pożarów i rabunków, oznaczała także głód i epidemie. Konsekwencje nieszczęść były różne. Dla Zielonej Góry jedną z najpoważniejszych było osłabienie pozycji ekonomicznej w regionie (utrata rynków zbytu, migracje, spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego, zubożenie społeczeństwa). Negatywnymi skutkami były również kryzysy demograficzne spowodowane epidemiami, działaniami wojennymi. Odnotowano również wzrost przestępczości. Nieszczęścia były często traktowane jak kara boża za grzechy ludzkie. Czasami starano się znaleźć winnego wszystkich klęsk. Z tego powodu we wczesnonowożytnej Europie odnotowano procesy czarownic.
W latach 1945 – 1989 w Zielonej Górze notowano systematyczny rozwój otwartej i zamkniętej opieki zdrowotnej. Wzrastająca liczba ludności miasta wymagała ustawicznego wzrostu liczby kadr medycznych mogących zaspokoić potrzeby zdrowotne ludności jak również infrastruktury służby zdrowia. Placówki medyczne w związku z niedoszacowaniem kosztów opieki zdrowotnej borykały się z trudnościami aprowizacyjnymi. Centralne finansowanie z budżetu państwa, sterowanie ruchem kadr medycznych poprzez system nakazowo–rozdzielczy, oraz poszerzanie kręgów ludności upoważnionych do pobierania bezpłatnych świadczeń zdrowotnych przy jednoczesnym braku dodatkowych środków przeznaczonych na ich realizację na przestrzeni lat doprowadziło do kryzysu w opiece zdrowotnej. Zarówno w placówkach otwartej jak również zamkniętej opieki zdrowotnej brakowało oddziałów i poradni specjalistycznych w wielu dziedzinach medycyny. Brakowało również lekarzy specjalistów. Dla poprawy stanu kadr medycznych władze miasta i województwa zobowiązywały się zapewnić dla przyjeżdżających do Zielonej Góry lekarzy mieszkania. Ochrona zdrowia borykała się również z brakami lokalowymi. Początkowo na przychodnie i poradnie adaptowane były mieszkania i budynki prywatne. Kolejne inwestycje doprowadziły do budowy ośrodków zdrowia i przychodni miejskich, obwodowych i wojewódzkich. W 1976r. podjęto na szczeblu centralnym decyzję o wybudowaniu w Zielonej Górze nowego szpitala. Jednakże narastający w latach 70. i 80. kryzys polityczny i gospodarczy uniemożliwił realizację inwestycji. Z pomocą w realizacji zadań zamkniętej opieki zdrowotnej przychodziły remonty, modernizacje i rozbudowa dotychczasowej bazy szpitala wojewódzkiego w Zielonej Górze. W otwartej opiece zdrowotnej powstawały przychodnie na nowo budujących się osiedlach mieszkaniowych, przy ul. Zamenhoffa, Wiśniowej, Wyszyńskiego, Osiedlu Pomorskim. Transformacja gospodarcza i ustrojowa początku lat dziewięćdziesiątych oraz braki finansowe przeznaczane na ochronę zdrowia wpłynęły na zahamowanie wielu inwestycji i doprowadziły do pogłębiającego się kryzysu w ochronie zdrowia.
W artykule przedstawiono przemiany zachodzące w strukturze społeczno-gospodarczej przed połączeniem miasta i gminy Zielona Góra. Na tej podstawie, a także biorąc pod uwagę analizę założeń współczesnych przekształceń miast, wskazano na przesłanki podjętego procesu integracji tych dwóch jednostek administracyjnych. Podjęto także próbę społecznej oceny efektów połączenia po okresie trzech lat. W analizie wzięto pod uwagę opinie mieszkańców oraz zmiany w strukturze rozdysponowania środków finansowych na terenie gminy.
XX
The article presents the changes taking place in the socio-economic structure before the merger of the city and the commune of Zielona Góra. On this basis, as taking into account an analysis of the assumptions of contemporary urban transformations, the indications of the integration process of these two administrative units were presented. An attempt was also made to publicly assess the effects of the merger after 3 years. The analysis took into account the opinions of residents and changes in the structure of allocation of financial resources in the commune.
W artykule przedstawiono historię powstania oraz przekształceń kościoła pw. św. Jadwigi Śląskiej w Zielonej Górze od 2. połowy XIV do początku XX w. We wstępie zawarto informacje źródłowe i kronikarskie oraz pochodzące ze skromnej literatury przedmiotu. Bazując na przeprowadzonych badaniach architektonicznych i analizie detalu, wydzielono najważniejsze fazy przekształceń kościoła. Początki istniejącej budowli osadzono w latach 70. XIV w., gdy powstało dwuprzęsłowe prezbiterium. Przypuszczalnie na początku XV w. zbudowano halowy, trójnawowy, czteroprzęsłowy korpus nawowy. Świątynia została zapewne uszkodzona w pożarze w 1419 r. Po odbudowie, prawdopodobnie w 2. połowie XV w. po stronie południowej wzniesiono kaplicę Ogrójcową z emporą, kruchtę, a na przełomie XV i XVI w. – kaplicę Chrzcielną. Po pożarze w 1546 r. powstała kruchta zachodnia, a po kolejnym w 1582 r. – sklepienie korpusu ukończone w 1590 r. Druga połowa XVII w. przyniosła nowe okna oraz wysoki hełm barokowy. Runął on w 1776 r. Wieżę w barokowej formie z klasycystycznym hełmem odbudowano etapami do 1832 r. W końcu XIX i na początku XX w. przeprowadzono prace remontowe, a w początkach XXI w. – renowacyjne, których ostatnim etapem była konserwacja wnętrza kaplicy Ogrójcowej.
EN
The article presents the history of the creation and transformation of the parish church (now a co-cathedral) in Zielona Góra from the 2nd half of the 14th century to the beginning of the 20th century. The introduction presents the source and chronicle information as well as the current modest literature. Based on the architectural studies and the analysis of the details, the most important phases of the church’s transformation were separated. The beginnings of the existing building were erected in the 1370s, when a two-span presbytery was built. Presumably, at the beginning of the 15th century, a three-bay, four-nave, aisle body was built. The temple was probably damaged by a fire in 1419. After reconstruction, probably in the 2nd half of the 15th century, on the south side, was erected a Gethsemane Chapel with a gallery, a porch and at the turn of the 15th and 16th century – the Baptist Chapel. After the fire in 1546, the western porch was established, and after another in 1582 – the corps’ vault completed in 1590. The 2nd half of the 17th century brought new windows, and a high Baroque helmet. It fell down in 1776. A Baroque tower with a classicist helmet was rebuilt in stages up to 1832. At the end of the 19th and at the beginning of the 20th century, renovation works were carried out, and at the beginning of the 21st century, renovation works were also carried out, the last stage of which was to preserve the interior of the Gethsemane Chapel.
The work describes the discovery of lignite deposits by C.A. Pohlez in 1838 near Zielona Góra that initiated extraction of this mineral coal by several mines. Exploitation of lignite in Zielona Góra and its neighbourhood was taking place in the years 1841–1948. The article describes only the first years of mining and creation of the Gewerkschaft “Consolidierte Grünberger Gruben”, which embraced almost all mines in the vicinity. Extraction of lignite was conducted in the Wilkanowo and Słone villages near Zielona Góra, and also in the western part of the city. The text describes areas where particular mines belonging to the Gewrkschaft worked and presents well-known locations of the oldest mineshafts. It also presents available historical maps containing data on mining in the area of Zielona Góra and, on the basis of few preserved source materials and the 19th-century geological and mining literature, certain data concerning employment and the amount of extraction. The article introduces us also to the economic situation of the 19th-century Gewerkschaft.
Po dokonaniu się transformacji ustrojowej po 1989 roku stało się możliwe powstanie Euroregionów w Polsce. Otwartość granic przyczyniło się w znacznym stopniu do ożywienia polskiego pogranicza i rozwoju współpracy transgranicznej. W latach 1989- 1990 zauważa się początek procesu nawiązywania różnych form kontaktów zagranicznych, terenowych władz rządowych i samorządowych. Szczególne znaczenie dla powstałych na granicy niemiecko - polskiej, a także polsko - czeskiej euroregionów miało powołanie w 1991 roku pierwszego na granicach Polski i w Europie Środkowej i Wschodniej Euroregionu Nysa. W latach 1991 - 1993 wypracował on w układzie trójstronnym pierwsze doświadczenia w tworzeniu podstaw instytucjonalnych współpracy transgranicznej. Euroregion Nysa, podobnie jak pozostałe trzy euroregiony na pograniczu zachodnim „Pomerania", „Pro Europa Viadrina", i „Sprewa-Nysa-Bóbr", miało modelowe znaczenie dla tworzenia różnych form współpracy ponadgranicznej na granicach Polski. Euroregiony to specyficzna forma współpracy transgranicznej. Obejmuje obszarem jednostki administracyjne co najmniej dwóch państw, leżące przy granicy. Powstały one po to aby integrować państwa członkowskie i kandydatów do Unii Europejskiej. Są one przez tą organizację wspierane oraz finansowane. Euroregiony spełniają rolę pomostów czyli stwarzają szansę na rozwój obszarów danego regionu na płaszczyźnie społecznej, gospodarczej i kulturalnej.
EN
After making the transition after 1989 the creation of Euroregions In Poland became possible. The openness of border greatly contributed to the revival of the Polish border and cross-border cooperation. In the years 1989 - 1990 the beginning of the process of making various forms of foreign contacts, field of Government has been observed. Of particular importance for established at the German - Polish and Polish - Czech Euroregions was an appointment of Euroregion of Nysa at the first Polish border and in Central and Eastern Europe. From 1991 to 1993 it developed in a tripartite system the first experiences in creating institutional foundations for cross-border cooperation. EuroregionNisa, like the other three Euroregions on the border of the West("Pomerania", "Pro Europa Viadrina" and "Sprewa-Nysa-Bóbr") it was instrumental in creating various forms of cross-border cooperation on Polish borders. Euroregions are a specific form of cross- border cooperation. It covers the area of the administration of at least two countries, situated on the border. They were there to integrate the Member States and candidate for the European Union. They are supported and funded by the organization. Euroregions serve as bridges so they create opportunities for the development of these areas in the social, economic and cultural field.
Due to post-war deportations, mainly the Operation Vistula in 1947, a considerable group of the Ukrainian minority, including the Greek Catholics came to the Lubusz district. They were deprived of the possibility to conduct the religious practices in their rite until 1956. The events which occurred in Poland in 1956 enabled them to erect a parish and to celebrate their Greek Catholic services in Latin churches. In Zielona Góra that situation persisted for several decades, as the Greek Catholic community did not possess their own church. The first unsuccessful attempts to acquire a church were made in the 1980s and were continued in the 1990s. And then the Greek Catholics from Zielona Góra decided to organize their own church by adapting an ordinary building. The implementation of this undertaking lasted over 20 years. Attempts to acquire a building were made by the parish along with the local Board of the Zielona Góra Association of the Ukrainians in Poland, as the acquired building was intended for religious and cultural needs of the Ukrainian minority. The talks were held with the regional and municipal authorities. Most suggested buildings could not be accepted due to their poor condition or location. At the beginning of the 21st century, the town offered the building of the former Brieger’s winery. The parishioners accepted the proposal despite the fact that it required extensive renovation and reconstruction. The first renovation works began in 2003 and lasted until 2008. The consecration of the Greek Catholic church (Boduena Street) took place on 11 October 2008. In this way, the goal was achieved and the parish concentrated on adapting the new House of God.
PL
Wskutek powojennych przesiedleń, głównie w ramach akcji „Wisła” w 1947 roku, na terenie Ziemi Lubuskiej znalazła się liczna grupa mniejszości ukraińskiej w tym grekokatolików. Do 1956 roku byli oni pozbawieni możliwości praktyk religijnych w swoim obrządku. Wydarzenia w Polsce z 1956 roku umożliwiły erygowanie parafii i odprawianie nabożeństw greckokatolickich, które odbywały się w kościołach łacińskich. W Zielonej Górze stan ten trwał kilka dekad, gdyż wspólnota greckokatolicka nie posiadała własnej świątyni. Pierwsze, nieudane próby uzyskania własnej świątyni grekokatolicy podjęli w latach 80. XX w. Starania te kontynuowano w latach 90. XX w. Zielonogórscy grekokatolicy zdecydowali się podjąć trudu własnej świątyni na drodze adaptacji budynku. Realizacja tego przedsięwzięcia trwała niemal 20 lat. Próby uzyskania obiektu parafia podejmowała wspólnie z miejscowym Zarządem Zielonogórskiego Koła Związku Ukraińców w Polsce, gdyż uzyskany lokal miałby zabezpieczać potrzeby religijne i kulturalne mniejszości ukraińskiej. Rozmowy prowadzone były z Urzędem Wojewódzkim i Urzędem Miejskim. Większość proponowanych obiektów była nie do przyjęcia, czego powodem był zły stan budynków, bądź ich umiejscowienie. Na początku XXI wieku miasto zaproponowało grekokatolikom budynek dawnej winiarni Briegera. Parafianie zaakceptowali propozycję, mimo, że obiekt wymagał gruntownego remontu i przebudowy. Pierwsze prace remontowe rozpoczęto w 2003, a trwały do 2008 roku. Ich zwieńczeniem była uroczysta konsekracja Cerkwi przy ul. Boduena, która odbyła się 11.10.2008 roku. Tym samym proces starań uległ zakończeniu, a życiem parafii zawładnął trud zagospodarowania nowego Domu Bożego.
The lit(h)olinguistics reflection focuses on stones and names relating to stones present in the City of Magpies’ various open and closed spaces. The relation space – city – stone became an inspiration to comment on multiple stones found in Zielona Góra in, among others: a) landscape (terminal moraine, brown coal, memorial stone, lapidarium), b) secular architecture (city walls made of fieldstones, sidewalk, stone foundations), c) sacral architecture (medieval stone chapel in a vineyard, keystones, rococo stone baptismal font), d) museum (shaming heavy stones), e) jeweller company (amber, pearl, coral…). Stones, which spatially embellish Zielona Góra, and their names were listed and interpreted in the text. They make the City of Wine the urban phenomenon, into which palimpsest layers the stone elements of nature and culture have permanently inscribed themselves.
PL
Przedmiotem refleksji są tym razem kamienie i nazwy związane z kamieniami występującymi w różnych, zarówno otwartych, jak i zamkniętych przestrzeniach Miasta Srok. Relacja przestrzeń – miasto – kamień stała się inspiracją do uwag na temat kamieni funkcjonujących, między innymi w: a) zielonogórskim krajobrazie (morena czołowa, węgiel brunatny, głaz pamiątkowy, lapidarium), b) zielonogórskiej architekturze świeckiej (mury obronne z kamieni polnych, uliczny bruk, kamienne fundamenty), c) zielonogórskiej architekturze sakralnej (kamienna kapliczka – Kaplica na Winnicy, kamienne zworniki, kamienna rokokowa chrzcielnica), d) zielonogórskim muzeum (ciężkie kamienie / hańbiące kamienie), e) zielonogórskiej firmie jubilerskiej (bursztyn, perła, koral…). Wymienione i zinterpretowane w szkicu kamienie oraz ich nazwy, inkrustujące przestrzenie Zielonej Góry, sprawiają, że Winny Gród był i jest miejskim fenomenem, w którego palimpsestowe warstwy na stałe wpisały się kamienne elementy natury i kultury.
Muzyczna Zielona Gora była w Polsce znana głownie z Festiwalu Piosenki Radzieckiej. Miała jednak inne życie – to lokalne. Zainteresowanie muzyką big-beatową w Zielonej Gorze rozpoczęło się w latach sześćdziesiątych XX w. W 1963 r. powstał zespoł Lubusze, opierający swoj repertuar na muzyce The Shadows. Wkrotce na ziemi lubuskiej popularność zyskały formacje Jolanie i Inni. Obie grupy powstały w 1966 r. Odnosiły one sukcesy w konkursach i przeglądach ogolnopolskich i regionalnych. W 1969 r. Jarosław Kukulski założył zespoł Waganci, składający się z byłych muzykow Jolan. Jego zespoł zaistniał w świadomości słuchaczy z całej Polski, a sam Kukulski stał się znanym i cenionym w Polsce muzykiem i kompozytorem. Jego żona Anna Jantar zrobiła karierę jako piosenkarka. W 1970 r. polski big-beat zaczął przeobrażać się w „prawdziwą” muzykę rockową. W Zielonej Gorze powstały kolejne zespoły ważne dla regionu, m.in. Akces i Układ. W tym czasie zawiązywały się już rożnego typu składy weselno-taneczne, tworzone w celach zarobkowych. Trudno było znaleźć w mieście muzykow, ktorzy chcieliby grać muzykę autorską. Kolejnymi utrudnieniami w rozwoju zespołow były m.in. kontrola ze strony państwa oraz zbyt małe zainteresowanie mediow – zwłaszcza tych ogolnopolskich. Gdy rozpadł się Akces, część jego muzykow stworzyła formację Weekend, ktora była jednym z ostatnich przejawow artystycznej autorskiej działalności muzykow wywodzących się z pokolenia big-beatu.
The study presents the preliminary results of a survey examining knowledge about local natural monuments among students in different grades. We found that their knowledge is poor and critically needs to be improved. Since the students seem to rely mainly on the Internet and their smart devices, we propose that a type of outdoor class be held, which must be supported by multimedia. The study presented here was conducted in Zielona Góra, in 11 schools of four types or grades.
In the years 2009–2018, 183 decisions were issued concerning changes in the boundaries of local government units (LGUs), which covered a total of 1340 km2 of the area of Poland. As a result, communes or their parts changed their administrative status and territorial affiliation. This process was also associated with many social and economic repercussions. The aim of the paper is to present the process of changes in the administrative boundaries in LGUs and its effects, using the example of selected cities of the regional level. The first part of the paper presents the formal, legal and procedural requirements of the boundary changes. The second part analyses the changes of LGUs boundaries in the years 2010–2019. In the third part, the genesis and spatial and socio-economic effects of changing boundaries were discussed, exemplified by cities with different territorial expansion strategies. Rzeszów, Opole and Zielona Góra were selected for detailed analyses. Finally, recommendations concerning changes in boundaries in the context of minimizing the negative effects of this process were formulated.
PL
W latach 2009–2018 wydano 183 decyzji dotyczących zmian granic jednostek samorządu terytorialnego (JST), które objęły łącznie 1340 km2 powierzchni Polski. W ich wyniku gminy lub ich części zmieniły swój status administracyjny i przynależność terytorialną. Proces ten wiązał się także z wieloma reperkusjami natury społecznej i gospodarczej. Artykuł ma na celu ukazanie procesu zmian granic admi-nistracyjnych JST oraz jego skutków na przykładzie wybranych miast poziomu regionalnego. W pierwszej części pracy przedstawiono wymogi formalne, prawne i proceduralne zmian granic. W drugiej przeanalizo-wano zmiany granic JST w latach 2010–2019. W trzeciej części omówiono genezę oraz skutki przestrzenne i społeczno-ekonomiczne zmian granic na przykładzie miast prowadzących odmienne strategie ekspansji terytorialnej. Do szczegółowych analiz wybrano Rzeszów, Opole oraz Zieloną Górę. Na koniec przedstawiono rekomendacje dotyczące zmiany granic w kontekście minimalizacji negatywnych skutków tego procesu.
W artykule przedstawiono zjawisko nadużywania alkoholu w polskim społeczeństwie w latach 1950–1956 w mikroskali, wybierając jako obiekt badań Zieloną Górę. To średniej wielkości miasto na terenie Ziem Zachodnich było wówczas miejscem, gdzie osiedlali się ludzie przybywający z różnych stron Polski i spoza jej granic. Taka mieszanka kulturowo-etniczna i trudności w asymilacji oraz adaptacji do nowego środowiska być może stanowiły dodatkowy bodziec do sięgania po alkohol. Pijaństwo było obecne w Polsce Ludowej od początku jako w dużej mierze konsekwencja lat wojny oraz szeregu zmian, które nastąpiły po jej zakończeniu. Oprócz wskazania przyczyn tego stanu rzeczy w artykule zwrócono również uwagę na skutki pijaństwa zarówno z perspektywy jednostki, jak i całego społeczeństwa. Niewątpliwie zjawisko to stanowiło problem społeczny, medyczny, a także gospodarczy, powodujący wymierne straty finansowe będące skutkiem nadużywania alkoholu w godzinach pracy. Odwołując się do szerszego kontekstu państwowego, zaprezentowano także działania władz lokalnych w zakresie walki z nadużywaniem alkoholu przez miejscową społeczność. Autorka, omawiając problem pijaństwa, starała się ukazać najważniejsze obszary związane z tym zagadnieniem, a jednocześnie przywołać konkretne przykłady z lokalnej prasy lub dokumentów wytworzonych przez miejscowe władze. Bazę źródłową do prowadzonych rozważań stanowiły przede wszystkim materiały Zarządu Miejskiego w Zielonej Górze oraz Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zielonej Górze. Informacje uzupełniają artykuły z „Gazety Zielonogórskiej”. Studium w zamierzeniu autorki ma być próbą przedstawienia zjawiska społecznego, jakim jest nadużywanie alkoholu, w kontekście historycznym.
EN
This article presents the occurrence of alcohol abuse in Polish society in the years 1950– 1956 in a small community, using the example of Zielona Góra. This medium-sized city in the Western Poland was then a place where people coming from different parts of the country and from abroad settled. Such a cultural and ethnic mix caused difficulties in assimilation to the new environment and may have been an additional stimulus to reach for alcohol. Drunkenness was present in People’s Republic of Poland (PRL) from the beginning, which was largely a consequence of the war years and a number of changes that occurred in its immediate aftermath. In addition to indicating the reasons for this, attention was also paid to the effects of drunkenness both from the perspective of the individual and the whole of society. Undoubtedly it was a social, medical and also economic problem, which caused financial loss due to alcohol abuse during work. Referring to the situation in the state, the text also presents the activities of local authorities in the fight against alcohol abuse by some members of the local community. The article refers to examples from archival documents and local press. This study is an attempt to present the social problem of drunkenness in a historical context.
The professional activity of Ewa Mielczarek as a librarian, political scientist, senior curator, head of the Publishing Department at the Cyprian Norwid’s Provincial and Municipal Public Library in Zielona Góra, is impressive. Since 1999, her professional life has been associated with Zielona Góra, where she moved from Jelenia Góra. She is an editor, proofreader, hunter of gifted authors and their texts, a friend of poets, prose writers, essayists, reviewers, and artists. It is her, whom “Pro Libris” owes its neatness, tastefulness, and editorial beauty. In addition, she engages in journalism, promotes publications edited by the publishing house of the Zielona Góra Library, organizes literary competitions, meetings with authors, cooperates with scholars and supervises the editorial office of “Bibliotekarz Lubuski” (“Lubusz Librarian”), “Pasje Literackie” (“Literary Passions”) and “Zielonogórskie Studia Bibliotekoznawcze” (“Zielona Góra Library Studies”). Methods used: press content analysis, custom study, heuristic analysis and criticism of literature, interview.
PL
Działalność zawodowa bibliotekoznawcy, politologa, starszego kustosza, kierownika Działu Wydawnictw w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej im. C. Norwida w Zielonej Górze Ewy Mielczarek jest imponująca. Jej życie zawodowe od 1999 r. związane jest z Zieloną Górą, gdzie się przeprowadziła z Jeleniej Góry. Jest redaktorem, korektorem, łowcą uzdolnionych autorów i ich tekstów, przyjacielem poetów, prozaików, eseistów, recenzentów, artystów. To jej „Pro Libris” zawdzięcza szczególną staranność, wysmakowanie i piękno edytorskie. Poza tym uprawia publicystykę, promuje edytowane przez Wydawnictwo zielonogórskiej Książnicy im. C. Norwida publikacje, organizuje konkursy literackie, spotkania autorskie, współpracuje z uczonymi i nadzoruje redakcję „Bibliotekarza Lubuskiego”, „Pasji Literackich” oraz „Zielonogórskich Studiów Bibliotekoznawczych”. Użyte metody: analiza zawartości prasy, casual study, heurystyczna analiza i krytyka piśmiennictwa, wywiad.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.