The article discusses the rules for the application of selected tools of financial controlling, and comparison of their impact in relation to accounting and financial management of enterprises. In this aspect the Author considered tools important in implementing the controlling concept DROGA (from Polish: revenue - development - growth - thriftiness - activity).
The main goal of the conducted research was to identify the factors constituting a barrier to the implementation of controlling in the retail chains. Quantitative research was carried out using a research tool, which was a questionnaire, containing closed questions addressed to employees of retail chains, mainly specialists from controlling departments, HR, managers at various levels and directors. The research was carried out in large networks with the participation of Polish and foreign capital. The results of the research have shown that the most important barrier to the implementation of controlling is the too low level of knowledge in organizations on how to implement it and the lack of adequate financial resources enabling its implementation. Due to the tightness of retail chains and the fact that up to now there were mainly barriers to the implementation of controlling in production and service units, the topic discussed in the study was considered important.
PL
Głównym celem przeprowadzonych badań była identyfikacja czynników stanowiących barierę wdrażania controllingu w sieciach handlu detalicznego (na potrzeby artykułu terminy sieć handlu detalicznego oraz sieć handlowa stosowane będą zamiennie). Badanie ilościowe przeprowadzono za pomocą narzędzia badawczego, które stanowił kwestionariusz ankiety, zawierający pytania zamknięte, skierowany do pracowników sieci handlowych, głównie specjalistów z działów controllingu, HR, kierowników różnego szczebla oraz dyrektorów. Badania przeprowadzono w dużych sieciach z udziałem kapitału polskiego i zagranicznego. Ich wyniki wykazały, iż najistotniejszą barierę implementacji controllingu stanowi zbyt niski poziom wiedzy na temat sposobów wdrażania controllingu oraz brak odpowiedniego zaplecza finansowego umożliwiającego jego wdrożenie. Ze względu na hermetyczność sieci handlowych oraz fakt, iż do tej pory zajmowano się głównie barierami wdrażania controllingu w jednostkach produkcyjnych i usługowych, podjęty w artykule temat uznano za ważny.
Sprawozdawczość finansowa i wyciągnięte wnioski z jej analizy pozwalają zbadać przeszłość i ukierunkować podmiot gospodarczy na przyszłość. Controlling zorientowany na przyszłość postrzega przeszłość tylko w takiej mierze, w jakiej wpływa ona na przyszłość i służy usprawnianiu rozwią-zań w przyszłości (Nowak 1996, s. 14). Po przeprowadzeniu analizy Spółki MCF można stwierdzić, że sprawozdania finansowe dostarczają odpowiednich danych do wykorzystania przez kontrolera w celu podjęcia odpowiednich decyzji dotyczących oceny sytuacji finansowej Spółki oraz w zakresie polepszenia jakości zarządzania w przyszłości. Analizy dokonano na przestrzeni pięciu lat.
EN
Financial reporting and the conclusions drawn from its analysis allow examination of the past and orientation of the economic entity on the future. Future-oriented controlling perceives the past only in such a respect in which it affects the future and serves improvement of solutions in the future (Nowak, 1996, p. 14). Having carried out an analysis of the Company MCF, one may ascertain that financial reports provide relevant data to be used by controller in order to make proper decisions concerning evaluation of the Company’s financial condition as well as in respect of improvement of management quality in the future. The analysis has carried out over a 5-year period.
The purpose of the article is to provide knowledge on the similarities and differences in the use of controlling in organizations operating in Poland, Switzerland and the USA along with the main conditions of this use. This comparison in the indicated countries – so far not undertaken in the presented scope in the literature – is justified because controlling has not only a different history there, but also various solutions. The hypotheses formulated for the purpose of achieving the indicated goal were empirically verified on a sample of 2829 organizations: 1683 operating in Poland, 899 in Switzerland and 247 in the USA. Statistical analysis methods were used, including correlation analysis as well as a one-way analysis of variance and t-student analysis and χ2 test analysis. The presented results of the empirical research allow to show similarities and differences in the use of controlling in organizations functioning in the three examined contexts.
PL
Celem artykułu jest dostarczenie wiedzy na temat podobieństw i różnic w stosowaniu controllingu w organizacjach funkcjonujących w Polsce, Szwajcarii i USA wraz z głównymi uwarunkowaniami tego stosowania. Porównanie to we wskazanych krajach – jak dotąd niepodjęte w prezentowanym zakresie w literaturze przedmiotu – jest zasadne, gdyż controlling ma tam nie tylko odmienną historię, ale także wykształcone różne rozwiązania. Sformułowane na potrzeby osiągnięcia wskazanego celu hipotezy zostały empirycznie zweryfikowane na próbie 2829 organizacji: 1683 funkcjonujących w Polsce, 899 w Szwajcarii i 247 w USA. Zastosowano metody analizy statystycznej, w tym m.in. analizę korelacji, a także jednoczynnikową analizę wariancji oraz analizy t-studenta i analizę testem χ2. Zaprezentowane wyniki badań empirycznych pozwalają na pokazanie podobieństw i różnic w stosowaniu controllingu w organizacjach funkcjonujących w trzech badanych kontekstach.
The article contains the characterisation of the issue and features of a networking organisation. In the context of a specific manner of cooperation among organisations-partners in the network there has been indicated a great need for coordination of activities of particular entities for the purpose of meeting the arranged objectives and controlling has been proposed as a method supporting effective networking organisation management. The article presents the evolution of the concept of controlling from strategic controlling, to partnership-based controlling towards controlling in networking organisations. The concept and tasks of controlling in networking organisations (networking controlling) have been defined. There has been presented an outline or functional, organisational and instrumental solutions.
PL
W artykule scharakteryzowano istotę i cechy organizacji sieciowej. W kontekście specyficznego sposobu współpracy miedzy organizacjami - partnerami w sieci wskazano dużą potrzebę koordynacji działań poszczególnych podmiotów w celu realizacji współuzgodnionych zamierzeń i zaproponowano controlling jako metodę wspierającą sprawne zarządzanie organizacją sieciową. Przedstawiono ewolucję koncepcji controllingu od controllingu strategicznego, przez controlling partnerski w stronę controllingu w organizacjach sieciowych. Zdefi niowano pojęcie i zadania controllingu w organizacjach sieciowych (controllingu sieciowego). Nakreślono zarys jego rozwiązań funkcjonalnych, organizacyjnych i instrumentalnych.
Duża dynamika otoczenia przedsiębiorstw oraz wzrost konkurencyjności na rynku zmuszają kierownictwo do stosowania takich instrumentów zarządzania, które wspomagają sprawny przebieg procesów gospodarczych i przyczyniają się do skutecznego osiągania założonych celów. Odpowiedzią na takie zapotrzebowanie stał się controlling, który spełnia postulaty ukierunkowania systemu zarządzania na szybkie reagowania na zmiany zachodzące w otoczeniu przedsiębiorstwa (Nowak 2011, s. 11). Zarządzanie jednostką gospodarczą jest procesem złożonym składającym się ze wszystkich aspektów jej działalności, a także ściśle uzależnionym od jej specyfiki. Controlling, który jako instrument zarządzania ukierunkowany jest na kierowanie podmiotem gospodarczym, z punktu widzenia jego określonych celów zarówno operacyjnych jak i strategicznych, może być metodą na zapewnienie przedsiębiorstwu właściwego funkcjonowania zarówno w każdych warunkach. Controlling ukierunkowany jest na sterowanie działaniami w przyszłości, które powinny zapewnić długotrwałą egzystencję firmie i zachowanie miejsc pracy (Siekierski 2010 s. 10). Controlling można określić jako swojego rodzaju drogowskaz dla kierownictwa w zarządzaniu podmiotem gospodarczym, wskazujący kierunek działania. Celem artykułu jest przedstawienie controllingu, jego wybranych narzędzi jako metodę oceniającą przyszłe zagrożenia gospodarcze. Rozwiązania zostały opracowane na podstawie literatury przedmiotu. Artykuł stanowi podstawę do przeprowadzenia dalszych badań w zakresie szeroko rozumianego controllingu, w szczególności określenia wpływu wyboru odpowiednich narzędzi do oceny przyszłych zagrożeń gospodarczych. Zastosowaną metodologię badawczą można ogólnie ująć jako studium literatury, mające na celu ustalenie stanu wiedzy a zarazem niewiedzy określonej dziedziny naukowej, stanowiąc podstawę do dalszych badań.
EN
It is a fast changing environment in which firms are operating as well as the increase in competitiveness on the market that are forcing the management to utilize instruments enhancing efficient economic processes and are successfully contributing to achieving the expected goals. Controlling appears to become one of such instruments, fulfilling all the requirements aimed at quickly reacting to the changes that occur in company’s environment (Nowak 2011, s. 11). Managing the economic entity constitutes a comprehensive process embracing all the aspects of its operations and closely connected to its specific functions. Controlling seen as the management instrument, directed to run the economic entity both from its strategic and operational perspective, may be used as a useful method guarantying the appropriate functioning of the company in any circumstances. Controlling is aimed at steering of future actions which should ensure a long term existence of the firm as well as maintaining job positions (Siekierski 2010 s.10). Controlling may be thus treated as a kind of a direction indicator for the management marking the path to follow in running the given economic entity. The article aims at presenting controlling and its selected tools as a method of assessing the prospective economic threats. The solutions have been proposed on the basis of the subject literature. The article constitutes a basis for further studies of controlling in its broad sense, and especially for assessing the selection of appropriate instruments enabling the evaluation of the future economic threats. The methodology applied here may be described as a review of the literature aiming at determining the level of our perception or ignorance in a given scientific area thus constituting the basis for further research.
Th e times, we live in, demands constant changes stimulating to look for new solutions and ways to act on the market. Th is also applies to areas such as management and personnel management in particular – directly related to the audit. New conditions impact on change of behavior not only among managers, but most of all among employees. Implementation of these projects is possible thanks to the personnel controlling. Its basic role is to enable detection of irregularities before they even appear. Controlling essentially proposes a system of team management. It sets out the range of tasks and responsibilities. All employees, from the basic employee to the director or the owner, implement objectives set by the organization. Controlling shows how to create an objective and reliable information system. It gives opportunity to the managers to make quick and accurate decisions. Personnel controlling indicates strengths and weaknesses of the company. Its purpose is to eff ectively exploit the potential of all employees to achieve the maximum benefi t within the organization.
PL
Czasy, w których żyjemy, to nieustające zmiany zmuszające do poszukiwania nowych rozwiązań i sposobów działania. Dotyczy to również takich dziedzin, jak zarządzanie, a w szczególności – zarządzanie personelem i bezpośrednio związanej z nim kontroli. Nowe warunki wymuszają zmiany sposobu działania nie tylko kadr kierowniczych, ale przede wszystkim pracowników przedsiębiorstwa. Realizacja tych przedsięwzięć jest możliwa dzięki zastosowaniu controllingu personalnego. Jego podstawowym założeniem jest potrzeba przewidywania możliwości występowania nieprawidłowości. Controlling w swej istocie proponuje system zespołowego zarządzania przedsiębiorstwem. Wyznacza zakres zadań i kompetencji. Wszyscy pracownicy, począwszy od szeregowego do dyrektora czy właściciela, realizują cele wyznaczone przez daną organizację. Controlling wskazuje, jak stworzyć obiektywny i wiarygodny system informacji. Pozwala kadrze kierowniczej podejmować szybkie i trafne decyzje. Controlling personalny wskazuje mocne i słabe strony przedsiębiorstwa. Jego celem jest efektywne wykorzystanie potencjału wszystkich pracowników w celu osiągnięcia maksymalnych korzyści w organizacji.
Increasing competition in the present dynamic business environment pressurizes companies to innovate perpetually. The ability to establish and successfully manage a permanent innovation process depends on the quality of decisions made at its consecutive stages. At the same time, management control systems provide managers with the informational basis for decision-making. Thus, the purpose of this paper was to measure the impact of different forms of management control on decision-making quality throughout the innovation process. The analysis was based on a survey conducted amongst the representatives of 64 Polish industrial companies in the third and fourth quarters of 2019 and the first quarter of 2020. Analytical tools included principal component analysis (PCA), used to aggregate data, and multivariate multiple regression models, used to determine the relationships between variables. The findings demonstrate that the relationship between mechanistic and organic forms of management control and decision-making quality may not be analyzed in isolation from the stage of the innovation process. The direction and strength of the relationships between these variables differs at consecutive stages of the innovation process in a statistically significant way.
PL
Współczesna rzeczywistość gospodarcza charakteryzuje się nasilającą się walką konkurencyjną, która wymusza na przedsiębiorstwach podejmowanie ciągłych działań innowacyjnych. Możliwość ustanowienia nieprzerwanego procesu innowacyjnego uzależniona jest od jakości decyzji podejmowanych na jego kolejnych etapach. Jednocześnie systemy controllingowe dostarczają menedżerom informacji niezbędnych do podejmowania decyzji. W tym kontekście celem niniejszego artykułu było zmierzenie wpływu implementacji różnych typów controllingu na jakość decyzji podejmowanych w ramach procesu innowacyjnego. Analizę empiryczną oparto na badaniu ankietowym przeprowadzonym wśród przedstawicieli 64 polskich przedsiębiorstw giełdowych w trzecim i czwartym kwartale 2019 roku oraz pierwszym kwartale roku 2020. Dane zagregowano przy wykorzystaniu analizy głównych składowych (PCA), a kierunek i siłę zależności pomiędzy zmiennymi określono z użyciem regresji wielorakiej. Uzyskane wyniki wskazują, iż zależność pomiędzy wprowadzeniem organicznych i mechanistycznych typów controllingu a jakością decyzji nie może być analizowana w oderwaniu od etapu procesu innowacyjnego. Kierunek i siła zależności pomiędzy tymi zmiennymi różni się w sposób statystycznie istotny na kolejnych etapach tego procesu.
Artykuł zawiera prezentację wyników badań pilotażowych dotyczących zastosowania koncepcji controllingu w organizacji sieciowej i stanowi próbę ukazania szerokiego spektrum różnych zagadnień związanych z tą koncepcją od strony praktyki. Zaprezentowane w artykule rozważania autora mają charakter informacyjny przed podjęciem badań zasadniczych, których celem jest wykorzystanie controllingu w zarządzaniu organizacją sieciową.
EN
The article contains the presentation of the results of pilot studies concerning application of the concept of controlling in the network organization and it is an attempt to show broad spectrum of issues related to this concept from the practice point of view. Discussion presented in the article is more informative and at the same time it is an initial step before making fundamental research, which aimed at using controlling in managing network organization
W artykule przedstawiono pojęcie i istotę controllingu procesowego jako instrumentu wspomagającego aplikację podejścia procesowego w zarządzaniu organizacją. W szczególności zarysowano specyfikę rozwiązań funkcjonalnych, organizacyjnych i instrumentalnych controllingu procesowego.
Celem artykułu jest opracowanie przykładu pokazującego zastosowania zarządcze koncepcji zasobowo-procesowego rachunku kosztów (ZPRK/RPCA), która wpisuje się w najnowszy nurt światowych badań nad rachunkiem kosztów, gdzie istotą jest integracja założeń niemieckiego Grenzplankostenrechnung (GPK) i amerykańskiego activity based costing (ABC). Szczegółowe cele artykułu to (1) pokazanie struktury ZPRK jako podstawy wspólnego języka między służbami finansowymi a menedżerami operacyjnymi przedsiębiorstw oraz (2) opracowanie przykładu wykorzystania tej koncepcji do wyznaczania szczegółowych celów ukierunkowujących organizacje na osiąganie doskonałości operacyjnej. Przykład ten dotyczy działalności produkcyjnej i może być wykorzystany w dydaktyce rachunkowości zarządczej. Jego opracowanie wymagało krytycznego przeglądu literatury oraz analiz przypadków przedsiębiorstw produkcyjnych i wykonania syntezy na potrzeby opracowania przykładu.
Aware that business processes are complicated, company managers strive to find solutions that will enable them to make decisions that restrict business risk. The many years of experience foreign companies bring as well as, more and more often, that of domestic companies show that controlling can be one such instrument. In spite of the increasing importance of controlling in the economic sciences and in business practice, there are still discrepancies in the understanding of this notion. Thus, there is no uniform definition for controlling to be found in the world literature, and numerous leading managers have struggled to define it. The article presents the origin and stages of development of controlling in the world. The author also presents his own approach to defining it.
Controlling personalny z możliwością swobodnego i elastycznego doboru narzędzi w nim stosowanych może stać się istotnym źródłem informacji operacyjnej i strategicznej w procesie zarządzania kapitałem ludzkim. Celem artykułu jest identyfikacja ogólnych problemów badawczych w obszarze controllingu personalnego w przedsiębiorstwie. Metoda wykorzystana do tworzenia tekstu opiera się na analizie piśmiennictwa w zakresie omawianego tematu, która pozwoliła na dokonanie syntezy i wskazała obszary, w których warto jest podjąć próbę stawiania celu badawczego oraz późniejszej jego weryfikacji.
Współczesne przedsiębiorstwa, konkurując ze sobą, dążą do pozyskiwania wszechstronnych informacji w zakresie kształtowania się przyszłych i rzeczywistych kosztów osobowych i wyników działalności, które są im niezbędne do optymalnego podejmowania decyzji strategicznych, taktycznych i operacyjnych. Narzędziami, które udostępniają takie informacje, są rachunkowość zarządcza i controlling1. Celem artykułu jest zaprezentowanie informacji gromadzonych i udostępnianych przez podsystem zarządzania zasobami ludzkimi i inne podsystemy styczne oraz wskazanie, w jaki sposób zaspokajane są potrzeby informacyjne niezbędne do realizacji poszczególnych funkcji rachunkowości zarządczej i controllingu. W zakończeniu wskazano przykładowe korzyści uzyskiwane dzięki skojarzeniu informacji otrzymywanych z podsystemu zarządzania zasobami ludzkimi z realizacją zadań rachunkowości zarządczej i controllingu. W procesie pisania artykułu wykorzystano metodę analizy (literatury i funkcjonalności systemów informatycznych zarządzania).
Celem artykułu jest przedstawienie możliwości gromadzenia danych w przedsiębiorstwie z wykorzystaniem nowoczesnych rozwiązań technologicznych. Do tej pory najważniejszym narzędziem gromadzącym i klasyfikującym dane były systemy rachunkowości, obecnie jednak obowiązek ten przejmują komórki związane z zarządzaniem danymi, a dane elementarne gromadzone są z wykorzystaniem wymiarów finansowych. Artykuł powstał na podstawie studiów literaturowych, jak również obserwacji funkcjonowania działu zarządzania danymi w przedsiębiorstwie produkcyjnym. Autorka wskazuje możliwości zastosowania takiego rozwiązania w praktyce gospodarczej, prezentuje przykładową listę możliwych do wykorzystania wymiarów finansowych, ukazuje zalety takiego rozwiązania w stosunku do gromadzenia danych na potrzeby zarządzania w systemie rachunkowości.
The paper explores controlling developments in the particular environment of an economy involved in a transition process for almost two decades. The results presented in the paper were founded on the empirical analysis of the most successful Croatian companies, which were used as the sampling population. The presentation of controlling department existence in Croatian companies and the analysis of management perception of controlling importance were performed together with research on controlling information sources and users. All the information presented allowed us to make some conclusions about controlling development and to assess its future. Also, recent controlling developments were analyzed in the sample of Croatian SMEs to evaluate its implementation in this group of entities and to assess the factors of potential influence on its development level in a given enterprise, such as: size of the enterprise, management performance (ownermanagers or managers), intensity of accounting information use and relation to the business abroad.The results were evaluated considering the controlling evolution in developed economies. Thus, the controlling evolution was monitored in the Croatian corporate sector, from its "registering" stage, still dominant on the scene, to its "innovation" stage. In addition to the current findings, future perspectives on controlling development flows in Croatia were also assessed.
The aim of the article is to try to show the place of the controlling unit or department in the organisational structure of the Polish public economic universities. The analysis of organisational structures of such universities was supposed to answer the following research questions: whether there is a controlling department, and if so, where in the organisational structures it is located and what tasks are entrusted to this unit or department. When trying to answer the questions, there was employed the study of literature in the field of controlling, and there was conducted a study comparing the location of existing controlling unit or departments in economic universities in Poland. The article shows that despite different allocations of the controlling unit or departments in the structures of the discussed universities, the tasks dedicated them are the same, and differ only in the manner and place of submission of all types of reports.
Zastosowanie odpowiednich metod badawczych warunkuje poprawność uzyskanych informacji. W pierwszej części opracowania wskazano metody, jakie proponuje się zastosować w obszarze badań controllingowych, zaś w drugiej – przykłady zastosowania poszczególnych metod w badaniach controllingu przeprowadzonych przez różnych autorów.
W artykule przedstawiono wybrane doświadczenia ze współpracy z niemal 50 przedsiębiorstwami produkcyjnymi i handlowymi, zgromadzone na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat. Stanowią one podstawę stawianej hipotezy badawczej wskazującej na istotną różnicę aspektów controllingu w nowo tworzonych (tzw. startupach) oraz małych i niewielkich średnich przedsiębiorstwach w stosunku do analogicznych aspektów controllingu w dużych firmach. Autorzy krytycznie oceniają wpływ aspektów controllingu charakterystycznych dla dużych firm, stanowiących często punkt wyjścia dla podstawowej literatury przedmiotu. Wskazują przykłady luk w tej materii, w szczególności w odniesieniu do: relacji kosztów i korzyści płynących z controllingu; błędów w rejestrowaniu, przetwarzaniu danych i interpretacji wyników; zintegrowanego planowania; analizy odchyleń, jak i realizacji controllingu w systemach ERP.
Od lat obserwuje się wyraźny wzrost złożoności procesów zarządzania przedsiębiorstwem, których skuteczność zależy w dużym stopniu od zapewnienia dopływu odpowiednich informacji. Bazą do podejmowania decyzji zarządczych jest rachunkowość. W dwóch ostatnich dekadach wzrasta znaczenie rachunkowości zarządczej jako skutecznego systemu informacyjnego wspomagającego przedsiębiorstwa w procesie decyzyjnym. Ponadto pod koniec lat 80. przeniknęła do Polski z Niemiec idea controllingu, która począwszy od lat 90. cieszy się dużym zainteresowaniem. Wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniu na dyskurs naukowy w zakresie powiązania controllingu i rachunkowości, Katedra Rachunku Kosztów i Rachunkowości Zarządczej w Instytucie Rachunkowości Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu zorganizowała w 1995 roku w Polanicy-Zdroju Ogólnopolską Konferencję Naukową nt. „Rachunkowość a controlling”. Konferencja ta odbywa się od tamtej pory corocznie. Celem artykułu jest prezentacja dorobku 21 edycji konferencji „Rachunkowość a controlling”. W tym względzie, na podstawie publikacji z odbytych wszystkich konferencji, autorka niniejszego opracowania dokonała analizy dotyczącej zarówno poruszanej problematyki, jak i danych statystycznych dotyczących aktywności poszczególnych ośrodków akademickich w konferencji.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.