Kodeks wyborczy stwarza wyborcom niepełnosprawnym różne możliwości udziału w wyborach powszechnych. Tym samym urealnia on konstytucyjnie przyznane również tej grupie wyborców czynne prawo wyborcze oraz daje gwarancje prawne zapewniające realizację zasady powszechności wyborów. Jedną z takich gwarancji jest funkcjonująca w Polsce od stosunkowo niedawna instytucja głosowania przez pełnomocnika. Autor podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie,czy wprowadzenie instytucji głosowania przez pełnomocnika zmniejszyło poziom przymusowej absencji osób niepełnosprawnych.
EN
The Election Code gives disabled voters various possibilities of participating in the general elections. By the same it puts into effect the constitutional right to vote given also to this group of voters and gives legal guarantees ensuring realisation of the rule of generality of elections. One of them is functioning in Poland institution of proxy voting. The author attempts to answer the question if adoption of the institution of voting by proxy reduced the level of the forced absence of people with disabilities?
Artykuł jest poświęcony sytuacji prawnej osób w kryzysie bezdomności z perspektywy realizacji praw człowieka i obywatela. W tym celu dokonano przeglądu przepisów prawa w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, możliwości wyrobienia dowodu osobistego, zatrudnienia, czynnego prawa wyborczego oraz ochrony zdrowia. Są to oczywiście tylko wybrane obszary, w których uwidacznia się szczególna sytuacja osób w kryzysie bezdomności. Starano się wskazać, że ustawodawca, co do zasady, uwzględnia specyficzne warunki egzystencji osób bezdomnych wprowadzając regulacje pozwalające na korzystanie przez nie z pełnego katalogu przynależnych człowiekowi praw i wolności realizując jednocześnie zasadę niedyskryminacji ze względu na brak mieszkania lub zameldowania. Mimo to wciąż występują obszary, w których dobro osób bezdomnych nie jest należycie chronione. Powodem takiego stanu rzeczy są: trudności w praktycznej realizacji rozwiązań zawartych w aktach normatywnych, nieprecyzyjne przepisy prawa, jak też bardzo zróżnicowana sytuacja osób doświadczających bezdomności.
This article is a comparison of current electoral legislation on active and passive suffrage in parliamentary elections in the countries of the former Yugoslavia (Bosnia and Herzegovina, Croatia, Montenegro, Northern Macedonia, Serbia and Slovenia). Furthermore, the article verifies two research hypotheses. It was verified whether these countries show significant differences with respect to each other in the aforementioned scope, taking into account the fact that they were recently part of the one legal system. It was also examined whether the regulations implementing the active and passive suffrage in the relevant states can be considered as compatible with the democratic principle of universal suffrage. The analysis of relevant constitutional and statutory provisions allowed answering such questions. Both hypotheses were verified negatively. It turns out that in the states of former Yugoslavia there are significant differences in the scope of realization of active and passive suffrage in parliamentary elections. However, only the electoral provisions of Croatia, Serbia and Slovenia fully comply with the principle of universal suffrage.
PL
Niniejszy artykuł stanowi porównanie aktualnie obowiązujących przepisów wyborczych w zakresie czynnego i biernego prawa wyborczego w wyborach do parlamentu w państwach byłej Jugosławii (Bośni i Hercegowinie, Chorwacji, Czarnogórze, Macedonii Północnej, Serbii oraz Słowenii). Artykuł ponadto weryfikuje dwie hipotezy badawcze. Sprawdzeniu podlegało, czy państwa te wykazują znaczące różnice względem siebie we wskazanym powyżej zakresie, zważywszy na fakt, iż były one do niedawna częścią jednego systemu prawnego. Zbadano również, czy przepisy realizujące czynne i bierne prawo wyborcze w omawianych państwach uznać można za zgodne z demokratyczną zasadą powszechności wyborów. Analiza odpowiednich przepisów konstytucyjnych i ustawowych pozwoliła odpowiedzieć na tak postawione pytania. Obydwie hipotezy zostały zweryfikowane negatywnie. Okazuje się, że w państwach byłej Jugosławii występują istotne różnice w zakresie realizacji czynnego oraz biernego prawa wyborczego w wyborach do parlamentu. Natomiast jedynie przepisy wyborcze Chorwacji, Serbii i Słowenii zgodne są w pełni z zasadą powszechności wyborów.
Artykuł poświęcony jest zagadnieniu czynnego prawa wyborczego jako podstawowego prawa politycznego przysługującego w oparciu o przepisy i standardy prawa między¬naro¬dowego. Spojrzenie „prawnoczłowiecze” na prawo do głosowania przedstawione zostało w oparciu o dwa zagadnienia, ukazujące niewłaściwe wywiązywanie się Polski z ciążących na niej zobowiązań międzynarodowych. Pierwsze – kwestia pozbawienia prawa wyborczego osób ubezwłasnowolnionych – to problem najbardziej palący dla rodzimego ustawodawcy i ustrojodawcy. Drugie – zapewnienie prawa głosu osobom odbywającym karę pozbawienia wolności – ma wymiar bardziej praktyczny. Nie można bowiem poprzestać na nadaniu jednostce prawa udziału w głosowaniu w przepisach prawa np. rangi konstytucyjnej, ale należy przede wszystkim obudować je niezbędnymi gwarancjami korzystania z niego przez wszystkich uprawnionych. To bowiem nadaje mu w pełni realny „prawnoczłowieczy” wymiar.
EN
The article discusses the issue of the right to vote as a basic political right expressed in rules and standards of international law. Right to vote as a crucial human right has been presented based on two examples, showing lack of or problematic compliance of Polish electoral law with international human rights law. As first is analyzed the question of disenfranchisement of persons being incapacitated – this is the most important dilemma for the domestic legislator. The second – implementation of the voting rights of persons held imprisonment – is more practical. For it is not enough to grant voting rights in the legal acts eg. in the constitution. It is essential to build the necessary guarantees, which allows to use it by all eligible voters. Only then we can say that right to cast a vote has an actual “human right” dimension.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.