COVID-19 pandemic has become the catalyst of rapid changes taking place in social behaviour and in modus operandi of contemporary economies. Immediately after the outbreak of the pandemic was declared, in Poland and in Europe demand for cash soared. However, the studies conducted so far suggest that the increase has not been reflected in the value of cash payments made by consumers. The paper explores reasons why demand for cash grew, as well as the scale of substitution of cash by cashless instruments. To achieve this goal, the authors deployed a broad spectrum of data and analytical methods which, to the best of their knowledge, had never been used before to examine the Polish market. The obtained results have led to the conclusion that the main reason why demand for cash increased was the wish to use it to store value while, at the same time, the usage of cash in transactions during the pandemic exhibited a downward trend.
PL
Pandemia COVID-19 stała się katalizatorem raptownych zmian w zachowaniach społecznych oraz funkcjonowaniu współczesnych gospodarek. Tuż po jej ogłoszeniu, zarówno w Polsce, jak i Europie, gwałtowanie wzrósł popyt na gotówkę. Jednak dotychczasowe badania sugerują, że wzrost ten nie znalazł odzwierciedlenia w wartości płatności gotówkowych realizowanych przez konsumentów. W artykule badane są przyczyny wzrostu zapotrzebowania na gotówkę, jak również skala substytucji gotówki przez instrumenty bezgotówkowe. Do realizacji tego celu zastosowano szeroki zakres danych oraz metod analitycznych, które zgodnie z wiedzą autorów nie były dotychczas wykorzystywane dla rynku polskiego. Na podstawie uzyskanych wyników należy stwierdzić, że głównym powodem wzrostu popytu na pieniądz gotówkowy była chęć jego tezauryzacji, przy jednoczesnym spadku wykorzystania gotówki do celów transakcyjnych w trakcie pandemii.
Cel: celem artykułu jest zbadanie czy trudność w dostępie do gotówki może wpływać na wykluczenie finansowe w Polsce. Projekt/metodologia/podejście: do analizy wykorzystano mikrodane zebrane w badaniu zwyczajów płatniczych polskich konsumentów oraz dane przestrzenne dotyczące lokalizacji bankomatów. Oszacowana odległość do punktów wypłaty gotówki wraz z charakterystyką respondentów dotyczącą stanu posiadania rachunku płatniczego pozwoliła na identyfikację związku pomiędzy dostępem do gotówki a wykluczeniem finansowym. Aby wykazać istotność tej zależności, zastosowano test statystyczny. Wyniki: pandemia Covid-19 uwydatniła istnienie realnego ryzyka związanego z problemem fizycznej dostępności gotówki, co jest spowodowane systematycznym zmniejszaniem się sieci bankomatów i oddziałów banków komercyjnych obsługujących gotówkę, będących głównymi punktami, w których konsumenci mogą ją wypłacać. Może to w konsekwencji prowadzić do wykluczenia finansowego i społecznego niektórych grup konsumentów, dla których gotówka jest głównym, a nawet jedynym środkiem dokonywania płatności. Wyniki potwierdzają tezę, że rachunek płatniczy bez (rzeczywistej) opcji łatwego dostępu do gotówki może zniechęcić konsumentów do otwierania rachunku i przyczynić się do wzrostu wykluczenia finansowego. Jest to szczególnie widoczne na obszarach wiejskich i w małych miastach, gdzie obserwuje się wysoki poziom wykluczenia (brak rachunku płatniczego) i większą odległość do najbliższego bankomatu. Ograniczenia/wnioski z badań: prezentowane wyniki bazowały na prostych analizach statystycznych. Dalsze badania powinny uwzględnić modelowanie ekonometryczne z wykorzystaniem modeli logit/probit. Oryginalność/wartość: uzyskane tutaj wyniki są pierwszymi w obszarze wpływu dostępu do gotówki na wykluczenie finansowe w Polsce i spójne ze stanem w innych krajach europejskich. Wyniki pozwalają na wykazanie ważności dostępu do fizycznego pieniądza w szerszym kontekście niż tylko posiadanie środków płatniczych służących do dokonywania płatności za zakupy.
EN
Purpose: The aim of the article is to examine if difficulty of access to cash may influence the financial exclusion in Poland. Design/methodology/approach: The analysis was performed using microdata collected in the survey on payment habits of Polish consumers and spatial data on ATMs locations. Estimated distance to points where cash can be withdrawn together with feature of respondents of the state of possession of a payment account helps to identify relationships between access to cash and financial exclusion. To prove significance of the relationship, a statistical test is used. Findings: The Covid-19 pandemic has highlighted the existence of a real risk associated with the problem of the physical availability of cash, which is caused by the systematic reduction of the network of ATMs and commercial bank branches handling cash, which are the main points where consumers can withdraw it. This may consequently lead to financial and social exclusion of certain groups of consumers for whom cash is the main, or even the only, means of making payments. Results support the thesis that payment account without (real) option of easy access to cash may discourage consumers from opening the account and contribute to increased financial exclusion. It is especially visible in rural regions and small towns where we observe high level of exclusion (lack of payment accounts) and longer distance to the nearest ATM. Research limitations/implications: The presented results were based on simple statistical analyses. Further research should include econometric modeling using logit/probit models. Originality/value: The obtained results are the first on the impact of access to cash on financial exclusion in Poland and consistent with the situation in other European countries. The results allow to show the importance of access to physical money in a broader context than just having means of payment to pay for purchases.
The study analyses the impact of the introduction of 15,000 zloty limit for a B2B cash transaction for the value of cash in circulation in Poland in 2017. For this purpose, the econometric ARDL model of the demand for money was used. The obtained results prove that the introduction of limits caused an increase in cash circulation in 2017 by 2.16 pp. less in relation to a situation without such limits. This change is significant at the level of above 0.05. However, in the second year of the implementation of the limit, i.e. in 2018, no effect on the demand for cash was observed.
PL
W opracowaniu poddano analizie wpływ wprowadzenia w 2017 roku limitu do 15 tys. zł na transakcję gotówkowe typu B2B w Polsce na wartość gotówki obiegu. W tym celu wykorzystano ekonometryczny model ARDL popytu na pieniądz. Uzyskane wyniki dowodzą, że wprowadzenie limitów spowodowało wzrost obiegu w 2017 r. o 2,16 p.p. mniej w stosunku do sytuacji bez takich ograniczeń. Zmianę tę można uznać za istotną na poziomie istotności powyżej 0,05. Jednak w drugim roku obowiązywania limitu na płatności gotówkowe, czyli w 2018 r. wykazano brak wpływu limitu na zapotrzebowanie na gotówkę.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.