The aim of this article is to compare demographic processes in German federal states and Polish voivodships. The analysis covers the period between 2004–2015 and takes into account the data published by Eurostat, the Federal Statistical Office and Poland’s Central Statistical Office. The analysis shows that demographic processes in German Länder are more dependent on their level of development and geographic location than in Polish regions. In Germany, the major demographic problems are seen in the less developed eastern Länder, whereas in Poland, unfavorable demographic changes occur in several voivodships of varying levels of development, located in different parts of the country. According to the author, in the case of demographic processes, unlike economic processes, at present there is no justification for clear-cut division of Eastern Poland, akin to Eastern Germany.
PL
Celem artykułu jest porównanie procesów demograficznych w niemieckich landach i polskich województwach. Analizą objęto okres 2004–2015 i uwzględniono w niej dane publikowane przez Eurostat, Federalny Urząd Statystyczny i Główny Urząd Statystyczny. Analiza wykazała, że przebieg procesów demograficznych w niemieckich landach jest w większym stopniu zależny od ich poziomu rozwoju i usytuowania geograficznego niż w polskich regionach. W Niemczech z największymi problemami demograficznymi borykają słabiej rozwinięte wschodnie landy, natomiast w Polsce niekorzystne zmiany demograficzne zachodzą w kilku województwach o różnym poziomie rozwoju, usytuowanych w różnych częściach kraju.
The purpose of the article is to analyse the demographic potential of the countries that have applied for the European Union membership against the background of the EU member states. The study involves eight candidate states: Croatia, Iceland, Macedonia, Montenegro, and Turkey, i.e. the countries that have been approved by the European Commission as official candidates for the EU membership, as well as Albania, Bosnia and Herzegovina, Serbia, i.e. the potential candidates. Albania and Serbia applied officially for the EU membership in 2009. Favourable population age structure and relatively high fertility rate that occur in these countries determine a significant demographic potential they can bring to the EU after their accession. Decrease in infant mortality rate and extension of life expectancy illustrate positive changes that have been taking place in these countries for the last several years.
In the following article demographic development is analysed as a factor of agroecotourism development in Belarus with special emphasis on Brest and Grodno Regions as areas with the highest potential for rural tourism progress and expansion. The potential role for rural tourism development of demographic potential, labor resources and settlement system is revealed. The demographic development of Belarusian rural areas is presented for the period of 1970–2013. The article aims to work out the typology of districts in accordance with peculiarities of demographic development during this period. The article also aims to trace the main factors of demographic spatial inequality in rural areas in Belarus.
The aim of this article is to present the socio-economic situation of the zagrodnik peasants in the Przemyśl district in the 1630s. The group of peasants known by this name was regarded, besides regular peasants, as the most numerous and it participated considerably in the manorial system of the described Crown lands. The manorial system, which had been developing dynamically until the 1620s, was stopped by recurrent Tartar invasions between 1620 and 1629, which ruined the population and economic potential. At that time the number of the zagrodniks decreased; in some villages they were not even recorded by the royal estate managers or tax collectors. The zagrodniks were similar to the chałupniks (serfs – owners of a simple dwelling and not more than that), which sometimes made it difficult to distinguish between them. There were villages in the Przemyśl district where the zagrodniks were a largest group or almost equal in number to the regular peasants. A characteristic feature of the zagrodniks was possessing land consisting of 1/4 lan, which was hardly ever revealed during inspections or in tax registers. As the zagrodniks did not have enough money to maintain their own farms and the farms were very small, they would hire themselves out for work in the landed estates, especially during harvest time; they would also get employed in the farms of richer peasants. Out of the obligations for the landed estate corvée was the hardest; the zagrodniks from the Przemyśl royal estates worked 2-3 days a week, additionally watching over farm buildings, repairing roads and bridges, spinning flax and hemp, scything, raking, bringing in hay from the field and binding it in sheaves. One of the major obligations towards the lord was rent; paying rent in kind, hardly present in the sources, was not very important in the zagrodniks’ case. The fact that the size of the zagrodnik farm is hard to estimate, as it is largely missing from source materials, has not helped this research. It needs to be said that the zagrodniks from the Przemyśl district, like in other royal estates of that kind, were an integral part of the developing manorial system economy, indispensable manpower, bending under the burden of the lords’ politics.
Demographic potential is one of the key determinants of regional development. On a global level, it is the balance of births and deaths that defines population change. However, on a regional level, migration balance needs to be considered as well. Another significant factor is the structure of population with regard to age and professional activity. This paper aims to assess the demographic changes in selected European and Central Asian countries over the 1992-2017 period and set these findings against changes in the standard of living measured by HDI and economic wellbeing measured by GDP per person employed. The regression function was applied to determine trends of the study variables, Webb’s method was employed to assess demographic activity and multidimensional comparative analysis was used to construct a demographic index and create a ranking of objects. Among the countries researched, in 1992 only eight could be categorized as demographically active, and in 2017 this number went down to five. In comparison to 1992, the demographic potential of most of the study countries dropped by an average of 0.05.
PL
Potencjał demograficzny jest jednym z podstawowych czynników determinujących rozwój regionów. Na poziomie globalnym o zmianach populacji decyduje bilans liczby osób urodzonych i liczby osób, które umierają. Na poziomie regionalnym należy również uwzględnić bilans migracji. Istotna jest także struktura populacji w aspekcie wieku czy aktywności zawodowej. Celem opracowania była ocena zmian demograficznych w wybranych krajach Eurazji w latach 1992-2017 oraz zestawienie ich ze zmianą jakości życia mierzoną indeksem HDI i poziomem dobrobytu mierzonym PKB na 1 zatrudnionego. W opracowaniu wykorzystano funkcje regresji – dla określenia trendów badanych zmiennych, metodologię Webba – do oceny aktywności demograficznej, oraz metodę wielowymiarowej analizy porównawczej – do budowy indeksu demograficznego i rangowania obiektów. Z badanych krajów w 1992 r. jedynie 8 można było zaliczyć do jednostek aktywnych demograficznie, a w 2017 r. jedynie 5. W większości krajów poziom potencjału demograficznego obniżył się w porównaniu do 1992 r. – średnio o 0,05.
During the past 20 years Poland’s population has undergone demographic changes, which led to a decline in the number of its citizens. This tendency is of a country-wide character, however some deviations are possible. The analysis concerns Mikolów, a small town of the Silesian Voivodeship. In the recent years natural population movement has resulted in this town’s population growth rate being positive. The migration balance has also been positive. Due to the positive real population growth the number of Mikolów’s citizens is growing. This tendency is different than in other towns of the Silesian Voivodeship and also in most of the Polish towns. Mikolów benefits from a certain kind of location rent, being located south from the center of Upper Silesia. In search of factors behind the above transformations, the analysis of housing market was conducted. The growing number of construction permits issued to individual investors, who are not Mikolów commune’s citizens, confirms the earlier supposition. People who so far have inhabited other big cities in the centre of the Voivodeship are now placing their housing investments in Mikolów. Therefore, due to the advantageous course of natural population movement and to the influx of citizens from other communes the population of this town may keep increasing.
PL
W minionych 20 latach następowały w Polsce zmiany demograficzne, które powodują spadek liczby mieszkańców kraju. Jest to tendencja ogólnopolska, ale możliwe są odchylenia od tych prawidłowości. Badanie dotyczy Mikolowa, małego miasta w województwie śląskim. W ostatnich latach ruch naturalny ludności powoduje dodatni przyrost naturalny w tym mieście. także saldo migracji jest dodatnie. W efekcie dodatniego przyrostu rzeczywistego liczba mieszkańców Mikolowa zwiększa się. Jest to tendencja odmienna niż w innych miastach województwa śląskiego, a także inna niż w większości miast w Polsce. Mikolów wykorzystuje swego rodzaju rentę lokalizacyjna, jaka jest położenie na południe od centrum Górnego Śląska. Poszukując czynników takich przemian zbadano rynek inwestycji mieszkaniowych. Rosnąca liczba pozwoleń na budowę domów mieszkalnych wydawana inwestorom indywidualnym niebędącym mieszkańcami gminy Mikolów potwierdza wcześniejsze przypuszczenie. W Mikolowie lokowane są inwestycje mieszkaniowe osób zamieszkujących dotychczas w innych dużych miastach centrum województwa. A zatem w wyniku przebiegu ruchu naturalnego ludności i napływu mieszkańców innych gmin w Mikolowie liczba ludności może nadal nieznacznie wzrastać.
Potencjał demograficzny, zwłaszcza w obszarach peryferyjnych i oddalonych, ulega pogorszeniu. Ujemny przyrost naturalny, niskie lub ujemne salda migracji, niekorzystne wielkości wskaźnika feminizacji i rosnąca relacja liczby osób w wieku poprodukcyjnym do osób w wieku produkcyjnym stanowią zagrożenie dla rozwoju obszarów wiejskich. Obliczone wskaźniki taksonomiczne metodą miary rozwoju Hellwiga ukazują skupienia przestrzenne gmin o podobnym poziomie potencjału demograficznego. Przeprowadzona analiza celów strategicznych gmin wskazuje, że w części z nich władze (i społeczeństwo) są świadome zagrożeń wynikających z wyludniania się obszarów wiejskich i niekorzystnej struktury demograficznej. Jednocześnie warunki środowiskowe i obecność obszarów prawnie chronionych niejako wymuszają na władzach gmin realizowanie działań zgodnych z zasadami gospodarki zrównoważonej.
EN
The demographic potential, especially in the peripheral and remote areas, has been deteriorating. The negative natural increase, low or negative migration balances, unfavourable values of the feminisation rate and a growing ratio of the number of people of post-working age to the number of people of working age have been threatening rural development. The taxonomic measures calculated using Hellwig’s method show spatial concentrations of communes with a similar level of demographic potential. The analysis of strategic objectives of the communes shows that in some of them the authorities (and the society) have been aware of the threats resulting from the depopulation of rural areas and the unfavourable demographic structure. At the same time, environmental conditions and existence of legally protected areas force the authorities to carry out activities in line with the principles of sustainable economy.
Działania zwiększające spójność terytorialną w skali krajowej i regionalnej wiążą się z budową powiązań funkcjonalnych między ośrodkami miejskimi a ich otoczeniem regionalnym. Jest to konieczne dla przeciwdziałania marginalizacji najsłabiej rozwijających się obszarów oraz w celu ograniczania dysproporcji rozwojowych między poszczególnymi województwami. Ważnym problemem badawczym jest określenie, czy w dobie przemian społeczno-gospodarczych postępuje proces rozwoju ośrodków miejskich w regionie Polski Wschodniej. Celem głównym niniejszego opracowania jest ocena kierunku i tempa zmian potencjału demogra-ficznego i gospodarczego aglomeracji miejskich regionu, który został objęty wsparciem finanso-wym programu operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007–2013. Analizie poddano stan zasobów ludzkich oraz poziom przedsiębiorczości ośrodków miejskich w latach 2004–2014. Badania stanu zasobów ludzkich wskazują na powolne i zróżnicowane zmiany potencjału demograficznego miast badanego regionu na tle dokonujących się procesów migracji i ogólnego zmniejszenia ludności miejskiej w kraju i regionie. Słaby rozwój działalności gospodarczej w regionalnych ośrodkach miejskich wymaga silniejszego pobudzenia przedsiębiorczości, by uruchomić regionalne czynniki rozwoju oraz wzmocnić procesy innowacyjne i poprawy konkurencyjności.
EN
Actions increasing territorial connectedness on regional and country-wide scale are tied with building functional connections with urban centers and their surroundings. It is mandatory to eliminate marginalization of the least developed areas and to reduce development disproportions between particular voivodships. Important research problem is marking whether in the time of social and economic changes a process of development of urban centers in Eastern Poland region is afoot. The main aim of the following paper is to assess the direction and speed of demographical and economical potential in urban centers of a region that was involved in financial support of the Operational Programme Development of Eastern Poland 2007–2013. The analysis was based on the state of human resources and entrepreneurship in urban centers in years 2004–2014. Human resources research point at slow and varied changes in demographic potential of studied cities of the region on the ground of migration processes and general decrease of urban population in the country and the region. Weak development of economic activity in urban centers requires more stimuli to activate entrepreneurship to enable local growth agents to support regional growth factors and enforce innovational processes.
Zachodzące od lat osiemdziesiątych XX wieku zmiany demograficzne w Polsce uwidoczniają wyraźny proces starzenia się społeczeństwa, na który ogromny wpływ mają: rozrodczość, umieralność i migracja. Zjawisko to jest poważnym problemem demograficznym i społeczno‑ekonomicznym, gdyż może prowadzić do wielu niekorzystnych konsekwencji, takich jak zwiększenie wydatków ze środków publicznych, zmiana zasad funkcjonowania systemów zabezpieczenia społecznego, opieki zdrowotnej i szkolnictwa, zwiększenie popytu na usługi opiekuńcze, obniżenie świadczeń emerytalno‑rentowych oraz zasiłków socjalnych, wydłużenie wieku emerytalnego, wzrost stopy bezrobocia, masowa migracja zarobkowa. W artykule przeprowadzono analizę przestrzenną potencjału demograficznego oraz poziomu bezrobocia w Polsce. W celu weryfikacji hipotezy mówiącej, że proces starzenia się społeczeństwa negatywnie wpływa na poziom stopy bezrobocia, zbadano zależność między poziomem bezrobocia a potencjałem demograficznym Polski w latach 2002, 2008 i 2014.
EN
The demographic changes occurring in Poland since the 1980s clearly show the aging of the population on which fertility, mortality and migration have a huge impact. This phenomenon is a serious demographic and socio‑economic problem because it may lead to many adverse consequences, i.e. an increase in public expenditure, policy changes regarding the functioning of social security, health and education, increased demand for care services, a decrease in pension benefits and social benefits, the elongation of the retirement age, as well as an increase in unemployment and mass migration. In the study, we will carry out a spatial analysis of the demographic potential and the level of unemployment in Poland. In order to verify the hypothesis that the aging process of socjety negatively affects the level of unemployment, the relationship between the level of unemployment and the demographic potential in Poland in 2002, 2008 and 2014 will be examined.
Celem artykułu jest porównanie potencjału demograficznego włoskich i polskich regionów oraz wskazanie tendencji zmian jakim ten potencjał podlega. Analiza wykazała, że niskiemu poziomowi rozwoju gospodarczego częściej towarzyszą niekorzystne procesy demograficzne w regionach włoskich niż polskich. We Włoszech taka sytuacja jest charakterystyczna dla większości słabiej rozwiniętych regionów Mezzogiorno, w Polsce zaś nie ma bezpośredniego związku z poziomem rozwoju regionów i ich usytuowaniem geograficznym. Prawdopodobnie jest to rezultat policentrycznego, dotychczasowego rozwoju Polski i biegunowego rozwoju Włoch. Pewne podobieństwo, jednak o różnym poziomie zaawansowania, występuje w sytuacji gospodarczej i demograficznej ogółu regionów Mezzogiorno i województw wschodniej Polski. Być może regiony Mezzogiorno znajdują się w takiej sytuacji, w jakiej województwa Polski Wschodniej mogą znaleźć się w przyszłości, jeżeli władze kreujące politykę uznają rozwój biegunowy za uzasadniony.
EN
The aim of this paper is to compare the demographic potential of given Italian and Polish regions. The analysis shows that the demographic situation in Poland, unlike in Italy, is not directly related to the level of development of some regions and their geographical location. In Italy, the unfavorable demographic situation is typical of most of the less-developed southern regions, whereas in Poland it occurs in voivodships with different economic potential, situated in different parts of the country. This is probably the result of the current polycentric development of Poland, characteristic of a centralized economy, and the polar development in Italy. Certain demographic similarities, but of different levels, related to the dynamics of the population, the level of fertility, and net migration are observable in the macro-regions of Mezzogiorno and Eastern Poland.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.