The article is a review and its purpose is to show changes in the understanding of the concept of education of elderly people in the context of changes in social sciences such as psychology, sociology, gerontology. Three phases of the development of scientific ways of thinking about education in late adulthood in the 20th century were distinguished and discussed: 1940s to 1960s, 1970s to 1980s, and after 1990.
PL
Artykuł ma charakter przeglądowy, jego celem jest pokazanie zmian w rozumieniu pojęcia edukacji osób starszych na tle przemian w naukach społecznych, takich jak psychologia, socjologia, gerontologia. Wyróżniono i omówiono trzy fazy rozwoju sposobów naukowego myślenia o edukacji w okresie późnej dorosłości w XX w.: lata 1940–1960, lata 1970–1980, po 1990 r.
Celem artykułu jest przedstawienie sposobów realizacji potrzeb seniorów i seniorek uczestniczących w działaniach Świętokrzyskiego Klastra Uniwersytetów Trzeciego Wieku (UTW). Członkowie zrzeszeni w klastrze mają możliwość uczestniczenia w różnych aktywnościach fizycznych i intelektualnych, które zaspokajają wiele z ich „milczących potrzeb”. Prowadzone rozważania wykorzystują wyniki ankiety przeprowadzonej wśród 250 osób oraz opowieści seniorów pogrupowane według ujawnionych w ankietach potrzeb zaspokajanych przez udział w UTW. Opowieści ukazują seniorów jako osoby pragnące szeroko pojętej integracji, ale i autonomii; chcących być użytecznymi i szanowanymi członkami społeczności, ale jednocześnie wyrażających docenianie dla wysiłków i pracy innych osób. Bardzo istotną potrzebą, która jest zaspokajana w ramach klastra UTW, jest poczucie bezpieczeństwa, przynależności oraz satysfakcji życiowej.
Analizy dotyczące osoby starszej jako podmiotu edukacji i działalności społecznej sytuują się w obszarze interdyscyplinarnych badań nad podmiotowością. Celem jest przedstawienie rozwiązań dotyczących integracji społecznej osób starszych. Dlatego konieczne jest przyjęcie założenia, że osoba starsza jest podmiotem działań. W prowadzonych analizach autor wykorzystuje połączenie perspektywy pedagogicznej, socjologicznej, psychologicznej i analiz filozoficznych mających za podstawę podmiotowość jednostki ludzkiej oraz wywodzących się z filozofii praw człowieka
EN
Analyzes regarding the elderly as subject of education and social activity are situated in the field of interdisciplinary research on subjectivity. The aim of the article is to present solutions regarding the social integration of older people. For this purpose, it is necessary to adopt the assumption of an elderly person as a subject of activities. In the analyzes carried out, the author uses a combination of pedagogical, sociological, psychological and philosophical perspectives based on the subjectivity of the human individual and those derived from the philosophy of human rights.
W artykule zaprezentowane zostały wybrane przykłady z literatury naukowej dotyczące sposobów podejmowania przez badaczy tematu uczenia się w okresie późnej dorosłości. Przedstawiono wybrane definicje uczenia się, które mogą znaleźć zastosowanie w badaniach empirycznych. Wymieniono też przykładowe konteksty, w jakich badane jest uczeniesię seniorów, a także scharakteryzowano wybrane sposoby rozumienia wyników (rezultatów) uczenia się osób starszych.
EN
The article is concerned with some selected examples of scientific literature highlighting approaches employed by researchers to analyse learning in late old age. Both the exemplary contexts associated with consideration of learning undertaken by older people and selected ways of understanding and interpreting learning results of the elderly have been described. Furthermore, some selected definitions of learning, which may be applied in empirical research, have been also discussed.
The aim of this article is to analyse the literature on the education for the elderly, published in Poland in 2000–2013. Publications were divided into two groups: first – the research and diagnostic group and second – the application group. The literature of the first group clearly prevails over the literature devoted to the practical application of research results. In conclusions, the author compares the intensity of current research to the period before 2000 and formulates suggestions
PL
Celem artykułu jest analiza literatury dotyczącej edukacji osób starszych, która ukazała się w Polsce w latach 2000–2013. Publikacje zostały podzielone na dwie grupy: badawczo-diagnostyczną i aplikacyjną. Widać wyraźną przewagę liczebną literatury z pierwszej grupy nad literaturą poświęconą praktycznemu zastosowaniu wyników prowadzonych badań. W zakończeniu autor porównuje intensywność współcześnie prowadzonych badań z okresem przed 2000 rokiem oraz formułuje postulaty dotyczące przyszłych badań.
Preparing for retirement, in the age of an aging society, becomes not only an individual, but also a social problem. It becomes a challenge for geragogy, but also for the social policy of the state or the activity of local governments. Preparing people entering the „third age” for retirement gives them an opportunity to actively experience old age and facilitate life in an aging society. In this article, I would like to focus on the relationship between one’s profession and the image of one’s old age and preparation for it. The article is also an attempt to indicate the areas in which preparation for retirement should take place
PL
Przygotowanie się do emerytury, w dobie starzejącego się społeczeństwa, staje się problemem nie tylko jednostkowym, ale również społecznym. Staje się wyzwaniem dla geragogiki, a także dla polityki społecznej państwa czy działalności samorządów. Przygotowanie osób wchodzących w „trzeci wiek” do czasu na emeryturze stwarza im szansę na aktywne przeżywanie starości oraz ułatwienie życia w starzejącym się społeczeństwie. W niniejszym artykule koncentruję się na zależności między wykonywanym zawodem a obrazem własnej starości i przygotowaniem się do niej. Artykuł jest również próbą wskazania obszarów, w jakich powinno się odbywać przygotowanie do emerytury
The main purpose of this article is to present and bring closer the educational institution of the University of the Third Age, to draw attention to its educational, integrating, and activating role in the life of older people, as well as to define the challenges it faces in the face of the growing process of aging of society. The demographic changes which are taking place are increasing interest in the subject of older people and the ageing of society, but most of all they are inducing the greatest possible activation of older people by enabling them to have contact with their peers, satisfying their need for self-development, education and, above all, acquiring new skills. Universities of the Third Age provide older people with such opportunities. Their dynamic development in Poland and the positive changes they bring both for senior citizens themselves and local communities overshadow the problems they face in their daily activities.
PL
Głównym celem artykułu jest przedstawienie i przybliżenie instytucji, jaką jest uniwersytet trzeciego wieku, zwrócenie uwagi na jego funkcje edukacyjną, integracyjną i aktywizującą w życiu osób starszych, a także określenie stojących przed nim wyzwań w obliczu nasilającego się procesu starzenia się społeczeństwa. Zachodzące zmiany demograficzne wpływają na zwiększenie zainteresowania tematyką osób starszych i starzenia się społeczeństwa, ale przede wszystkim skłaniają do jak największej aktywizacji osób starszych poprzez umożliwianie im kontaktów z rówieśnikami, zaspokajanie potrzeby samorozwoju, kształcenia się, a przede wszystkim zdobywania nowych umiejętności. Taką możliwość dają osobom starszym uniwersytety trzeciego wieku. Ich dynamiczny rozwój w Polsce i pozytywne zmiany, jakie niosą one zarówno dla samych seniorów, jak i dla społeczności lokalnych, przysłaniają problemy, z jakimi mierzą się one w codziennej działalności.
Abstract The aim of the article is to show what conditions must be met to support older people in the process of social inclusion, as well as to show that active, healthy aging is possible through education into old age. In addition, social attitudes towards the elderly and the scope of education to old age in the Polish education system were examined. Material and methods The research used the method of analyzing existing data from reports and expertise of GUS (2014, 2016, 2019), NIZP-PZH (2018), NIK (2018), CBOS (2009, 2016), EHIS (2014), NHS (2018) and studies of Wojcieszek, Majda, Nawalana (2013), Miłkowska (2014), Kurtyka-Chałas (2015). Results Data analysis indicates that there are no socially and educationally activating offers, taking into account the needs of older people over 80. There was also lack of preparation for old age in life. Conclusions The level of social inclusion of the elderly, in particular above 80 - is very low.
PL
Streszczenie Celem artykułu jest wykazanie, jakie warunki muszą być spełnione, aby możliwe było wsparcie osób starszych w procesie inkluzji społecznej, jak również wykazanie, że aktywne, zdrowe starzenie się jest możliwe poprzez edukację do starości. Dodatkowo poddano analizie postawy społeczne w stosunku do osób starszych oraz zakres edukacji do starości w polskim systemie edukacji. Materiał i metody W badaniach zastosowana została metoda analizy danych zastanych pochodzących z raportów i ekspertyz GUS (2014, 2016, 2019), NIZP-PZH (2018), NIK (2018), CBOS (2009, 2016), EHIS (2014), NHS (2018) oraz badań Wojcieszek, Majdy, Nawalanej (2013), Miłkowskiej (2014), Kurtyki-Chałas (2015). Wyniki Analiza danych wskazuje, że oferty aktywizującej społecznie, jak i edukacyjnie, uwzględniającej potrzeby osób starszych powyżej 80-tego roku życia, osób biernych i zależnych w zasadzie nie ma. Wykazano również brak przygotowania do okresu starości w życiu, w polskim systemie edukacyjnym edukacja do starości jest nieobecna. Wnioski Poziom inkluzji społecznej osób starszych w szczególności powyżej 80 roku życia jest bardzo niski.
Celem artykułu jest przedstawienie sposobów realizacji potrzeb seniorów i seniorek uczestniczących w działaniach Świętokrzyskiego Klastra Uniwersytetów Trzeciego Wieku (UTW). Członkowie zrzeszeni w klastrze mają możliwość uczestniczenia w różnych aktywnościach fizycznych i intelektualnych, które zaspokajają wiele z ich „milczących potrzeb”. Prowadzone rozważania wykorzystują wyniki ankiety przeprowadzonej wśród 250 osób oraz opowieści seniorów pogrupowane według ujawnionych w ankietach potrzeb zaspokajanych przez udział w UTW. Opowieści ukazują seniorów jako osoby pragnące szeroko pojętej integracji, ale i autonomii; chcących być użytecznymi i szanowanymi członkami społeczności, ale jednocześnie wyrażających docenianie dla wysiłków i pracy innych osób. Bardzo istotną potrzebą, która jest zaspokajana w ramach klastra UTW, jest poczucie bezpieczeństwa, przynależności oraz satysfakcji życiowej.
EN
The aim of the article is to present ways of meeting the needs of elderly people participating in the activities of the Świętokrzyskie Cluster of Universities of the Third Age (U3A). Members associated in the cluster can participate in various physical and intellectual activities that satisfy many of their "tacit needs". The considerations are based on the results of a survey conducted among 250 people and the elderly’s stories grouped according to the needs revealed in the survey. The stories show elderly people need personal relationships and integration with various communities, but also autonomy. They want to be useful and respected members of the community, but at the same time express appreciation for the efforts and work of others. Very important needs that are met thanks to the U3A cluster activities inlude the sense of security, belonging and life satisfaction.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.