Sprawiedliwość środowiskowa to termin, który zawiera zarówno ekspozycję na zagrożenia środowiskowe, jak i dostęp do dóbr środowiskowych, które mogą być różnie doświadczane przez poszczególne grupy społeczno‑ekonomiczne. Innymi słowy, sprawiedliwość środowiskowa bada, czy każdy może mieć równe prawo do korzystania ze środowiska, które zapewnia rozwój, zdrowie i dobre samopoczucie. Ruch na rzecz sprawiedliwości środowiskowej powstał w odpowiedzi na przejawy dyskryminacji na tle tzw. rasizmu środowiskowego w Stanach Zjednoczonych, której doświadczyły społeczności klasy robotniczej, o niskich dochodach, pochodzenia afroamerykańskiego, azjatyckiego, latynoamerykańskiego oraz rdzenni mieszkańcy. I choć niesprawiedliwość środowiskowa miała początkowo silny związek z dyskryminacją rasową w Stanach Zjednoczonych, obecnie jest to zagadnienie znacznie szersze, obejmujące problemy globalne i lokalne, związane z degradacją i skażeniem zasobów naturalnych oraz planowaniem przestrzennym. Mimo że nierówny dostęp do dóbr środowiskowych – takich jak tereny zieleni – nie był początkowo głównym nurtem dyskursu, obecnie zyskuje na znaczeniu, zwłaszcza w kontekście miast. Tereny zieleni w miastach są istotnym czynnikiem stanowiącym o dobrym zdrowiu i samopoczuciu mieszkańców, jednak dostęp do nich może być zróżnicowany pod względem społeczno‑przestrzennym. Z powodu coraz poważniejszych problemów dotyczących zarządzania i życia w miastach, związanych m.in. ze zmianami klimatu, zagęszczaniem czy rozlewaniem się przestrzennym miast, konieczne staje się zrównoważone zarządzanie zasobami terenów zieleni oraz zapewnienie równego (sprawiedliwego społecznie) dostępu do płynących z nich korzyści. Ważnym aspektem jest również związek między podejmowaniem pozornie korzystnych decyzji planistycznych w miastach (m.in. w celu zwiększenia dostępności terenów zieleni) a ich długofalowymi skutkami, które prowadzą do gentryfikacji i nasilenia niesprawiedliwości środowiskowej. Ze względu na złożoność problemu dostępności terenów zieleni w miastach zbadanie tego zjawiska wymaga podejścia interdyscyplinarnego, uwzględniającego aspekty ekologiczne, przestrzenne oraz społeczno‑ekonomiczne. Niniejszy artykuł stanowi przegląd literatury tematu i obecnie prowadzonych w tym zakresie badań, ze szczególnym uwzględnieniem dostępu do zasobów terenów zieleni w miastach.
EN
Environmental justice is a term that includes both exposure to environmental ‘bads’ as well as access to environmental ‘goods’ which might be unequally experienced by different socio‑economic groups. In other words, environmental justice scholars study whether everybody can have an equal right to a healthy, nurturing environment which supports their development and well‑being. The environmental justice movement arose in response to the so‑called ‘environmental racism’ in the USA which affected communities of blue‑collar workers, people with lower income and of Afro‑American, Asian, Latin or native origins. Although initially environmental (in)justice was rooted in racial discrimination in the USA, nowadays it encompasses a wider range of issues, including problems at the local and global level, from degradation and pollution of natural resources to aspects related to spatial planning. Unequal access to environmental amenities – such as green spaces – was not the main focus of the discourse, however, it is gaining attention nowadays, especially in the context of urban environment. Urban green spaces influence health and well‑being of urban residents, but access to them can be uneven in terms of socio‑spatial heterogeneity. Growing challenges of living in cities, related to, among others, climate change, densification or sprawling of developments, urban heat islands, and other nuisances, require sustainable management of green spaces and provision of equal (socially just) access to benefits provided by these areas. Moreover, another important aspect of the discussion is linked to potentially beneficial planning decisions (e.g. increasing availability of urban green spaces) and their long‑term consequences, which may eventually lead to gentrification and increased social inequalities (environmental injustice). Complexity of the problem related to availability of green spaces in cities needs an interdisciplinary approach which combines ecological, spatial and socio‑economic aspects. The article reviews the current state‑of‑the‑art literature in the field of environmental justice, with particular emphasis on green space availability in the context of urban environment.
W związku z ogromnym postępem technologicznym przed naukami społeczno‑ekonomicznymi otworzyły się nowe płaszczyzny badań złożonych i nie do końca poznanych zjawisk. Jednym z podejść badawczych w tych obszarach jest tzw. modelowanie wieloagentowe (Agent‑Based Modeling) w połączeniu z danymi geograficznymi (GIS). Modelowanie wieloagentowe to metoda, w której budowane są złożone systemy składające się z autonomicznych jednostek (agentów). Między agentami zachodzą interakcje na poziomie mikro, których rezultatem jest ewolucja całego systemu na poziomie makro. Jednym z interesujących trendów modelowania wieloagentowego jest geosymulacja, czyli symulacja wieloagentowa osadzona w świecie wirtualnym, będącym odpowiednikiem realnej, fizycznej przestrzeni. Geosymulacja umożliwia zaawansowane i bardziej realistyczne badania na gruncie ekonomii przestrzennej, socjologii czy psychologii. Niniejszy artykuł pogłębia tę problematykę. Dokonano w nim identyfikacji i porównania dostępnych platform do symulacji wieloagentowej i wybrano trzy, które posiadają wsparcie dla danych geograficznych (GIS). Na tych platformach zaimplementowano dane GIS o zagospodarowaniu przestrzennym dla jednej z dzielnic Poznania. Dokonano również porównania funkcjonalności oprogramowania pod kątem trzech kryteriów: trudności programowania, funkcjonalności i współpracy z danymi GIS oraz dostępności materiałów szkoleniowych. Badania te stanowią wstępny etap opracowania złożonego, społeczno‑ekonomicznego systemu miejskiego, osadzonego w paradygmacie modelowania wieloagentowego.
EN
Due to enormous technological progress, socio‑economic science has gained new possibilities of investigating complex and not well‑known socio‑economic phenomena. One of the recent promising research approaches is agent‑based modelling (ABM) with connection to geographical (GIS) data. ABM is a bottom‑up research method concerning individuals that live and interact in the artificial environment. In this type of simulation, evolution of the whole system and macro‑level patterns results from individual behaviour of autonomous entities. Combining ABM with GIS data moves the simulation into the real geographical space. Applying this approach provides powerful possibilities of more realistic socio‑economic simulations concerning urban and spatial economics, sociology and psychology. Geosimulation also helps to answer questions about dependencies between geographical space and economic performances of modern cities. In this paper, a closer look at this topic is presented. We deal with the problem of implementation of GIS data into agent‑based modelling software. In the first step of our research procedure, we compare ABM programming platforms, then we chose three of them which provide GIS data support. In the second step, we implement OpenStreetMap GIS data for one of the districts of Poznań into these programming platforms. Finally, we compare the performance of ABM platforms regarding three major criteria: difficulty of programming, GIS data compatibility and available technical support. Our research is the first step in developing a comple Xsocio‑economic urban system under the ABM paradigm.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.