Celem artykułu jest przedstawienie i porównanie polskich regulacji dotyczących klastra energii oraz austriackiej Bürgerenergiegemeinschaft. Zgodnie z polityką energetyczno-klimatyczną Unii Europejskiej proces transformacji energetycznej polega na dekarbonizacji oraz decentralizacji rynku energii. Obywatelska społeczność energetyczna w rozumieniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej jest postrzegana jako klucz do osiągnięcia wyżej wymienionych celów. Klaster energii to polskie rozwiązanie mające wypełnić wskazania powyższej dyrektywy. Umożliwia on partycypację polskim obywatelom w procesie wytwarzania i sprzedaży energii, wyprodukowanej za pomocą instalacji OZE. W celu wykazania czy polski klaster energii odpowiada koncepcji obywatelskiej społeczności energetycznej oraz spełnia ideę energetyki obywatelskiej poddano analizie unijne, polskie i austriackie akty prawa określające działanie klastra energii i Burgernergiegemeinschaft.
Pojęcie „spółdzielni energetycznej” funkcjonuje w polskim systemie prawa od 2016 roku. Jej przedmiotem działania jest wytwarzanie energii w instalacjach opartych na odnawialnych źródłach energii oraz równoważenie zapotrzebowania energii, wyłącznie na potrzeby własne spółdzielni. Odwołując się do systemów prawnych państw, w których spółdzielnie energetyczne mają duży udział w transformacji energetycznej, analizowany jest polski model prowadzenia działalności przez spółdzielnię energetyczną. Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii kompleksowo reguluje wymogi, od których spełnienia uzależnione jest uzyskanie przez spółdzielnię wpisu do wykazu spółdzielni energetycznych prowadzonego przez Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, natomiast wraz z uzyskaniem wpisu związana jest możliwość korzystania z systemu wsparcia opartego na prosumenckim mechanizmie rozliczeń. Obecnie (kwiecień 2021 r.), pomimo informacji prasowych o inicjatywach założenia takiego podmiotu, żadna spółdzielnia energetyczna nie została zarejestrowana w wykazie. Celem niniejszego artykułu jest zidentyfikowanie barier utrudniających założenie spółdzielni energetycznych w Polsce oraz analiza prawnych możliwości zniwelowania tych problemów.
The aim of the article is to present the initiatives and activities of local governments to support citizen power, using the example of the Municipal Office in Słupsk. Thanks to intersectoral cooperation, the inhabitants had the opportunity to take advantage of the free replacement of LED lighting and thermostats from Danfoss, which resulted in 20% savings and the reduced energy poverty. Greenpeace funded a photovoltaic installation for a school and IKEA for a homeless shelter. As part of the SCORE program, the city implemented a pilot solution of consumer shareholding, so that the benefits of renewable energy can be accessed by the citizens. An important role in this process is also played by the Bioenergetic Cluster initiated by the local government. Słupsk was the first city in Poland to set up a presidential council and plenipotentiary for sustainable development and the green modernization of the city, green points and introduced integrated ecological education.
PL
Celem artykułu jest przedstawienie inicjatyw i działań organów samorządowych na rzecz wsparcia energetyki obywatelskiej. Posłużono się przykładem Urzędu Miejskiego w Słupsku. Dzięki międzysektorowej współpracy z przedsiębiorcami mieszkańcy mieli możliwość skorzystania z bezpłatnej wymiany oświetlenia na ledowe oraz otrzymania termostatów podarowanych przez firmę Danfoss, co przyniosło ponad 20% oszczędności. Greenpeace ufundował instalację fotowoltaiczną dla szkoły, a IKEA dla schroniska dla bezdomnych. Miasto w ramach programu SCORE wdraża pilotażowe rozwiązanie akcjonariatu konsumenckiego, tak aby zyski z energii odnawialnej mogli czerpać obywatele. Ważną rolę w tym procesie odgrywa również zainicjowany przez samorząd Słupski Klaster Bioenergetyczny. Słupsk jako pierwsze miasto w Polsce powołał radę prezydencką oraz pełnomocnika ds. zrównoważonego rozwoju i zielonej modernizacji miasta, zielone punkty oraz wprowadził zintegrowaną edukację ekologiczną.
The cooperative movement has played a significant role in increasing the competitiveness of the economy and has promoted the European values of solidarity, self-government and democracy. In recent years, the cooperative idea has been linked with the local energy sector – in Europe and in Poland. The decentralization of energy production to local communities – thanks to the incredible development of new technologies in renewable energy – is now becoming a standard in Western Europe. These trends have also been visible in Poland for some time. Unfortunately, in Polish conditions the institution of cooperatives, including energy cooperatives, is negatively associated with the communist era. The main research question, around which the considerations in this article revolve, is as follows – why, despite the existence of a legal basis in Poland from 2016, energy cooperatives have not been created. The article will analyse the legal regulations relating to the functioning of the energy cooperative, taking into account its current status in the energy law.
PL
Ruch spółdzielczy odegrał znaczącą rolę w napędzaniu wzrostu i podnoszeniu konkurencyjności gospodarki oraz wspierał europejskie wartości solidarności, samorządności i demokracji. W ostatnich latach idea spółdzielczości związana jest z energetyką lokalną – europejską oraz polską. Decentralizacja energetyki idąca w kierunku wytwarzania energii na poziomie społeczności lokalnych – dzięki niesamowitemu rozwojowi nowych technologii w energetyce odnawialnej staje się dziś w Europie Zachodniej standardem. Trendy te widoczne są również od jakiegoś czasu w Polsce. Niestety, w polskich warunkach instytucja spółdzielni, w tym energetycznej, kojarzy się negatywnie – w związku z okresem PRL. Głównym pytaniem badawczym, wokół którego toczyć się będą rozważania w tym artykule, będzie pytanie – dlaczego mimo istnienia podstawy prawnej z 2016 roku w Polsce spółdzielnie energetyczne jednak nie powstają. W artykule tym analizie zostanie poddana regulacja prawna odnosząca się do funkcjonowania spółdzielni energetycznej, mając na uwadze obecny jej status w prawie energetycznym.
The aim of this study is to answer the question of whether the legislator has provided sufficient support for organisational and legal forms of civic energy operating in rural areas. The implementation of this objective requires determining the legal framework for civic energy in EU and national law. The considerations carried out have led to the conclusion that the current regulation does not sufficiently support the development of civic energy initiatives. No regulations have yet been adopted to effectively encourage agricultural communities to implement RES projects or to provide the necessary financial support for this type of investment. Moreover, the national legislation on organisational and legal forms of civic energy continues to be inconsistent with EU law. Concluding, an attractive system of incentives, including financial incentives, should be developed while the economic risk of social investment in RES should be minimised.
PL
Celem pracy jest odpowiedź na pytanie, czy ustawodawca zapewnia wystarczające wsparcie formom organizacyjno-prawnym energetyki obywatelskiej funkcjonującym na obszarach wiejskich. Realizacja tego celu wymaga określenia ram prawnych energetyki obywatelskiej w prawie UE oraz prawie krajowym. Przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że obowiązująca regulacja nie wspiera w dostateczny sposób rozwoju inicjatyw energetyki obywatelskiej. Nie zostały dotychczas wprowadzone przepisy skutecznie zachęcające społeczności rolnicze do realizowania projektów z zakresu OZE oraz zapewniające niezbędne wsparcie finansowe dla tego typu inwestycji. Negatywnie należy ocenić także brak spójności prawodawstwa krajowego w zakresie organizacyjno-prawnych form energetyki obywatelskiej z prawem UE. Ustawodawca powinien sformułować atrakcyjny system zachęt, także finansowych, oraz ograniczyć ryzyko ekonomiczne przeprowadzania społecznej inwestycji w OZE.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.