Memetyka jest podejściem badawczym, które angażuje koncepcje oraz terminologię ewolucjonistyczną do wyjaśniania zjawisk kulturowych. Centralną koncepcją memetyki jest istnienie jednostek ewolucji kulturowej (memów), którym przypisuje się posiadanie autonomicznych celów replikacyjnych (tj. niezależnych od biologicznego interesu „nosiciela” memów). Co oczywiste, tak kontrowersyjna koncepcja zyskała zarówno wielu oddanych zwolenników, jak i zadeklarowanych przeciwników. Artykuł podejmuje zagadnienie koncepcyjnych problemów memetyki. Praca składa się z trzech części. W pierwszej omówiono analogię genów i memów. Tematem drugiej części jest ontologia replikatora kulturowego. Z kolei w części trzeciej zaprezentowano główne zagadnienia związane ze sposobami transmisji i dostosowaniem memów. Słowem, celem artykułu jest poddanie ocenie użyteczności poznawczej memetyki. Zostanie ona oceniona pod kątem jej wewnętrznej spójności, stopnia konfirmacji, możności sfalsyfikowania wypracowanych na jej gruncie tez oraz wartości heurystycznej tego podejścia. Swego rodzaju punktem odniesienia będzie narracja historyczna czołowego filozofa biologii E. Mayra.
EN
Memetics is a research approach which applies evolutionary ideas and terminology to cultural phenomena. The core idea of memetics is the existence of the units of cultural evolution which are attributed autonomous replicating goals. Of course, such a controversial concept has gained many devoted adherents as well as its determined opponents. The paper discusses the theoretical difficulties of memetics. The first part discusses the analogy of genes and memes. The theme of the second part is the ontology of a cultural replicator. Finally, the third part presents the main issues related to manners of transmission and the adaptation of memes. In short, the aim of the paper is an evaluation of the explanatory potential of memetics. The explanatory potential of memetics will be evaluated in terms of its intrinsic consistency, the degree of its confirmation, the falsifiability of the theses which were elaborated on its basis and the heuristic value of this approach.
The goal of this paper is to evaluate Friedrich August von Hayek’s political philosophy through the prism of the research on the economic efficiency of common law conducted within Law and Economics. One of the assumptions of Hayek’s political philosophy was the thesis about the optimizing character of cultural evolution. According to this thesis legal rules which have arisen spontaneously are economically efficient and thereby do not need to be corrected by the legislator. This thesis was thoroughly analysed by the Law and Economics scholars (notabene not inspired directly by Hayek’s philosophy), and these analyses are critically discussed in this paper. The results of these analyses are not unambiguous; nonetheless, they seem to undermine Hayek’s assumption about the optimizing character of cultural evolution. This fact affects the assessment of Hayek’s normative postulates; in particular, it justifies scepticism towards his critique of legislative activity.
PL
Celem artykułu jest ocena filozofii politycznej Friedricha Augusta von Hayeka przez pryzmat badań nad efektywnością ekonomiczną common law. Jednym z założeń filozofii politycznej Hayeka jest teza o optymalizacyjnym charakterze ewolucji kulturowej. Zgodnie z tą tezą reguły prawne powstałe spontanicznie są ekonomicznie efektywne, nie wymagają więc istotnych korekt ze strony ustawodawcy. Teza ta została poddana dokładnym analizom przez badaczy z nurtu Law and Economics (notabene nie inspirowanych bezpośrednio filozofią Hayeka), których wyniki zostały krytycznie omówione w niniejszym artykule. Konkluzje tych analiz nie są jednoznaczne, niemniej jednak wydają się podważać założenie Hayeka o optymalizacyjnym charakterze ewolucji kulturowej. Rzutuje to w istotny sposób na ocenę postulatów normatywnych Hayeka; w szczególności, uzasadnia sceptycyzm wobec jego krytyki aktywności legislacyjnej.
Background. In reflections on Western Latin civilisation the concepts of supporters of conflict in the theory of civilisation should be taken into account, starting with Feliks Koneczny. On the other hand, however, there are the indications of radical humanism from Erich Fromm and the personalism of John Paul II the civilisations of life and death). Normative ethics should protect the dignity of the individual who is treated as a personal being. Aim. The problem of the influence of normative ethics on the development of civilisation or its maintenance and survival was addressed. The goal in particular was to emphasise the virtues of courage and fidelity to the truth, and to reflect on the state of discourse in this area. Method. The method of analysing the content of the literature on the subject was used, as well as deductive and comparative methods. This is a broader discourse analysis, including sources (journalistic content) and studies. Results. The article contains – an outline of historiosophical findings and the essence of humanity; criticism of several “progressive” ideologies; praise for the courage to proclaim the truth; and remarks about the relationship between science and higher values. Conclusion. The weakening of Christian identification in the countries of Western Europe affects their spiritual progression. Therefore, today’s leaders of the Western world e.g. Donald Trump see great potential in the revival of the Western spirit in Poland and the heroism of the Poles.
PL
Perspektywa. W rozważaniach nad zachodnią, łacińską cywilizacją należy uwzględnić koncepcje zwolenników konfliktu w teorii cywilizacji, od F. Konecznego zaczynając; z drugiej jednak strony – wskazania radykalnego humanizmu E. Fromma i personalizmu Jana Pawła II (cywilizacje życia i śmierci). Etyka normatywna powinna chronić godność pojedynczego człowieka, traktowanego właśnie osobowego. Cel. Podjęto problem wpływu etyki normatywnej na rozwój cywilizacji lub jej utrzymanie i przetrwanie. Celem jest zwłaszcza zaakcentowanie cnót odwagi i wierności prawdzie, oraz refleksję o stanie dyskursu na tym obszarze. Metoda. Zastosowano metodę analizy treści literatury przedmiotu, oraz metodę dedukcyjną i porównawczą. Jest to poszerzona analiza dyskursu, z uwzględnieniem źródeł (treści publicystyczne) i opracowań. Wyniki. Artykuł zawiera szkic ustaleń historiozoficznych i dotyczących istoty człowieczeństwa; krytykę kilku „postępowych” ideologii; pochwałę odwagi głoszenia prawdy; oraz uwagi o relacji nauki do wartości wyższych. Wnioski. Osłabienie chrześcijańskiej identyfikacji w krajach Europy zachodniej wpłynęło na jej duchowy regres. Toteż dzisiejszy lider zachodniego świata – Donald Trump – dostrzegł wielki potencjał odrodzenia zachodniego ducha właśnie w Polsce i bohaterstwie Polaków.
Prof. dr. hab. JAN KOZŁOWSKI – członek korespondent PAN i PAU, wykłada teorię ewolucji na Uniwersytecie Jagiellońskim i ekologię w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Tarnowie. Jego zainteresowania naukowe dotyczą pogranicza ekologii i ewolucji. Jest przewodniczącym Komitetu Biologii Ewolucyjnej i Teoretycznej PAN. Więcej informacji na www.eko.uj.edu.pl/~kozlo lub www.researchgate.net.
EN
The article presents an subjective vision of human evolution dating back to man’s monkey ancestors. This evolution was very fast took only a few million years. It was started with the transition to the life in an open savannah which created a selection pressure on bipedalism and zooming group. This implied, in turn, the selection pressure on brain development and the growing role of social environment. At a certain stage of development tribes and their culture were formed, and Darwinian evolution was, in the sphere of the mind and customs, replaced by cultural evolution. This evolution was much faster, as it was based on the inheritance of acquired features. Rapid evolution of man was based on positive feedback and did not require the intervention of supernatural powers, such as aliens or God. If God created man, he trusted the mechanisms of evolution, as in the case of other species.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.