The paper is based on project preparation works carried out in Piekarty, a village located in the southwestern part of the Mazovia region in Poland. The field study covered the historical park, including the access lane and a pond, and a small portion of the vast Piekarty estate and park complex that had once encompassed farmlands, river valley areas and fish ponds as well as stables and other outbuildings. The main objective was to gather all the necessary data for preparing a project serving to preserve the historical features while adapting the landscape to the needs of today’s user. The study employed the standard terrain evaluation methodology along with a detailed examination of the connections and correlations between the park and its immediate and further surroundings. The paper proposes that information on the surroundings be collected as well, as the species present outside the park could have inhabited the park grounds or would be able to inhabit them after the restoration works. Special emphasis was placed on identifying those features or their remnants which are of special natural and cultural interest. Attention was also paid to adhering to conservation guidelines as regards the protected historical area. Analyses at the stage of project preparation concerned landscape components and characteristics, such as atmospheric air, flowing and standing waters, vegetation and wildlife, soil types, relief, natural scenery and man-made structures. A number of landscaping solutions were also suggested, varying as to the degree of preservation of the existing landscape elements and possible layouts of the park. They will constitute the basis for a discussion leading to the selection of the optimal land use and design.
PL
Artykuł powstał na podstawie prac przedprojektowych przeprowadzonych we wsi Piekarty, w południowo-zachodniej części województwa mazowieckiego. Obszarem badań objęto zabytkowy park z aleją dojazdową i stawem oraz niewielką część rozległego założenia dworsko-parkowego, którą dawniej stanowiły grunty rolnicze, dolina rzeki ze stawami rybnymi, stajniami i innymi obiektami gospodarczymi. Podstawowym celem opracowania było zebranie danych niezbędnych do wykonania projektu uwzględniającego zarówno ochronę istniejących wartości jak i dostosowanie terenu do potrzeb współczesnego użytkownika. Standardową metodę analiz terenu rozszerzono o badanie związków i zależności między parkiem a jego bliższą i dalszą okolicą. Przedstawiono propozycję pozyskiwania informacji także z otoczenia, zakładając że gatunki istniejące jeszcze poza parkiem mogły występować w parku lub mogłyby żyć w parku po rewaloryzacji. Szczególną uwagę zwrócono na identyfikację istniejących elementów i ich pozostałości mających wartości przyrodnicze i kulturowe, a także na wytyczne konserwatorskie dotyczące obszaru zabytkowego. W analizach przedprojektowych badano składniki i cechy krajobrazu takie jak: powietrze atmosferyczne, wody (płynące i stojące), szata roślinna i świat zwierzęcy, gleby, rzeźba terenu, cechy estetyczno-widokowe oraz elementy wprowadzone przez człowieka. Zaproponowano kilka rozwiązań różniących się stopniem zachowania istniejących elementów i układem kompozycyjnym. Będą one służyły dyskusji w celu wyboru optymalnego sposobu zagospodarowania terenu.
The article presents the subject of Ferber Park – historical, and forgotten forest park, placed in Orunia-Św Wojciech-Lipce district, whose origins date back to 17th century. The article described the past of the place and it relations with Ferber family, which history – although important for the city – seems to be not well known. The research covers the subject of the analysis of the terrain and composition as well as the historical context of the place and its surrounding. Natural aspects were also addressed, such as geology, soil conditions, and vegetation cover. An analysis of the potential land use was carried out, taking into account the activities of the visitors. The presented historical outline, juxtaposed with the current state and research in field of natural resources, served as an introduction to considerations on the potential directions of revitalization in order to restore the neglected place to its aesthetic values. Considerations have been made regarding the reconstruction of non existing objects, or their replacement with modern elements. The topics discussed were the adaptation of historic gardens to the realities of contemporary public spaces, the way of displaying the cultural heritage in the field of art of greenery design and essence of preserving natural cultural properties.
PL
Artykuł podejmuje tematykę Parku Ferberów – historycznego, lecz nieco zapomnianego parku leśnego, leżącego w dzielnicy Orunia – Święty Wojciech – Lipce. Przytoczona została przeszłość miejsca oraz jego związek z rodem Ferberów, którego historia – mimo że istotna dla Gdańska – wydaje się być mało znana. Opisane zostały badania obejmujące tematyką analizy terenu i kompozycji oraz kontekst historyczny miejsca i jego otoczenia, a także zabudowa i rozmieszczenie otaczających obiekt zabytków. Ocenie poddano również aspekty przyrodnicze, takie jak m.in.: geologia, warunki siedliskowe i glebowe oraz szata roślinna. Przeprowadzona została analiza potencjalnego użytkowania terenu, uwzględniająca aktywności podejmowane przez odwiedzających. Przedstawiony rys historyczny zestawiony ze stanem obecnym oraz badaniami z zakresu zasobów przyrodniczych, posłużyły jako wstęp do rozważań na temat potencjalnych kierunków przeprowadzenia rewaloryzacji, w celu przywrócenia zaniedbanemu miejscu jego walorów estetycznych. Zostały podjęte rozważania dotyczące odtwarzania nieistniejących już obiektów oraz zastąpienia ich współczesnymi elementami. Poruszony został temat adaptacji zabytkowych ogrodów do realiów współczesnych przestrzeni publicznych,sposobu eksponowania dziedzictwa kulturowego z zakresu sztuki ogrodowej oraz istoty zachowywania zielonych dobytków kulturowych.
Zatonie, dawny niemiecki Günthersdorf, to pozornie jedna z wielu poniemieckich wsi położonych malowniczo w bogato zalesionych zakątkach województwa lubuskiego. Przebogata historia Zatonia oraz liczne zabytki historyczne i przyrodnicze, czynią z tego miejsca niedocenioną perłę turystyczną na skalę regionu, województwa, a może nawet i kraju. Najważniejszym zabytkiem dzisiaj, a o po II wojnie światowej włączonym w teren Lasów Państwowych, jest zabytkowy, ponad 50 ha park, którego bogactwo dendrologiczne było tematem wielu artykułów w czasopismach naukowych. Prócz wartości przyrodniczej, park ma również wartość kulturową, ponieważ bardzo prawdopodobnym jest, że na powstanie tego bardzo cennego krajobrazowo miejsca miał poważny wpływ jeden z najwybitniejszych projektantów ogrodów XIX wieku Joseph Pater Lenne. Wybitny architekt zieleni i ogrodnik, który w 1845 roku został mianowany przez Fryderyka Wilhelma IV głównym zarządcą i generalnym dyrektorem pruskich ogrodów królewskich, a którego liczne projektowe dzieła wpisane są obecnie na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Stosownie wyeksponowany i wykorzystany potencjał zatońskiej rezydencji i jej okolicy, mógłby się stać zaczątkiem do zaznaczenia jej wartości historycznej, a w dalszej kolejności być ważnym argumentem za utworzeniem w Zatoniu malowniczego Parku Kulturowego.
EN
Summary: Zatonie, former German Günthersdorf, is apparently one of the few former German villages situated picturesquely in the richly forested parts of Lubuskie voivodeship. Zatonie’s history and numerous historic and natural monuments, make this place a touristappreciated gem of the scale of the region, voivodeship and perhaps even the country. The most important monument today, and reprehensibly incorporated to the area of the State Forests by the communist authorities, is historical, more than 50-hectare park, which – with its dendrochronology wealth – was the subject of many articles in scientific journals. Besides natural value, the park also has cultural value, because it is highly probable that one of the greatest 19th century garden designers – Pater Joseph Lenne – had a major part in rise of this very valuable landscape. This outstanding architect and gardener in 1845 was appointed by Frederick William IV as the main administrator and general director of the Prussian royal gardens, and his many design works are now listed as a UNESCO World Heritage Site. Properly exposed and exploited the potential of the place and its surroundings could be the beginning of marking its supralocal interculturality and could be an important argument for the creation of the Cultural Park in Zatoń.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.