Artykuł przedstawia działalność istniejącego w latach 1909-1949 Szpitala Zgromadzenia Sióstr Św. Elżbiety w Poznaniu. Podstawą źródłową są materiały pochodzące ze zbiorów poznańskich elżbietanek i Archiwum Państwowego w Poznaniu. Przedstawiono historię szpitala, za szczególnym uwzględnieniem dwóch wojen światowych, jego organizację, personel medyczny i pacjentów. Elżbietanki przybyły do Poznania w 1871 r. i początkowo pełniły posługę pielęgniarską w domach chorych. W 1909 r. otworzyły tutaj szpital, który był zorganizowany według najlepszych wzorów zachodnioeuropejskich. Jego dyrektorem był dr Leon Mieczkowski, były asystent znakomitych polskich chirurgów Ludwika Rydygiera i Jana Mikulicza, a po jego śmierci Jan Schlingmann. Po II wojnie światowej szpital został znacjonalizowany. Dopiero w 2012 r. władze państwowe zwróciły siostrom budynek.
EN
The article focuses on the Saint Elizabeth Sisters’ Hospital in the town of Poznan, Poland, which existed between 1909 and 1949. Primary sources are Sisters’ records kept at their province home in Poznań and the State Archive in this town. This study presents the history of hospital, including two world wars, its organization, medical staff, and patients. Saint Elizabeth Sisters arrived to Poznań in 1871 and started their nursing home ministry soon. In 1909 the Sisters opened a new hospital which was organized according to the best Western European patterns. Dr. Leon Mieczkowski, a surgeon and ex-assistant of clinics run by Ludwik Rydygier and Jan Mikulicz, took the position of its director and was followed by Jan Schlingmann. After the World War Second the hospital was nationalized and returned to the Sisters just in 2012.
Dokumenty archiwalne dotyczące XIX-wiecznej opieki nad pacjentami oraz praktyk medycznych w Wielkopolsce są zgromadzone przede wszystkim w dwóch miejscach: w Archiwum Państwowym m. Poznania gromadzącym dokumenty z Poznania i województwa oraz w Poznańskim Archiwum Archidiecezjalnym. Ich zbiory uzupełniają wydawnictwa książkowe i czasopisma znajdujące się w Bibliotece Miejskiej im E. Raczyńskiego oraz Bibliotece Uniwersyteckiej. W porównaniu do zniszczonych archiwów i bibliotek Warszawy, które poniosły ogromne straty podczas powstania warszawskiego w 1944 roku, zbiory te są znacznie bardziej obszerne i wyjątkowo ciekawe. Niemniej, mimo że obejmują różne grupy i zbiory tematyczne, nie są jednak kompletne, szczególnie jeśli chodzi o ich treść i chronologię. W swojej prezentacji autorka uwypukla źródła, które jej zdaniem pozwalają odtworzyć obraz XIX-wiecznej opieki zdrowotnej, często na podstawie mało znanych dokumentów, niewymienianych w innych zbiorach.
EN
Archival documentation pertaining to i9*-century patient care and medical treatment in Great Poland (Pol. Wielkopolska) is stored in Poznań State Archives where the documents about the city and voivodship can be found, and in Poznań Archdiocesan Archives. Those collections are supplemented by the books and periodicals o f E. Raczyński Memorial Municipal Library and the University Library. Compared to the war-ravaged archives and libraries of Warsaw, which suffered particular losses during the 1944 Warsaw Uprising, these collections are more extensive and exceptionally interesting. Comprising various thematic groups and collections, they are, nevertheless, incomplete, especially in terms of content and chronology. In her presentation, the author highlights the sources, which, in her view, enable us to recreate a picture of 19th-century health care, often on the basis of little-known documents not mentioned in other collections.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.