Przedmiotem analizy uczyniono zagadnienie dostępu ławników sądów powszechnych do informacji niejawnych. Problem pokazuje się w kontekście udziału ławników – na równi z sędziami – w rozstrzyganiu konfliktów prawnych i wynikających z tego następstw.
EN
The subject of this analysis is the access of judicial assessors to classified information. The problem is shown in the context of the participation of judicial assessors – on a par with judges – in solving legal conflicts. The author also describes the legal consequences resulting from it
W sprawach dotyczących sądowej kontroli odmowy udzielenia informacji publicznej ze względu na ochronę informacji niejawnych pojawia się problem zakresu weryfikacji przez sądy administracyjne zgodności z prawem utajnienia informacji stanowiących informację publiczną. Odróżnić należy trzy sytuacje, z którymi stykają się sądy administracyjne podczas oceny decyzji administracyjnej o odmowie udzielenia informacji publicznej: gdy została nadana klauzula tajności, gdy organ powołuje się na ochronę informacji niejawnych, pomimo że klauzula tajności nie została nadana, gdy klauzula tajności została nadana quasi-informacjom niejawnym. W pierwszych dwóch sytuacjach zakres kontroli sądowej jest pełny i powinien uwzględniać wykładnię prokonstytucyjną pojęcia informacji publicznej i zakresu ochrony informacji niejawnych.
Każda organizacja ma swoje sfery jawności i strefę tajemnicy. Nie inaczej jest z sądami, które zgodnie z prawem są depozytariuszami informacji niejawnych. Zarządzanie informacją obejmuje specyficzne dla klasycznych funkcji zarządzania sekwencje, takie jak planowanie, organizowanie, decydowanie, motywowanie i kontrolowanie. Prawidłowe wypełnianie tych funkcji wymaga świadomości przedmiotu zarządzania, jakim w tym wypadku są informacje niejawne. Uprzytomnienie sobie przez pracowników, czym są informacje niejawne, jaki jest ich podział, a także jak je chronić, jest warunkiem sine qua non właściwego utajnienia informacji. Innymi słowy, by chronić informacje, należy mieć wiedzę, które informacje chronić i w jaki sposób to robić. Utajnienie jest konieczne dla prawidłowej pracy sądów – utrzymania tajemnicy śledztwa, intymności ofiar i świadków.
Uchwalona 5 sierpnia 2010 r. Ustawa o ochronie informacji niejawnych zastąpiła obowiązującą od ponad 11 lat Ustawę z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych . Podstawową przesłanką przemawiającą za dokonaniem zmian w systemie bezpieczeństwa tego rodzaju informacji była konieczność dostosowania istniejących już rozwiązań do współczesnych realiów, a zwłaszcza nowych wyzwań i zagrożeń. Ponadto niewątpliwy wpływ na uchwalenie nowego aktu prawnego miały liczne głosy krytyki w stosunku do dotychczas funkcjonującego systemu, gdzie wskazywano chociażby na jego anachroniczność, niefunkcjonalność, brak elastycznych rozwiązań oraz różnorodność interpretacyjną wielu pojęć i kwestii.
EN
The Act on the Protection of Non-Public Information, adopted on 5 August 2010, is aimed at eliminating existing errors and ambiguities, thus making the system of the state’s information security more transparent and effective. This is to be achieved by a broad spectrum of new legal structures from conceptual solutions (notional and procedural ones) to those of structural or, as one might put it, systemic nature. First of all, the competences were assigned to the Internal Security Agency (Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego – ABW) and the Military Counterintelligence Service (Służba Kontrwywiadu Wojskowego – SKW). The scope of the act was extended to include the notion of non-public information. Moreover, the possibility of instigating appeal proceedings (ABW or SKW) challenging the assigned confidentiality clause was provided for. In accordance with the new provisions, the head of an organizational units determines the degree of risk and is responsible for the adequacy of the protections used. Other significant changes in the area of citizens' rights and responsibilities concern both the simplification of verification proceedings in the process of application for access to information marked with the RESERVED clause and increasing the requirements in particular in the area of industrial security, which comes down to the obligation to hold a relevant security certificate, starting from the CONFIDENTIAL clause. Entrepreneurs conducting business activity based on sole proprietorship and in person are an exception, as they are only required to confirm their personal security. The examples mentioned above are aimed at presenting the most important changes introduce in the area of the protection of non-public information. Hopefully, they will contribute to making the existing system more efficient optimizing the security of our country and citizens.
The processes taking place in the turbulent and asymmetrical international security environment are a necessity for cooperation with different backgrounds, aimed at building security space. The ongoing information war on a global scale supports the activities of key players in international relations who, in pursuing their particular political, economic and military objectives, exploit weak states with the consent of their political authorities. To this end, they include political-military and financial-economic alliances, which very often constitute a source of exploitation alongside support. However, the cohesion and solidarity of the members of the alliance and coalition requires Member States to comply with their obligations, including the legal basis for their activities. Violation of this key principle usually strikes at the foundations of their unity. The implementation of basic functions by the alliance is a necessity to comply with the adopted system for the protection of classified information. Its violation is not only a lack of trust, but also a breach of the security of the alliance’s Member States. This applies in particular to information resources (personal), which must be protected regardless of the passage of time, and it is these resources that determine the possibilities and position of the alliance in the area of responsibility for, among others, its security.
PL
Złożone środowisko bezpieczeństwa międzynarodowego wymaga współpracy ukierunkowanej na utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa. Walka o dominacje, wspierana przez operacje informacyjne, to podporządkowanie i wykorzystywanie państw słabszych, m.in. poprzez iluzoryczne wsparcie polityczne, gospodarcze czy wojskowe. Takie państwa nie zdają sobie sprawy, że przychodzi moment zapłaty za udzielone wsparcie. Zawierane sojusze mają zapewnić wszystkim państwom członkowskim bezpieczny rozwój. Jednak wiele z nich ma inne cele strategiczne, co m.in. narusza spójność i interesy sojuszu (w tym i poszczególnych państw członkowskich). Takim przykładem jest nieprzestrzeganie obowiązujących przepisów prawa, regulujących m.in. zasady ochrony informacji niejawnych. Każde ujawnienie tego rodzaju informacji uderza w podstawy jedności sojuszu, naruszające jednocześnie bezpieczeństwo jego państw członkowskich. Trudno nie postawić pytania, czym kierowano się, podejmując decyzje o ujawnieniu osobowych zasobów informacyjnych służb wywiadowczych? Brak racjonalnej odpowiedzi.
W artykule podjęte są zagadnienia dotyczące dostępu do informacji niejawnych. Taki dostęp w przypadku informacji niejawnych objętych klauzulą co najmniej „poufne” możliwy jest po uzyskaniu poświadczenia bezpieczeństwa oraz odbyciu właściwego szkolenia. Osoba, która ma uzyskać poświadczenie bezpieczeństwa, musi dawać rękojmię zachowania tajemnicy. Organ odmawia wydania poświadczenia bezpieczeństwa w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja taka podlega kontroli zarówno w administracyjnym toku instancji, jak i przez sąd administracyjny.
EN
The article addresses the issues concerning the access to classified information. The access to classified information of at least “confidential” level is possible after obtaining a security clearance and completion of appropriate training. To obtain the security clearance, it is necessary to guarantee the maintenance of secrecy. The authority refuses to grant a security clearance through an administrative decision. Such a decision is subject to control both in the course of the administrative appellate procedure, as well as by the administrative court.
Obowiązki organu administracji publicznej w zakresie udostępnienia akt sprawy stronom postępowania zostały uregulowane w art. 73-74 kpa. Dostęp do akt obejmuje wgląd w akta sprawy, sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów oraz uwierzytelnianie odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Z kolei odmowa dostępu do akt jest uzasadniona ochroną informacji niejawnych oraz ważnym interesem państwa. Na gruncie tych zagadnień powstało w doktrynie i orzecznictwie wiele dyskusji i teorii, które w niniejszym artykule zostają poddane analizie.
EN
The obligations of public administration to make case file available to parties to proceedings are regulated in Art. 73-74 of the Code of Administrative Procedure. The access to the file includes the form of insight into the case file, make notes based on them, make duplicates or copies and authenticating duplicates or copies of the case files or to issue certified copies from the case files, if it is justified by the important interest of the party. In turn, the refusal of access to the file is justified by the protection of classified information or important interest of the state. Based on these issues, many discussions and theories have appeared in doctrine and jurisprudence, which are analyzed in this article.
W artykule omówiono regulacje administracyjne odnoszące się do organizacji systemu ochrony informacji niejawnych w Republice Chorwacji oraz w Bośni i Hercegowinie, a także przedstawiono przepisy karne dotyczące przestępstw przeciwko ochronie informacji niejawnych obowiązujące w tych krajach wraz z interpretacją tych przepisów. W artykule zaprezentowano również wybrane przepisy administracyjne regulujące procedurę realizacji postępowań sprawdzających w celu wydania poświadczenia bezpieczeństwa umożliwiającego dostęp do informacji niejawnych. Dodatkowo omówiono przesłanki klasyfikacji informacji i przyznania im określonej klauzuli tajności. Na podstawie analizy przepisów obowiązujących w Bośni i Hercegowinie (art. 164 § 9 Kodeksu karnego) i porównania ich z przepisami obowiązującymi z Polsce m.in. sformułowano wniosek, że polskie ustawodawstwo nie obejmuje kontratypu, który uwalniałby od odpowiedzialności karnej depozytariuszy tajemnic przekazujących informacje niejawne (bez uzyskania zgody określonych prawem organów) w celu ścigania sprawców przestępstw. Powyższe może być podstawą legislacyjnego postulatu de lege ferenda. Artykuł nie wyczerpuje poruszanego tematu, a jedynie wskazuje wybrane zagadnienia systemu ochrony informacji niejawnych. Zainicjowana eksploracja może zostać wykorzystana do przeprowadzenia w przyszłości pogłębionych badań przedmiotowego zagadnienia.
EN
The article discusses administrative regulations relating to the organization of the system for the protection of classified information in the Republic of Croatia and Bosnia and Herzegovina, as well as presents the criminal laws on crimes against the protection of classified information in force in these countries, along with an interpretation of these laws. The article also presents selected administrative regulations governing the procedure for carrying out security clearances for the issuance of a security clearance allowing access to classified information. In addition, the rationale for classifying information and assigning it a specific classification is discussed. On the basis of an analysis of the provisions in force in Bosnia and Herzegovina (Article 164 § 9 of the Criminal Code) and a comparison with those in force in Poland, among other things, a conclusion was drawn that Polish legislation does not include a countertype that would relieve from criminal liability depositaries of secrets who transfer classified information (without obtaining the consent of the authorities specified by law) in order to prosecute the perpetrators of crimes. The above can be the basis of a legislative de lege ferenda request. The article does not exhaust the topic covered, but merely indicates selected issues of the system of protection of classified information. The exploration that has been initiated may be used to conduct in-depth studies of the issue at hand in the future.
Aliens who are parties to expulsion proceedings have the right to view their files, make notes and copies, and demand that notes or copies of the case files be authenticated. In each case, this must be justified by the interests of the party (Article 73(1) and (3) of the Code of Administrative Procedure [CAP]). However, the legislator stipulated that the law provided for in Article 73 of the CAP shall not apply to case files which contain classified information (‘secret’ or ‘top secret’), neither shall it apply to other files that the public administration body has excluded due to their being contrary to State interests (Article 74(1) the CAP). This means that records of the proceedings are available neither to the party nor the counsel. The aim of this paper is, therefore, to examine whether the Polish legal order includes procedural mechanisms which accommodate, on the one hand, legitimate State security considerations regarding the nature and sources of the information taken into account in the adoption of decision obliging foreigners to return and, on the other hand, the need to ensure sufficient compliance with an aliens’ procedural rights, such as the right of access to the files and the right to a defence.
PL
Cudzoziemiec będący stroną postępowania w przedmiocie zobowiązania do powrotu ma prawo dostępu do swoich akt, sporządzania notatek, kopii lub odpisów, jak również prawo żądania uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy, co musi uzasadnić ważnym interesem (art. 73 ust. 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego [k.p.a.]). Ustawodawca zastrzegł jednak, że prawa wynikającego z art. 73 k.p.a. nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”, a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy (art. 74 ust. 1 k.p.a.). Oznacza to, że w takim postępowaniu ani pełnomocnikowi, ani tym bardziej stronie nie są udostępniane dokumenty, których dotyczy postępowanie. Celem artkułu jest zbadanie, czy w polskim porządku prawnym istnieją mechanizmy procesowe, które umożliwiają pogodzenie uzasadnionych względów bezpieczeństwa państwa w odniesieniu do charakteru i źródeł informacji branych pod uwagę przy wydawaniu decyzji o zobowiązaniu do powrotu z koniecznością zapewnienia cudzoziemcowi korzystania z uprawnień procesowych, takich jak prawo dostępu do akt oraz prawo do obrony.
The article discusses the administrative regulations regarding the disclosure of secret and top-secret information in the Russian Federation. Moreover, it presents the effective penal code provisions directed against the disclosure of state secrets in Russia and the interpretation of these provisions. The author does not limit himself only to Russian constitutional, administrative and criminal regulations but gives examples of Polish corresponding laws. Additionally, in connection with the fact that criminal law provisions often contain non-specific references to other legislation, the article presents administrative acts of the protection system of public secrets. On the basis of the formulated conclusions, it was recognised that the Polish legislation lacks an individual provision penalising the fact of obtaining secret or top-secret information as a result of committing a separate unlawful act. It can be the basis to formulate postulates de lege ferenda. It should be noted that the article does not exhaust the topic, but only indicates selected issues of the protection system of state secrets in Russia. Initiated study can be used to carry out in-depth comparative research on this topic in the future.
PL
W związku z brakiem piśmiennictwa poświęconego prawodawstwu, które dotyczyłoby ochrony informacji niejawnych w Federacji Rosyjskiej (dalej: FR), należy uznać za niezbędne chociażby ogólne omówienie systemu ochrony tajemnic państwowych w Rosji. Przedstawienie instytucji prawnych naszego wschodniego sąsiada jest też pretekstem do próby przeprowadzenia analizy porównawczej rozwoju systemu ochrony tajemnic publicznoprawnych w Rzeczpospolitej Polskiej (dalej: RP). Należy nadmienić, że w Polsce odrodzonej w 1918 r. kodeks karny był początkowo tożsamy z kodeksem rosyjskim, co było spowodowane przyjęciem tzw. kodeksu Nikołaja Tagancewa z 1903 r. Po II wojnie światowej kilkudziesięcioletnie pozostawanie Polski w strefie wpływów politycznych Związku Radzieckiego przyczyniło się do unifikacji formalnie odrębnych systemów prawnych. Dotyczyło to szczególnie sfery tajemnicy odnoszącej się do potencjalnych działań militarnych w ramach ówczesnego Układu Warszawskiego oraz podtrzymywania socjalistycznego ustroju państwa. Zmiany polityczne w RP po 1990 r. były podstawą ewoluowania systemu prawnego w kierunku demokratycznego państwa prawa, czego wyrazem było przyjęcie Konstytucji RP w 1997 r.1 Wstąpienie Polski do NATO (1999 r.) i do Unii Europejskiej (2004 r.) determinowało dostosowanie systemu ochrony informacji niejawnych do standardów obowiązujących w państwach członkowskich tych organizacji, z jednoczesnym uwzględnieniem konstytucyjnego prawa obywateli do informacji publicznej. Tak określona tematyka badawcza implikuje hipotezę, że aktualne systemy ochrony tajemnicy państwowej w Rosji oraz informacji niejawnych w Polsce wykazują istotne różnice.
The article discusses administrative regulations relating to the organization of the system for the protection of classified information in the Republic of Croatia and Bosnia and Herzegovina, as well as presents the criminal laws on crimes against the protection of classified information in force in these countries, along with an interpretation of these laws. The article also presents selected administrative regulations governing the procedure for carrying out security clearances for the issuance of a security clearance allowing access to classified information. In addition, the rationale for classifying information and assigning it a specific classification is discussed. On the basis of an analysis of the provisions in force in Bosnia and Herzegovina (Article 164 § 9 of the Criminal Code) and a comparison with those in force in Poland, among other things, a conclusion was drawn that Polish legislation does not include a countertype that would relieve from criminal liability depositaries of secrets who transfer classified information (without obtaining the consent of the authorities specified by law) in order to prosecute the perpetrators of crimes. The above can be the basis of a legislative de lege ferenda request. The article does not exhaust the topic covered, but merely indicates selected issues of the system of protection of classified information. The exploration that has been initiated may be used to conduct in-depth studies of the issue at hand in the future.
PL
W artykule omówiono regulacje administracyjne odnoszące się do organizacji systemu ochrony informacji niejawnych w Republice Chorwacji oraz w Bośni i Hercegowinie, a także przedstawiono przepisy karne dotyczące przestępstw przeciwko ochronie informacji niejawnych obowiązujące w tych krajach wraz z interpretacją tych przepisów. W artykule zaprezentowano również wybrane przepisy administracyjne regulujące procedurę realizacji postępowań sprawdzających w celu wydania poświadczenia bezpieczeństwa umożliwiającego dostęp do informacji niejawnych. Dodatkowo omówiono przesłanki klasyfikacji informacji i przyznania im określonej klauzuli tajności. Na podstawie analizy przepisów obowiązujących w Bośni i Hercegowinie (art. 164 § 9 Kodeksu karnego) i porównania ich z przepisami obowiązującymi z Polsce m.in. sformułowano wniosek, że polskie ustawodawstwo nie obejmuje kontratypu, który uwalniałby od odpowiedzialności karnej depozytariuszy tajemnic przekazujących informacje niejawne (bez uzyskania zgody określonych prawem organów) w celu ścigania sprawców przestępstw. Powyższe może być podstawą legislacyjnego postulatu de lege ferenda. Artykuł nie wyczerpuje poruszanego tematu, a jedynie wskazuje wybrane zagadnienia systemu ochrony informacji niejawnych. Zainicjowana eksploracja może zostać wykorzystana do przeprowadzenia w przyszłości pogłębionych badań przedmiotowego zagadnienia.
The article discusses the administrative regulations regarding the classified information protection system in the USA. Moreover, it presents the effective penal code provisions directed against the disclosure of classified information in the USA and their interpretations. What is more, the paper presents the administrative provisions regulating the procedure for carrying out security background investigation of public administration officials in order to issue a security clearance which grants them access to classified information. Further, the reasons for the classification of information and its protection with an adequate classification clause are explained. On the basis of the analysis of US regulations, a conclusion is drawn that Polish legislation does not include a justification for depositaries of secrets who disclose classified information (without obtaining the affirmation from the authorities specified by law) to prosecute the perpetrators of crimes. This could be the basis to formulate postulates de lege ferenda. It should be noted that the article does not exhaust the topic, but only indicates selected issues of the protection system of classified information in the USA. Initiated study can be used to carry out in-depth comparative research in this field in the future.
PL
W artykule omówiono regulacje administracyjne związane z organizacją systemu ochrony informacji niejawnych, a także przedstawiono przepisy karne dotyczące ujawniania informacji niejawnych obowiązujące w USA wraz z ich interpretacją. Omówiono również przepisy administracyjne regulujące procedurę realizacji postępowań sprawdzających wobec urzędników administracji publicznej w celu wydania poświadczenia bezpieczeństwa umożliwiającego dostęp do informacji niejawnych. Ponadto wskazano przesłanki klasyfikacji informacji i obejmowania ich ochroną adekwatnej klauzuli niejawności. Na podstawie analizy przepisów USA między innymi sformułowano wniosek, że polskie ustawodawstwo nie obejmuje kontratypu, który uwalniałby od odpowiedzialności karnej depozytariuszy tajemnic przekazujących informacje niejawne (bez uzyskiwania zgody określonych prawem organów) w celu ścigania sprawców przestępstw. Powyższe może być podstawą legislacyjnego postulatu de lege ferenda, przy uwzględnieniu adekwatnych regulacji prawnych USA. Należy zaznaczyć, że artykuł nie wyczerpuje poruszanego tematu, a jedynie wskazuje wybrane zagadnienia ochrony informacji niejawnych USA. Może to zostać wykorzystane do przeprowadzenia w przyszłości pogłębionych badań komparatystycznych dotyczących przedmiotowego zagadnienia.
The implementation of the constitutional right of citizens to obtain information about the activities of state authorities, in particular, in the sphere of state security, causes many problems resulting from the application of the Act on the Protection of Classified Information. The measures adopted in the Act, promoting the rights of the community at the expense of the rights of individuals, pose a risk of its instrumental use for political purposes. The reduction of the above-mentioned risk may be supported by a minor correction of the regulations in force, as postulated by the author of the article, which includes an increase in external supervision over the marking of materials containing information intended for protection, which does not undermine the grounds for restricting the transparency of public activities, permitted by the international law and by the Constitution of the Republic of Poland, and required from the perspective of public safety. The conclusion is that it is difficult to be optimistic about this area due to the observed reluctance of the ruling elites to voluntarily abandon the tools that give them an advantage in public communication.
PL
Realizacja konstytucyjnego prawa obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów państwa, szczególnie w sferze jego bezpieczeństwa, nastręcza wiele problemów będących następstwem obowiązywania Ustawy o ochronie informacji niejawnych. Przyjęte w niej rozwiązania, promując prawa wspólnoty kosztem praw jednostek, stwarzają ryzyko jej instrumentalnego wykorzystania w celach politycznym. Redukcji powyższego zagrożenia, może sprzyjać postulowana przez autora artykułu niewielka korekta obowiązujących w tym zakresie norm, obejmująca zwiększenie zewnętrznego nadzoru nad oznaczaniem materiałów z informacjami przewidzianymi do ochrony, która nie podważa jednocześnie podstaw, dopuszczalnych w prawie międzynarodowym i w Konstytucji Rzeczpospolitej, a wymaganych z perspektywy bezpieczeństwa państwa, ograniczeń jawności działalności publicznej. W konkluzji rozważań stwierdzono, że trudno w tym obszarze o optymistyczne prognozy, z uwagi na obserwowaną niechęć elit rządzących do dobrowolnego pozbycia się narzędzi gwarantujących im przewagę w komunikowaniu publicznym.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.