W artykule zaprezentowano pojęcie ergodyczności w chaotycznej dynamice systemów komputerowych. Przedyskutowano także problem definiowania własności mieszania w kontekście okresowości wszystkich trajektorii systemu.
EN
Examination of the dynamics of broadly-defined computer systems that show the characteristics of a deterministic chaos requires an adjustment of the notions of ergodicity and mixing. The notions are well-defined in case of systems that range within the areas of non-zero status. The range of states of a computer system is naturally a finite set, which makes it necessary to look for differently defined dynamic characteristics that are prerequisites of chaos. The paper presents a concept of ergodicity that is construed to be a quantitative property of a computer-based dynamic system. It also discusses the problem of defining the property of mixing in the context of imminent periodicity of all the trajectories of the system.
Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań nad dynamiką pola pod wykresem funkcji przynależności w rozmytym szeregu czasowym wygenerowanym za pomocą liniowego równania różniczkowego. Do analizy wykorzystano eksperymenty symulacyjne.
EN
An analysis of scalar properties of coefficients constructed for fuzzy numbers is one of the methods used to overcome problems resulting from the multidimensional character of such data. A similar approach was employed to prove, on simulation basis, the viability of combining linear and exponential transformations in modelling the dynamics of a field beneath a graph representing membership function in fuzzy time series generated with difference equations. The paper includes descriptions of both the method used to verify the hypotheses and the conclusions arrived at, also those related to the general formula of such a model.
Artykuł omawia możliwości wykorzystania metod teorii zbiorów rozmytych w symulacyjnym badaniu dynamiki systemów ekonomicznych. Rozmyte, z natury rzeczy, rezultaty takich eksperymentów symulacyjnych cechuje wielowymiarowość, dostarczająca szerokiego spektrum informacji o badanym procesie. Klasyczne metody analizy oparte przede wszystkim na przetwarzaniu opisu rzeczywistości w kategoriach systemów probabilistycznych nie są dostosowane do eksploracji potencjalnych możliwości badawczych związanych z wykorzystaniem systemów rozmytych, zwłaszcza w sytuacji gdy badanie dynamiki systemowej jest prowadzone nie tylko w odniesieniu do danego systemu rzeczywistego, ale także w łączności z procesem zmian w warstwie ocen możliwości realnego wystąpienia obrazu tej dynamiki.
EN
The paper presents some ideas, showing that the methods of fuzzy sets may be effective in simulation studies of the economic systems dynamics. Fuzzy, by nature, results of such simulation studies are characterized as multidimensional and providing a wide range of information about the studied process. Classical methods of making analysis, which are mainly based on transforming the description of reality in terms of probabilistic systems, are not adjusted to exploration of potential experimental capacities connected with the use of the fuzzy sets, especially in the situation when the studying of the system dynamics is carried out not only with reference to the real system, but also along with the process of changes brought about in the sphere of a possibilities evaluation of real appearance of a picture of that dynamics. In case of studying the dynamics of economic systems, using the model of a system dynamics along with the fuzzy-collective modification, the concept of verifying feedback may refer to the management process. In the course of that process a loop verifying feedback can be placed. Simulative studying of that loop, from the point of view of the system engineering, should lead to conclusions concerning the quality of the management systems. Stating the relationship between the process of management and the state of the executive system makes it possible to formulate general rules of the theory of the system capacity to function. This theory presents a proposition of a content-related interpretation of the fuzzy results of the simulation studies with the fuzzy-collective modification in the study of the economic systems dynamics.
Celem artykułu jest zaprezentowanie procedury zmierzającej do uzyskania formalnego opisu zbieżności funkcji przynależności do postaci graficznej, wykorzystującej zasady arytmetyki rozmytej oraz wskaźnik pola pod wykresem funkcji przynależności liczby rozmytej. Pierwsza jego część stanowi odwołanie do terminologii oraz podstawowych definicji teorii zbiorów rozmytych, ze szczególnym uwzględnieniem arytmetyki rozmytej. Następnie uwaga została zwrócona ku kwestiom związanym z uwarunkowaniami numerycznymi zjawiska chaosu deterministycznego w rozmytych szeregach czasowych. W kolejnej części opracowania znalazły się właściwe rozważania odnośnie do analizy zbieżności funkcji przynależności do postaci granicznej dla przypadku zmiennej rozmytego równania różnicowego. W tym też kontekście występuje propozycja wykorzystania jednego ze wskaźników skalarnej analizy rzeczywistych liczb rozmytych.
EN
The paper presents the results of research on the convergence towards a limit form of membership functions in fuzzy time series, generated with difference equations, that is due to deterministic chaos occurrence. A particularly important tool seems to be an analysis of a scalar series of fields beneath a graph representing a variable membership function of the above mathematical models. This is done by defuzzyfying the above-mentioned time series. It appears possible to approximate the series variability with an exponential function. However, it should be done by means of simulation experiments in order to formulate theoretical conclusions, as an alternative to difficult, complicated analytical research.
W niniejszej pracy dominowało eksperymentalne podejście badawcze, obejmujące metody, mające postać symulacji komputerowych dotyczących zachowania się matematycznych modeli systemów dynamicznych. Główne narzędzie prowadzonych badań stanowiła aplikacja z grupy elektronicznych arkuszy obliczeniowych. Prezentowane rezultaty przeprowadzonych badań wykazują, że techniczny aspekt wykonywania obliczeń związanych z modelami systemów, w których jest obserwowany chaos, może mieć istotny wpływ na końcowe wyniki eksperymentów symulacyjnych. W badaniach związanych z komputerową analizą systemów chaotycznych istotną rolę odgrywać może właściwy wybór sprzętu komputerowego oraz oprogramowania zapewniających odpowiednią dokładność i stabilność numeryczną prowadzonych obliczeń.
EN
The significant aspects of using simulation methods for examination of the dynamics of chaotic systems include numerical stability of computer-aided calculations. The paper presents selected problems of the impact of arithmetic calculation accuracy on the performance of chaotic system models. The results show that the selection of computing procedure and accuracy level may largely affect the conclusions drawn on the basis of computer-aided calculations.
W artykule rozważane są zagadnienia dotyczące stabilności obliczeń numerycznych, które od strony aplikacyjnej stanowią istotę przeprowadzanych eksperymentów komputerowych z modelami matematycznymi systemów chaotycznych. Autor konkluduje, iż warunkiem obserwowania i badania przebiegów chaotycznych w modelu systemu dynamicznego jest możliwość wykonywania obliczeń z wystarczająco dużą dokładnością. Warunki takie może zapewnić nowa i odpowiednio wykorzystana technika komputerowa.
EN
The efficient research instruments commonly used for identification of chaotic system dynamics include computer-aided simulation experiment. Properly selected software allows generation of time series of required length that result from observation of a mathematical model of the given chaotic system. Computer software can also be used for calculations to support the analysis of simulation results. The computer-aided calculations are the ground for conclusions on the dynamics of the chaotic system model. The accuracy and significance of calculations affect the conclusion viability. The paper presents selected aspects of specific numerical calculations used in computer-aided experiments with chaotic system models.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.