W artykule przybliżony został termin niepowodzeń edukacyjnych oraz podjęto próbę ustalenia czynników generujących występowanie tego zjawiska u uczniów szkół zawodowych, tj. uczniów branżowych szkół I stopnia i uczniów techników. Zasygnalizowano oczekiwania gospodarki postindustrialnej stawiane wobec absolwentów wspomnianego typu szkoły oraz zaprezentowano zdawalność uczniów szkół zawodowych na egzaminie potwierdzającym kwalifikacje w zawodzie oraz zdawalność absolwentów technikum na egzaminie maturalnym. Na podstawie literatury ukazano przyczyny niepowodzeń szkolnych, dydaktycznych, edukacyjnych i zawodowych. Omówiony został wybór ścieżki edukacyjno-zawodowej w kontekście głównego zagadnienia. Przybliżono proces kształcenia zawodowego oraz przedstawiono, jak jego poszczególne elementy mogą spowodować pojawienie się u ucznia szkoły zawodowej niepowodzeń edukacyjnych. Podano przykłady zastosowania nowych technologii wspomagających proces kształcenia w szkole zawodowej.
W artykule poruszono wciąż istniejące zjawisko niepowodzeń edukacyjnych uczniów szkół zawodowych, a ściślej – przedstawione zostały skutki niepowodzeń edukacyjnych oraz środki zapobiegające niepowodzeniom edukacyjnym. Przybliżono zarys historyczny badań nad tym zagadnieniem. Omówiono oddziaływanie niepowodzeń edukacyjnych na losy życiowe i zawodowe jednostki w kontekście wymogów współczesnego świata, rynku pracy. Wskazano ponadto środki zaradcze, jakie powinny być podjęte, aby ograniczyć występowanie niepowodzeń edukacyjnych u uczniów szkół zawodowych.
EN
The article discusses a continuous phenomenon of students’ failures in vocational education and presents the consequences of such failures and remedies for preventing them. It further presents the historical background of the researched problem. The effects of educational failures in students’ lives and their professional careers in the ever changing labour market are also shown together with the preventative measures that should be taken in order to limit the number of failures.
Celem artykułu jest wskazanie roli kompetencji akademickich w profilaktyce niepowodzeń edukacyjnych studentów. Rola ta ukazana została zarówno w kontekście wzmacniania indywidualnych zasobów kompetencyjnych studentów, jak i jako element systemu profilaktyki realizowanej na poziomie uczelni wyższych, której celem jest obniżenie odsetka odpadu i odsiewu studentów. Możliwości wykorzystania kompetencji akademickich w przeciwdziałaniu niepowodzeniom edukacyjnym zostały omówione w odniesieniu do założeń trzech poziomów oddziaływań profilaktycznych. Zaprezentowana propozycja operacjonalizacji kategorii kompetencje akademickie została omówiona w kontekście możliwości ich implementacji do metodycznych i doradczych ofert adresowanych do studentów.
EN
The aim of the article is to indicate the role of academic skills in the prevention of student failure. This role has been shown in the context of strengthening the individual competence resources of students, and as an element of the prevention system implemented at the university level whose aim is to reduce the percentage of drop outs and the sifting of students. Possibilities of using academic skills to prevent educational failures have been discussed in relation to the assumptions of the three levels of preventive interventions. The presented proposal for the operationalisation of the academic skills category was discussed in the context of the possibility of their implementation to methodical and advisory offers addressed to students.
Przedmiotem rozważań podjętych w artykule jest zjawisko niepowodzeń edukacyjnych doświadczanych w trakcie studiów. Opisano, jak niepowodzenia są postrzegane przez przedstawicieli szkolnictwa wyższego, oraz jakie działania podejmuje się, aby im zaradzić. W pierwszej części artykułu przybliżono historię badań nad zjawiskiem niepowodzeń edukacyjnych oraz przeanalizowano narosłe w wyniku odmiennych tradycji metodologicznych problemy koncepcyjne i nieścisłości terminologiczne, które utrudniają prowadzenie analiz w tym obszarze. W drugiej części przedstawiono wyniki badań empirycznych, przeprowadzonych w formie 15 indywidualnych (z ekspertami w zakresie polityki publicznej wobec szkolnictwa wyższego) oraz 2 wywiadów grupowych (z młodymi pracownikami nauki i studentami). Badanie przeprowadzono w dwóch szkołach wyższych: publicznym uniwersytecie i uczelni niepublicznej o charakterze zawodowym. Skupiono się w nim na kwestii niepowodzeń edukacyjnych jako wyzwaniu dla polityki publicznej oraz polityki rekrutacyjnej realizowanej przez szkoły wyższe. W trzeciej części omówiono działania podejmowane przez badane uczelnie w celu minimalizacji skutków niepowodzeń edukacyjnych. Z wyników przeprowadzonego badania wynika, że zarówno na poziomie centralnym, jak i instytucji szkolnictwa wyższego, przerywanie nauki nie jest traktowane jako problem. Więcej uwagi poświęca się niewystarczającej selekcyjności systemu, problemom z rekrutacją czy kryzysowi demograficznemu jako zagrożeniu dla etatów nauczycieli akademickich.
EN
The paper aims to address drop-out from Polish higher education, focusing on two fundamental issues: (a) how it has been seen by various internal stakeholders; (b) what kind of action (if any) has been taken to address the problem by institutions themselves. The paper is in three major parts. The first examines the history of empirical studies and includes a major theoretical discussion about forms of educational failure in Poland. The intentionwas to raise all the major problems related to overlap in terminology reflecting the wide range of disciplines, in which drop-out has been researched. The second and the third parts report the empirical research, namely individual (IDI) and focus group interviews (FDI). In the second section special attention is paid to educational failure, while in the third the focus is on the various strategies to reduce its impact used by two institutions in public and private higher education.
Problematyka artykułu koncentruje się na zjawisku niepowodzeń edukacyjnych, eksponując ich wielowymiarowy charakter. Autorka stawia tezę, iż owa wielowymiarowość niepowodzeń jest implikacją wielu okoliczności, które kształtują obraz i miejsce niepowodzeń w systemach oświatowych. Przedmiotem analizy uczyniono utrzymujące się, a nawet wzrastające rozmiary opóźnień szkolnych, zwłaszcza w mega-skali. Zwrócono uwagę na niejednoznaczność rozumienia samego pojęcia „niepowodzenia szkolne” oraz ich rodzaje. Ważnym impulsem dla rozważania wielowymiarowości niepowodzeń edukacyjnych z perspektywy dydaktycznej stały się obserwowane przemiany w filozofii edukacyjnej oraz towarzyszące im złożone uwarunkowania procesu kształcenia w XXI wieku, m.in. nowoczesne technologie, humanizacja oddziaływań edukacyjnych, paralelność i permanentność kształcenia. Skłaniają one do reinterpretacji pojęcia „niepowodzenia szkolne”. W tekście ukazano ponadto pejoratywne konsekwencje niepowodzeń, m.in. w postaci myśli i czynów suicydalnych. Zasygnalizowano także specyficzny wymiar niepowodzeń w postaci swoistego ich „dziedziczenia” przez kolejne etapy edukacyjne. Artykuł wpisuje się w nurt działań zmierzających do przywrócenia niepowodzeniom szkolnym należytej rangi w badaniach naukowych i refleksji teoretycznej, a także w programach kształcenia i doskonalenia nauczycieli.
EN
The paper focuses on educational failure, exposing its multidimensional nature. The author’s thesis is that it is an implication of many circumstances that shape the image and place of failure in educational systems. The subject of analysis was the persistent and even increasing size of school delays, especially on the mega-scale. Attention was paid to the ambiguity of understanding the “school failure” and its types. An important impetus for considering the multidimensionality of educational failure from a didactic perspective became the observed transformations in educational philosophy and the accompanying complex conditions of the educational process in the 21st century, including modern technologies, humanisation of educational interactions, parallelism, and permanence of education. They prompt a reinterpretation of “school failure”. Moreover, the paper shows the pejorative consequences of failure, including suicidal thoughts and acts. The specific dimension of failures in the form of their peculiar “inheritance” through successive educational stages was also signaled. The article is part of the current of activities aimed at restoring school failure to its proper rank in scientific research and theoretical reflection, as well as in teacher education and training programmes.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.