Informacja jest ważnym elementem życia człowieka i towarzyszy mu w jego codziennym życiu. Od dawnych czasów przyczyniała się do rozwoju cywilizacji. Wraz z rozwojem technologii jej udział w życiu człowieka tylko się zwiększył. Dzięki współczesnym technologiom każdy człowiek ma prawie nieograniczony dostęp do informacji. Na przykład dzięki Internetowi informacja w mgnieniu oka może zostać przesłana z jednego miejsca na świecie do drugiego. Tak łatwy dostęp do informacji ułatwia podejmowanie decyzji biznesowych oraz życiowych. Jednak nie każda informacja wytworzona na przykład przez firmę lub instytucje państwową powinna być łatwo dostępna dla każdego. Spowodowało to konieczność stosowania środków ochrony informacji, które zapewnią jej bezpieczeństwo. Konieczność ochrony informacji doprowadziła do powstania norm prawnych, które regulują jej ochronę.
EN
Information is an important element of human life and accompanies him in his everyday life. It has contributed to the development of civilization since ancient times. With the development of technology, its share in human life has only increased. Thanks to modern technologies, everyone has almost unlimited access to information. For example, thanks to the Internet, information can be sent from one place in the world to another in the blink of an eye. Such easy access to information makes it easier to make business and life decisions. However, not every piece of information produced, for example, by a company or state institution, should be easily accessible to everyone. This resulted in the need to use information protection measures that will ensure its security. The need to protect information has led to the creation of legal standards that regulate its protection.
Obszarem badawczym artykułu jest budżet partycypacyjny, będący instrumentem umożliwiającym mieszkańcom polskich samorządów współdecydowanie o przeznaczeniu środków budżetu zamieszkiwanej przez nich jednostki samorządu terytorialnego. Za cel artykułu obrano analizę wpływu zasad moralnych i przepisów prawnych związanych z funkcjonowaniem budżetu partycypacyjnego na motywację mieszkańców do aktywnego włączania się w tę formę partycypacji społecznej. Przeprowadzone ilościowo-jakościowe badania doprowadziły do weryfikacji hipotezy badawczej, zgodnie z którą w kształtowaniu motywacji obywateli do uczestnictwa w budżecie partycypacyjnym ważniejszą rolę niż normy prawne odgrywają normy moralne obywateli oraz pracowników administracji samorządowej odpowiedzialnych za wdrażanie BP.
W opracowaniu przeanalizowano wagę norm etycznych w realizacji idei CSR przez przedsiębiorstwa. Odnosząc się do tego, podkreślono pierwotność w obowiązywaniu tych norm. Wskazywano jednocześnie na konieczność budowania uregulowań prawnych jako ram ułatwiających realizację zadań społecznie odpowiedzialnych.
The aim of the study was to answer the following research question: How are teacher trainees prepared to perform professional duties related to the formation of responsibility for their own health and the health of others/students within the framework of health education? The author designed two questionnaires for the study. They concerned: the opinion on responsibility for one’s own health and the health of others, and the acceptance of legal norms by teacher trainees. The results showed an ambivalent attitude in 57.3% of the respondents. One in five rejects the legal consequences that may be encountered while performing a professional role (19.9%). Legal norms are accepted by 22.7% of the respondents. The analysis of correlations made it possible to establish a relationship between the acceptance of legal norms and the reception of the idea of responsibility for one’s own health and health of others. There is a weak correlation between the variables. The relationship is statistically significant. The higher the level of acceptance of legal norms manifested by the respondents, the more often the opinions about responsibility for one’s own health and health of others are accepted among future teachers.
PL
Celem badań było udzielenie odpowiedzi na pytanie badawcze: Jak kandydaci do zawodu nauczycielskiego są przygotowani do realizacji obowiązków zawodowych związanych z kształtowaniem odpowiedzialności za zdrowie własne i innych/uczniów w ramach edukacji zdrowotnej? Do badań autorka wykorzystała 2 autorskie kwestionariusze ankiet dotyczące: opinii na temat odpowiedzialności za zdrowie własne i innych, oraz akceptacji norm prawnych przez kandydatów do zawodu nauczycielskiego. Badania wykazały postawę ambiwalentną u 57,3% badanych. Co piąty odrzuca prawne konsekwencje, które może spotkać pełniąc rolę zawodową (19,9%). Akceptację norm prawnych prezentuje 22,7% respondentów. Analiza korelacji umożliwiła ustalenie związku między akceptacją norm prawnych a recepcją idei odpowiedzialności za zdrowie własne i innych. Istnieje słaba korelacja między zmiennymi. Zależność jest istotna statystycznie. Im wyższy poziom akceptacji norm prawnych przejawiają badani, tym częściej akceptowane są opinie dotyczący odpowiedzialności za zdrowie własne i innych wśród przyszłych nauczycieli.
W niniejszym artykule dokonana została analiza logiczno-semantycznej struktury zdań sformułowanych w języku prawnym z językoznawczego punktu widzenia. Po pierwsze, zbadano jakie elementy służą wyrażaniu znaczenia w tekstach ustawowych. Omówiono następujące elementy normotwórcze: modalność prawnicza, podmiot normy, czyn, warunki stosowania, czas i miejsce, władza normotwórcza i negacja. W drugiej części artykułu dokonano analizy relacji logiczno-semantycznych zachodzących pomiędzy tymi elementami. Zgodnie z teorią Browersa (1989) te relacje logiczno-semantyczne są reprezentowane przez strukturę predykatywno-argumentatywną na różnych poziomach.
EN
This article analyses the logical-semantic structure of legislative sentences from a linguistic point-of-view. First, it is examined which elements constitute the meaning of legislative sentences. The following norm elements will be discussed: legal modality, norm subject, act, conditions of application, time and space, norm authority and negation. In the second part of the article, the logical-semantic relations between these elements are analysed. Following Bowers (1989), these logical-semantic relations are represented in a predicate-argument structure on different levels.
Artykuł oparty na badaniach empirycznych ukazuje znaczenie systemu wartości, przeżywanych emocji i strategii działania jako czynników motywacyjnych do naruszania lub respektowania prawa. Jednocześnie wyniki badań potwierdzają wpływ czynników sytuacyjnych i warunków socjalizacyjnych na kształt złożonego układu motywacyjnego poszczególnych osób. Mimo niewielkich grup badawczych udało się ustalić zarówno różnice pomiędzy grupą osób skazanych i kontrolną, jak i zróżnicowania w systemie motywacyjnym wewnątrz badanych grup.
EN
The paper is based on empirical research and discusses the importance of value system, emotions and strategies of action as factors which motivate law-abiding and law-breaking behaviors. The findings confirm that situational factors and social conditions do affect the complex configuration of individual motivations. Although the group of research subjects was relatively small, it was still possible to identify differences between the convicts and the control group as well as divergences in motivational systems within researched groups.
This article aims to present the concept of the architecture of an expert legal information system. The authors of this article, working with entrepreneurs in the field of supporting business activities, identified a significant gap in ICT solutions providing legal knowledge. The research question that inspired the considerations contained in the article is: Do the current solutions supporting the provision of legal knowledge enable the creation of an expert legal information system? In order to answer this question the authors conducted a critical analysis of the literature and identified ICT solutions used by entrepreneurs in the field of obtaining and processing legal information. The article presents the main sources of legal information, trends in the development of ICT solutions and the areas of their application. The key part of the article is the concept of an expert legal information system architecture.
PL
Niniejszy artykuł ma celu przedstawienie koncepcji architektury ekspertowego systemu informacji prawnej. Autorzy niniejszego artykułu, współpracując z przedsiębiorcami w obszarze wspomagania działalności biznesowej, zidentyfikowali znaczną lukę w rozwiązaniach ICT dostarczających wiedzę prawną. Pytanie badawcze, które stało się inspiracją dla rozważań zawartych w artykule brzmi: „Czy aktualne rozwiązania wspomagające dostarczanie wiedzy prawnej umożliwiają stworzenie ekspertowego systemu informacji prawnej?” Aby na nie odpowiedzieć, autorzy przeprowadzili krytyczną analizę literatury, jak również dokonali identyfikacji rozwiązań z zakresu ICT wykorzystywanych przez przedsiębiorców w zakresie pozyskiwania oraz przetwarzania informacji prawnej. W artykule zaprezentowane zostały główne źródła informacji prawnej, tendencje rozwoju rozwiązań ICT oraz obszary ich zastosowania. Kluczową część artykułu stanowi koncepcja architektury ekspertowego systemu informacji prawnej.
W artykule przedstawiam rozważania będące oceną aktualnego stanu realizacji reformy polskiego systemu edukacji. Oceny tej dokonuję, odwołując się do analizy podstawowego obszaru determinującego efekty podjętych działań reformatorskich, a mianowicie wprowadzonych do praktyki edukacyjnej rozstrzygnięć prawnych. Od ich jakości zależą końcowe efekty reformy systemu edukacji. W artykule podejmuję próbę odpowiedzi na zasadnicze pytanie: Czy autorzy reformy stworzyli warunku prawne umożliwiające efektywne wdrażanie nowych rozwiązań strukturalnych i programowych?
EN
In this article I present reflections which are an estimation of current state of implementation of the Polish education system reform. I have made this estimation based on the analysis of basic area determining effects of undertaken reforming activities that is legal solutions put into education practice. Final effects of education system reform depend on their quality. I'm the article I try to answer a basic question: Have the reform authors created legal circumstances enabling effective implementation of new structure and programmed solutions?
Artykuł podejmuje trzy tematy: wiedzy prawniczej, norm prawnych i systemów ewolucyjnych. Te trzy tematy są wzajemnie powiązane. Refleksja nad naturą wiedzy prawniczej rzuca światło na naturę norm prawnych. Wiedza prawnicza jest w znacznej mierze wiedzą a posteriori, a dzieje się tak dlatego, że normy są w przeważnie warunkowe. Nowość jest fundamentalną cechą prawa będącego sferą ciągłych zmian. Proces zmian prawa nie jest przypadkowy, ale jest powodowany próbą stawienia czoła coraz to nowym problemom i zmieniającym się okolicznościom. Wspiera to postrzeganie systemów prawnych jako adaptacyjnych i ewolucyjnych, jak sugerował klasyczny pragmatyzm. Jednakże wnioskowanie może dostarczyć pewnej wiedzy prawnej a priori. [tłumaczenie Redakcja]
EN
The paper has three sub-topics: legal knowledge, legal norms, and evolutionary systems. The three are interconnected. A reflection on the nature of legal knowledge throws light on the nature of legal norms. Legal knowledge is largely a posteriori and it is so because norms are largely contingent. Being a realm of continual change, law has novelty as a fundamental feature. The process of legal change is not driven by chance but by the attempt to face ever new problems and changing circumstances. This supports a view of legal systems as adaptive and evolutionary, as classical pragmatism suggested. However, inference can give some a priori legal knowledge.
Zasada niedziałania prawa wstecz jest uznawana za jedną z podstaw cywilizowanego ustroju współczesnego państwa. Istotę zasady niedziałania prawa wstecz można sprowadzić do twierdzenia, że prawo powinno, co do zasady, działać „na przyszłość”, wobec tego nie należy stanowić norm prawnych, które miałyby być stosowane do zdarzeń zaszłych i zakończonych przed ich wejściem w życie. Innymi słowy, następstwa prawne zdarzeń mających miejsce pod rządami dawnych norm należy oceniać według tych norm, nawet jeżeli w chwili dokonywania tej oceny obowiązują już nowe przepisy. Z wstecznym (retroaktywnym) działaniem przepisów mamy do czynienia wówczas, gdy prawodawca nakazuje określone fakty prawnie relewantne, zaistniałe przed dniem wejścia w życie nowych przepisów, oceniać w świetle tych nowych przepisów, wprowadzając fikcję, jakoby przepisy te obowiązywały już w dacie nastąpienia ocenianych faktów. W przypadku, gdy regulacja zawarta w przepisie w oczywisty sposób działa „na przyszłość”, a przy tym wywołuje skutki prawne dopiero 3 miesiące po wejściu ustawy w życie, nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz. Nie oznacza to, że nie naruszając zasady niedziałania prawa wstecz prawodawca może dowolnie ingerować w istniejące stosunki prawne i swobodnie je modyfikować. Granicą jest tu przede wszystkim przestrzeganie zasady ochrony praw nabytych i zasady ochrony zaufania do państwa i prawa. Niedopuszczalne jest stanowienie norm z mocą wsteczną, jeśli podmioty, których te normy dotyczą, nie mogły racjonalnie przewidzieć tego rodzaju decyzji, a nadzwyczajne okoliczności czy dobra, podlegające ochronie konstytucyjnej, decyzji takiej nie usprawiedliwiają. Można od niej odstąpić, jednak tylko wyjątkowo i z usprawiedliwionych względów, nadając normom możliwość oddziaływania na sytuacje zastane, jeżeli zaistniały ważkie powody, a zainteresowane podmioty miały podstawy, by oczekiwać uchwalenia takich norm.
EN
The principle of non-retroactivity is recognized as one of the foundations of the civilized system of the modern state. The essence of the principle of non-retroactivity can be reduced to the assertion that the law should, in principle, act “for the future”, therefore it should not be legal norms that would apply to events that occurred and ended before their entry into force. In other words, the legal consequences of events taking place under the old norms should be assessed according to these norms, even if new regulations are already in force at the moment of making such an assessment. The retroactive act of the regulations is when the lawmaker orders certain relevant legal facts, existing before the day of entry into force of the new provisions, assessed in the light of these new provisions, introducing a fiction that these provisions were already in force on the date of the assessed facts. If the regulation contained in the regulation obviously acts “for the future” and at the same time has legal effects only 3 months after the entry into force of the act, it does not violate the principle of non-retroactivity. This doesn’t mean that without violating the principle of non-retroactivity, the legislator may freely interfere in existing legal relations and modify them freely. The boundary here is, above all, observance of the principle of protection of acquired rights and principles of protection of trust in the state and the law. It is unacceptable to create norms retrospectively, if the entities to whom these standards relate could not rationally anticipate such decisions, and extraordinary circumstances or goods subject to constitutional protection, such decisions do not justify. You can withdraw from it, but only exceptionally and for justified reasons, giving the norms the ability to influence the existing situations, if there were valid reasons, and the interested entities had grounds to expect the adoption of such standards.
Tworząc system prawny, racjonalny prawodawca formułuje nie tylko normy prawne, lecz także obowiązujące wartości prawne. Czyni to bezpośrednio (np. poprzez zasady prawa) lub pośrednio (gdy interpretator tekstu prawnego przypisuje działaniu nakazanemu wartość dodatnią, a działaniu zabronionemu – wartość ujemną). Specyfika wartości, a w szczególności ich kolizyjny charakter, powoduje, że jeśli ustawodawca sam nie rozwiąże oczekiwanego konfliktu, musi to zrobić sąd. Powinien to czynić zgodnie ze wzorcem stosowania wartości; wzorcem, który można zrekonstruować analogicznie do wzorca stosowania norm prawnych.
EN
When creating a legal system, a rational lawmaker formulates not only legal norms, but also binding legal values. The lawmaker does so either directly (e.g. through the principles of law) or indirectly (when the interpreter of a legal text assigns a positive value to a prescribed action and a negative value to a prohibited action). The specificity of the values, in particular their collision nature, means that if the lawmaker itself does not resolve the expected conflict, the court must do so. The lawmaker should do this in accordance with the pattern of applying values; a pattern that can be reconstructed analogously to the pattern of applying legal norms.
Human life is the highest value. It belongs to every person. This is reflected in both secular and church legislation. One of the most important rights of every human being is the right to life. The great importance of the right to protection and respect for life is indicated by the fact that this issue has been included in constitutional norms. Over the centuries, extreme trends have been observed – from glorification to the negation of life as the highest human law. On the one hand, life is perceived and compared to the sacred, and on the other hand to a little or even meaningless fact. In many cultures, life was perceived or is the highest value. There are many existential questions, for which the answers are dependent on worldview, attitude and ideology. Legal regulations in many countries tend to protect human life. Often, however, they are a bargaining chip and a compromise among politicians. Inaccurate and ambiguous provisions in the legislation lead to reflection and fight for every life, especially the newly conceived. The right to life is a multidisciplinary subject. Some international institutions that should guard life, such as the UN, want to make abortion and euthanasia a human right.
The article deals with the problem of modal inference: if some addressees are obliged to do something, they are also obliged to realize states of affairs which constitute a necessary condition for the main obligation. Likewise, they are obliged to refrain from realizing states of affairs which constitute a sufficient condition for the action contradicting the main obligation. This type of inference is called in Polish legal theory “instrumental inference”. It is argued in the article that sometimes instrumental norms in law must be fulfilled (“preparatory actions” must be undertaken) before the main obligation is fulfilled. Lawgiver helps addressees of norms by applying vacatio legis. It can lead to new paradoxical consequences – to the creation of “virtual norms” – norms which never come into force, but addressees are obliged to undertake preparatory actions. The article presents theoretical description of this phenomenon. In conclusion one dogmatic claim is proposed: there is a potential way (art. 4171 § 1 k.c.) of getting from public officials compensation for preparatory actions which caused burden for addressees, when the main obligation turned out to be “virtual”. In Poland this procedure should be based on the rulings of the Constitutional Tribunal.
PL
Artykuł podejmuje problematykę inferencji modalnej: jeśli adresaci normy mają nakazane coś czynić, zobowiązani są także zrealizować stany rzeczy, które są warunkiem niezbędnym dla zrealizowania zasadniczego obowiązku; analogicznie, są oni zobowiązani do powstrzymania się od zrealizowania stanów rzeczy, które są warunkiem wystarczającym, by zasadniczy obowiązek nie mógł być zrealizowany. Te typy inferencji są nazywane w polskiej teorii prawa „wynikaniem instrumentalnym”. Twierdzi się w artykule, że czasami normy instrumentalne muszą być zrealizowane (inaczej: muszą być podjęte „czynności wstępne”) zanim zrealizowany zostanie obowiązek zasadniczy. Prawodawca pomaga adresatom poprzez oznaczenie odpowiedniej vacatio legis. To może prowadzić do dalszych paradoksalnych konsekwencji – do kreacji „norm wirtualnych” – norm, które nigdy nie wchodzą w życie, ale ich adresaci są zobowiązani do podjęcia czynności przygotowawczych. Artykuł stara się opisać teoretycznie to zjawisko. W konkluzji postawiona zostaje jedna hipoteza dogmatyczna: czynności przygotowawcze, które nałożyły na adresatów realny ciężar czynności przygotowawczych, mogą rodzić po stronie organów władzy publicznej obowiązek kompensacyjny (art. 4171 § 1 k.c.), jeśli obowiązek zasadniczy okaże się być „wirtualny”. W Polsce organem mogącym stwierdzić zajście opisanej przesłanki jest Trybunał Konstytucyjny.
Z punktu widzenia dogmatycznych nauk prawnych badania naukowe polityki społecznej są głównie źródłem informacji o kontekście stosowania obowiązujących norm prawnych, źródłem danych wykorzystywanych w różnych metodach wykładni przepisów oraz kierunków i koncepcji postulowanych zmian. Dlatego okresowo ponawiana jest dyskusja o zakresie i klasyfi kacji poszczególnych nauk prawnych funkcjonujących w sferze polityki społecznej, z uwzględnieniem stosowanych przez nie metod. Przy takim ujęciu szczególnie przydatna, choć nieprzyjęta powszechnie, jest koncepcja prawa socjalnego. Prawo jest traktowane jako jedno z głównych narzędzi oddziaływania społecznego, ale zakreśla też ono granice dopuszczalnych działań. Z tego powodu konieczna jest stała kontrola jego jakości i badanie realizacji funkcji przypisywanych poszczególnym normom. W tym zakresie nauki prawne korzystają z wyników badań polityki społecznej, ale nie ingerują w stosowane przez nie metody. Związki metodologiczne są więc silne i obydwie dziedziny nauki są sobie wzajemnie potrzebne. Mimo to nasilające się rozbieżności i dalsza specjalizacja wydają się nieuniknione. Pożądana jest zatem pewna koordynacja badań oraz wzajemne śledzenie ich najważniejszych wątków.
EN
From the point of view of dogmatic law studies, scientific research in the field of social policy is mainly the source of knowledge on the context of applying the norms of law in force, it is the source of data used in various methods of legal interpretation, as well as trends and ideas of the desired amendments. That is why the discussion regarding the scope and classifi cation of particular law science disciplines in the fi eld of social policy is periodically renewed. It takes into consideration the methods applied by these two disciplines. In this regard the concept of “social law” is particularly useful, though not generally accepted. Law is treated as one of the main instruments of infl uencing social behavior, but at the same time it is the law that sets the limits of permissible action. Thus a permanent supervision of the quality of law and the research regarding the accomplishment of functions assigned to particular legal norms is necessary. In this domain law studies benefi t from the results of social policy research, but they do not interfere in the methods applied by social policy researchers. Consequently, methodological links are strong and both scientific areas are interdependent. Nevertheless, growing differences and specialization seem inevitable, yet we need certain coordination of research and mutual following its results.
In this article selected relationships occurring between the sociology of law and disciplinary law were analyzed. They show the convergence and complementarity of interests of both of these areas of law. Research methods developed in the field of sociology of law can be an excellent tool for research on legal nature of disciplinary responsibility and the problems that arise in this area open up new opportunities for the interests of the sociology of law.
The article concerns the concept of history of the market and the concept of theft (perceived in the broad sense), earlier presented and related to each other in the P. Prodi’s book Settimo non rubare. Furto e mercato nella storia dell’Occidente. The article recalls the sources and main points of reference of Prodi’s ideas: the concept of the specificity of Western civilization as defined by M. Weber, H. Berman’s concept of the „papal revolution”, the notions furtum and restitutio in canon law. The perspectives for the continuation of Prodi’s thoughts in the field of the history of ideas, the history of philosophy and the history of law are discussed. Prodi’s comments on contemporary social changes in the light of the discussed ideas. are also referred to. The significance of different meanings of the term forum is underlined.
PL
Artykuł dotyczy koncepcji historii rynku oraz szerokiego pojęcia kradzieży, które zostały przedstawione w książce P. Prodiego Settimo non rubare. Furto e mercato nella storia dell’Occidente. Prezentowane są źródła i główne punkty odniesienia idei Prodiego (koncepcja specyfiki cywilizacji zachodniej w ujęciu M. Webera, koncepcja „rewolucji papieskiej” H. Bermana, pojmowanie kradzieży i obowiązku restytucji w prawie kanonicznym), oraz perspektywy kontynuacji jego myśli na polu historii idei, historii filozofii i historii prawa, a także uwagi o współczesnych przemianach społecznych w świetle dyskutowanych koncepcji. Kluczowe znaczenie ma rozumienie pojęcia forum, oznaczającego centrum życia społecznego w różnych dziedzinach: politycznej, ekonomicznej /rynek/, religijnej.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.