Artykuł ten przedstawia wybrane zagadnienia, które dotyczą skargi konstytucyjnej w państwach Ameryki Łacińskiej. Na wstępie autor omawia pojęcie skargi konstytucyjnej na gruncie literatury hiszpańskojęzycznej i polskiej. Takie ujęcie prawnoporównawcze pozwala na lepsze zrozumienie tej instytucji, jak również poruszanych kwestii. Następnie, została ukazana różnica terminologiczna, która jest stosowana w Ameryce Łacińskiej. Wybrane zagadnienia, które są poruszane w kontekście skargi konstytucyjnej dotyczą aktów prawnych, materialnych przesłanek, kwestii proceduralnych oraz właściwych w tym zakresie sądów konstytucyjnych (jako ostatniej instancji). Opracowanie to odnosi się także do meksykańskiej skargi konstytucyjnej.
EN
This paper explores some issues, concerning constitutional complaint in the Latin American countries. It starts from the term of constitutional complaint, based both on the Polish and Latin American literature. Such a comparative overview allows then for better understanding the discussed question. Further, there is illustrated different terminology, which is applied in the Latin America. Specifically, there are discussed such issues as the binding legal acts, substantive and procedural premises and the final decisive authorities, which are taking their decisions. This paper also investigates an issue, concerning the function of constitutional complaint in Mexico.
The functioning of many organs which aim to ensure the rule of law is standard in democratic countries. One of them is the institution of the ombudsman, which has become significant in both those countries with strong democratic systems and emerging democracies. The most important features of this institution are independence, easy access, reliability and flexibility. Nowadays, it functions in approximately 100 countries and it is estimated that this number will increase in the near future. There has been a European ombudsman in the European Union since 1995, and the Council of Europe appointed a Human Rights Commissioner in 1999. In West European countries, the process of creating the office of the ombudsman was particularly intensive after the Second World War, as a result of their experience of totalitarianism. This process could also be observed in Central-Eastern and Southern Europe during the political transformations of the 1990s. It was a symbol of the transformation and democratization of those countries. Poland can be safely assumed to have been a forerunner in the process in this region.
PL
Standardem we współczesnych państwach demokratycznych stało się jednoczesne funkcjonowanie wielu organów mających na celu zapewnienie przestrzegania prawa. Jednym z nich pozostaje instytucja Ombudsmana, która zyskała na znaczeniu w wielu krajach świata zarówno o ustabilizowanej, jak i odradzającej się demokracji. Za główne cechy tej instytucji uznaje się niezależność Ombudsmana od innych organów, łatwość dostępu do niego, a także wiarygodność i elastyczność działania. Dzisiaj funkcjonuje ona w ponad 100 krajach i wciąż widać tendencję wzrostową. Nawet w ramach Unii Europejskiej od 1995 r. działa Ombudsman Europejski, a Rada Europy od 1999 r. powołuje Komisarza do spraw Praw Człowieka. W państwach Europy Zachodniej proces tworzenia urzędów ombudsmańskich szczególnie intensywnie przebiegał po II wojnie światowej, co spowodowane było m.in. wzrostem zainteresowania ówczesnych społeczeństw ochroną praw człowieka w związku z przebytymi doświadczeniami „brunatnego” i „czerwonego” totalitaryzmu. Natomiast w ramach transformacji ustrojowych zapoczątkowanych w latach dziewięćdziesiątych, proces ten zaczął dotyczyć również bloku państw Europy Środkowo-Wschodniej i Południowej. W przypadku bloku tych państw wprowadzanie instytucji ombudsmańskich do porządku konstytucyjnego poczytuje się jako część procesu transformacji ustrojowej i ich demokratyzacji. Warto przy tym podkreślić, że wśród tych krajów Polska należała do prekursorów w tym względzie.
At the beginning 2020, the vast majority of countries worldwide were forced to confront and face the SARS-CoV-2 pandemic. The rapid spread of this new disease resulted in radical changes in the basic principles of the functioning and organization of states and entire societies. The novel circumstances which both nation states and the international community are facing induce reflection on the need of redefining the right to privacy. This paper aims to answer, whether the current situation will lead to lasting changes in the way privacy is now perceived in Europe and what threats may be associated with the possible changes.
PL
Początek 2020 r. zmusił zdecydowaną większość państw świata do skonfrontowania się z pandemią wirusa SARS-CoV-2. Tempo rozprzestrzeniania się nowej choroby wymusiło szybkie i radykalne zmiany w zasadach funkcjonowania i organizacji państw oraz całych społeczeństw. Nowe okoliczności skłaniają ku refleksji nad redefinicją prawa do prywatności zarówno na gruncie rozwiązań krajowych, jak i w ramach prawa międzynarodowego. Celem niniejszego artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie, czy obecna sytuacja doprowadzi do trwałych zmian w dotychczasowym postrzeganiu prawa do prywatności w Europie oraz jakie zagrożenia mogą zaistnieć w efekcie ich wystąpienia.
Niniejszy artykuł opisuje problemy związane z sankcjonowaniem zabójstwa kwalifikowanego (morderstwa) w polskim prawie karnym. Problemy te widoczne były już w latach 2005–2011, kiedy próbowano wprowadzić za dokonanie morderstwa wyłącznie kary 25 lat pozbawienia wolności oraz kary dożywotniego pozbawienia wolności w celu wyraźniejszego odróżnienia sankcji grożących za zabójstwa w typie podstawowym oraz w typie kwalifikowanym. Zmiana ta budziła wątpliwości natury konstytucyjnej i ostatecznie po krótkim okresie obowiązywania została cofnięta. Problem ten występuje jednak nadal i — jak się wydaje — ponownie wadliwą próbą jego rozwiązania jest inicjatywa wprowadzenia do polskiego prawa ustawą z dnia 13 czerwca 2019 roku kary dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości warunkowego zwolnienia z jej odbywania za morderstwa. Artykuł zawiera krytykę tego rozwiązania. W tekście sformułowano postulat stosowania kary dożywotniego pozbawienia wolności wyłącznie wobec sprawców ludobójstwa w okresie wojny oraz — ewentualnie — względem morderców seryjnych. Natomiast w innych wypadkach zabójstw i morderstw kara za tego typu czyny nie powinna przekraczać 30 lat, a co najwyżej powinny ją uzupełniać, stosowane po zakończeniu odbywania tej kary, środki zabezpieczające społeczeństwo przed niebezpiecznymi przestępcami. W każdym przypadku omawianej tu kary prawo musi przewidywać warunki, po których spełnieniu więzień będzie mógł się ubiegać o warunkowe zwolnienie z jej odbywania.
XX
The article discusses problems regarding the sanctioning of an aggravated murder in Polish penal law. These problems have already occurred in the years 2005–2011, when an attempt to implement only imprisonment of 25 years and life imprisonment for murder was made in order to explicitly distinguish between sanctions for a second degree murder and an aggravated murder. This change raised doubts of a constitutional nature and eventually, after a short period, was withdrawn. The problem, however, still exists and, as it seems, another erroneous attempt of solving it is an initiative to introduce to Polish law by the act of 13th June 2019 a determinate life sentence for murder. The article criticises this solution. The publication presents a postulate of applying life imprisonment only for mass murderers during war — or — for serial killers. For other homicides and murders the penalty should not exceed 30 years, or at most, shall be supplemented by the preventive measures against dangerous criminals in society adopted after serving the sentence. For each of the penalties discussed in the article the law shall provide for the conditions to be fulfilled by a prisoner to be able to apply for parole.
Opracowanie podejmuje problematykę wzrostu publicznego nadzoru nad sprywatyzowanymi zadaniami gospodarczymi z zakresu świadczenia usługi powszechnej realizowanej przez przedsiębiorstwa komunalne - w analizie porównawczej do reżimu prawa publicznego przedsiębiorstw energetycznych. Tłem jest de lege lata wzmożenie administracyjno-prawnych środków nadzoru nad tymi podmiotami prawa. Sednem podjętej analizy otoczenia prawnego przedsiębiorstw użyteczności publicznej jest pozbawienie odbiorcy usług przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego (monopolisty), przy okazji zmiany modelu regulacji taryfowej tego rodzaju dostawców, prawa do samodzielnej drogi administracyjnoprawnej zaskarżenia taryfy jako naruszającej interes prawny tego odbiorcy. Autonomia jednostki w demokratycznym państwie prawa została ograniczona i powstaje pytanie, czy stan obecny jest wystarczająco uzasadniony, czy ochrona jednostki została wzmocniona, czy też ma miejsce jej osłabienie? Stąd przedmiotem analizy uczyniono możliwości zapewnienia aktywnej roli obywateli w promowaniu i efektywnym osiąganiu integracji systemu prawnego UE, na polu konkurencji i praw konsumentów. Przy okazji osiągania przez jednostkę jej interesu prywatnego może mieć miejsce jednoczesny udział jednostki i jej oddziaływanie w sferze publicznej, w której najefektywniej realizowana jest ochrona praw podstawowych w interesie ogółu jednostek.
EN
This study addresses the problem of the progressive growth of public supervision over privatized business tasks in the area of provision of a general service provided by municipal companies; the issue is presented in the comparative analysis to the regime of the public law of power companies. The undertaken analysis of the legal environment of public service enterprises is focused upon the fact that as the model of regulation of tariffs for water and wastewater enterprises (a monopolist) is amended, the recipients of their services are deprived of their right to independent administration law path for challenging such tariff as infringing their legal interests. An autonomy of an individual has been reduced in a democratic state of law and the question arises whether the actual situation is sufficiently justified; and whether the protection of an individual has been reinforced or weakened. Hence, the subject of the analysis chosen is the potential to ensure the active role of citizens in promoting and effectively achieving the integration of the EU legal system in the field of competition and consumer rights. When an individual attains its private interest, an individual may have a simultaneous participation and influence in the public sphere, in which the protection of fundamental rights is most effectively carried out in the interest of all individuals.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.