Background: We investigated opinion of respondents (women) on smoking during pregnancy, knowledge of women about negative effects of active and passive smoking, prevalence and intensity of smoking before and during gravidity, information source. File and methods: Researched sample consisted of 240 respondents deliberately selected. We used questionnaire method. Results were statistically processed. Results: We found that awareness of women on negative effects is good. 78 women smoked before pregnancy and 15% out of them continued smoking even during pregnancy. Women source information mostly from mass media. Representation of midwives in information provision is alarmingly low (3%). Conclusion: We propose to strengthen the educational impact of midwives in primary health care and we stress the importance of legislative support of educational activities of midwives.
PL
Wstęp: Oceniono opinię respondentek (kobiet) na temat palenia tytoniu podczas ciąży, a także wiedzę kobiet o negatywnych skutkach palenia czynnego i biernego. Oceniono również występowanie i nasilenie palenia tytoniu przed i podczas ciąży. Materiał i metody: Badaniem objęto 240 respondentek. Wykorzystano kwestionariusz ankiety. Uzyskane wyniki poddano analizie statystycznej. Wyniki: Stwierdzono, że świadomość kobiet na temat negatywnych efektów palenia tytoniu w ciąży jest dobra. Okazało się, że 78 badanych kobiet paliło papierosy przed zajściem w ciąże, a 15% z nich kontynuowało palenie papierosów podczas ciąży. Informacje na temat szkodliwości palenia papierosów w ciąży badane kobiety czerpały najczęściej z mediów. Udział położnych w przekazywaniu informacji na ten temat był niepokojąco niski (3%). Wniosek: Sugerowane jest wzmocnienie edukacyjnego wpływu położnych w podstawowej opiece zdrowotnej oraz podkreślenie znaczenie wsparcia legislacyjnego działań edukacyjnych położnych.
Macierzyństwo od wieków uznawane było za prawdziwe powołanie kobiety. Opieka nad dzieckiem i troska o jego zdrowie należały do jej najważniejszych obowiązków. Niemniej jednak historia pokazuje, że przyjście dzieci na świat oznaczało nie tylko radość i szczęście, ale także niepokój o życie i zdrowie ich matek. Okres ciąży, porodu i połogu wiązał się bowiem z występowaniem licznych dolegliwości i chorób, prowadzących do śmierci rodzących. Nic więc dziwnego, że stały się one przedmiotem zainteresowania autorów poradników medycznych. Godne uwagi są zwłaszcza dzieła wydawane w Polsce w drugiej połowie XVIII w., a więc w czasie szczególnego rozwoju medycyny i położnictwa.
EN
For centuries, motherhood was recognised as the true vocation of women. Nursing and health care about his health belonged to their most important duties. Nevertheless, history shows, that the birth of a child meant not only joy and happines, but anxieties for the life and health of their mothers, because the period of pregnancy, labour and childbirth was associated with many afflictions and illnesses leating to death during this period. Little wonder, then, that they were a subject of interests for the authors of medical handbooks. Especially interesting are the books published in Poland during the second half of the eighteenth century, at the time of significant developments in medicine and obstetrics.
Powołanie do życia krakowskiej szkoły akuszerek nierozerwalnie związane jest z reformą Akademii Krakowskiej przeprowadzonej w drugiej połowie lat siedemdziesiątych XVIII wieku przez Hugona Kołłątaja. W ówczesnej Polsce wyniszczonej wewnętrznie i słabej politycznie nikt nie zajmował się kwestią zapewnienia społeczeństwu szkoły kształcącej przyszłych medyków – lekarzy, cyrulików czy też położnych. Korzystne warunki do stworzenia takiej placówki pojawiły się dopiero po utworzeniu Komisji Edukacji Narodowej, której głównym zadaniem stała się reforma szkolnictwa na wszystkich szczeblach. W zakresie szkolnictwa wyższego zreformowane zostały dwie uczelnie: w Krakowie i w Wilnie. W Krakowie utworzono nowoczesny Wydział Lekarski, w ramach którego funkcjonowała Katedra Chirurgii i Położnictwa. To przy niej, zgodnie z założeniami projektodawcy uniwersyteckiego modelu kształcenia medycznego na Akademii Krakowskiej – Andrzeja Badurskiego, zdecydowano otworzyć dwu- lub trzymiesięczne praktyczne kursy dla niewiast pragnących w przyszłości zajmować się pomocą położniczą. Szkoła od początku swego istnienia borykała się z przeróżnymi problemami; ówczesna klinika położnicza dysponowała zaledwie jednym łóżkiem dla położnic, brakowało tzw. materiału klinicznego (czyli kobiet, które zdecydowałyby się „rodzić publicznie”), na którym uczennice mogłyby ćwiczyć umiejętności praktyczne, problem był też z przekazem wiedzy (którą dla mężczyzn wykładano po łacinie, a dla kobiet trzeba było podawać po polsku, bowiem pierwsze uczennice były analfabetkami), gdyż do tej pory nie istniała terminologia położnicza w języku polskim. Ogromne zasługi dla rozwoju kształcenia położniczego w Krakowie położył pierwszy nauczyciel profesor Rafał Czerwiakowski – dzięki niemu szkoła powoli, ale systematycznie rozwijała się. Te pierwsze lata istnienia szkoły akuszerek, mimo że bardzo trudne, pozwoliły na stworzenie instytucji, która przez cały XIX wiek nieprzerwanie kształciła położne niemal dla całej Galicji.
EN
Establishing midwives school of Kraków was inseparably related to the Kraków Academy reform conducted in the late 70s of the 18th century by Hugo Kołłątaj. In contemporary Poland, destroyed from inside and politically weak, nobody took care of providing the society with the school which would educate the future medical practitioners – doctors or midwives. Favourable conditions to establish such an institution occurred after appointing the Commission of National Education, the main responsibility of which was the education reform on all levels. With respect to the higher education, two universities were subject to the reform: the one in Kraków and the one in Vilnius. In Kraków, the modern, at that time, Faculty of Medicine was formed, as a part of which the Surgery and Midwifery Division was established. According to the assumptions of the initiator of the university model of medical education at the University of Kraków – Mr Andrzej Badurski, it was decided to initiate two or three-month practical courses for the female students willing to engage in midwifery assistance in the future. The school, from its early days, encountered various problems; the contemporary maternity clinic was equipped with only one bad for the newly delivered mothers, there was deficiency of so called clinic material i.e. women who would decide to give birth in public, the students could practice their skills, acquiring the knowledge was also a problem (male students had lectures in Latin, female students in Polish, since the first students were illiterate), because so far the Polish maternity terminology was unavailable. The first teacher, professor Rafał Czerwiakowski had considerable achievements with reference to the development of maternity education in Kraków. Thanks to him, the school developed gradually. The first years of midwives school, although very difficult, allowed to establish the institution which continuously provided education to midwives in almost entire area of Galicia for the whole 19th century.
Due to health education people can learn how to make their lifestyle healthier. Educating the youngest generations allows them to develop everyday habits which can lead to prevent some diseases. This kind of education is a lifelong process. Health professionals and other people whose work involves social contacts can be the educators. The midwifery education curriculum includes elements of health promotion and education. Health education plays an important role in midwifery. It is often used in caring for a woman at all stages of her life. The midwife prepares the couples for the parenthood and childbirth, she also makes consultations about the proper hygiene and nutrition. In midwifery practice, various forms and methods of health education are used. During the current pandemic, telemedicine plays a significant role in communicating with patients and promoting appropriate health behaviors. Midwifery students who are members of the Scientific Club of Maternity Care at the Jagiellonian University Medical College have the opportunity to be health educators during their studies by organizing and participating in numerous activities focused on health promotion.
PL
Edukacja zdrowotna ma na celu podjęcie zmian zachowania na korzystne dla zdrowia. Edukacja od najmłodszych lat pozwala na wypracowanie nawyków zapobiegania chorobom oraz profilaktyki. Proces ten trwa przez całe życie. Edukatorami mogą być osoby, których zawód łączy się z kontaktem z ludźmi oraz posiadają wiedzę z zakresu medycyny. W programie kształcenia na kierunku położnictwo zawarte są elementy edukacji w zakresie propagowania zdrowia. Edukacja zdrowotna w położnictwie jest ważnym elementem sprawowania opieki nad kobietą w każdym okresie jej życia. Położna poprzez edukację przygotowuje do rodzicielstwa, urodzenia dziecka włącznie z poradnictwem na temat higieny i żywienia. W praktyce położniczej wykorzystywane są różne formy i metody edukacji zdrowotnej. W czasie obecnie panującej pandemii telemedycyna odgrywa znaczącą rolę w komunikacji z pacjentem i propagowaniu odpowiednich zachowań zdrowotnych. Studentki położnictwa będące członkiniami Studenckiego Koła Naukowego Opieki Położniczej Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum mają okazję już w trakcie studiów wcielić się w rolę edukatorów zdrowotnych przez organizację oraz udział w licznych aktywnościach skupionych na promocji zdrowia.
Pierwszymi na świecie placówkami kształcenia zawodowego dla kobiet były szkoły położnicze. Pierwsze tego typu placówki pojawiły się w XVII wieku we Francji. Wyposażanie kobiet w niezbędne przy odbieraniu porodów umiejętności miało postać „terminowania” pod okiem wykwalifikowanej położnej. Specyfika zawodu, jaki w przyszłości miały wykonywać uczennice, sprawiła, że na kursy przyjmowane były wyłącznie niewiasty dorosłe, czyli takie, które posiadały już pewne doświadczenie seksualne. Do grona uczennic najchętniej przyjmowano młode mężatki oraz wdowy. Uważano, że wśród uczennic nie powinny znaleźć się panny, gdyż treści podawane podczas asystowania przy porodach mogłyby wywołać u nich zawstydzenie i zażenowanie. Oprócz wieku ważnymi wyznacznikami doboru uczennic było ich „prowadzenie się”, stan zdrowia oraz wyznanie. Wypracowane we Francji kryteria przyjęć do szkoły akuszerek były powielane w innych krajach europejskich (także w Polsce), w których tworzone były podobne placówki. Wymogi stworzone w XVII wieku obowiązywały bez większych zmian do końca XIX wieku.
EN
The first institutions which provided women with professional education were schools for midwives. The first institutions of this type occurred in the 17th century in France. Providing women with skills necessary during delivering a baby had a form of “apprentice” under the supervision of the experienced midwife. Specific nature of this profession practiced by students in the future influenced the fact that only adult women with some sexual experience, were approved for this type of courses. Preferably, young married women and widows were accepted to the group of students. It was believed that unmarried women should not join the group of students because the information provided during the childbirth assistance could cause embarrassment and constraint. Apart from age, significant determinants of students selection were “conducting oneself”, health condition and religious denomination. Criteria regarding midwives school enrolment developed in France were applied in other European countries (also in Poland), where similar institutions were established. Requirements developed in the 17th century were in effect without major changes until the end of the 19th century.
Vilnius Academy reorganization which took place during the early years of the Commission of National Education activity resulted in establishing a school educating future midwives for the first time in the history of the city. The beginnings were extremely difficult. To run its activity efficiently this type of institution was missing appropriate base, study aids, teachers, and first of all, so called “clinical material” – women who would agree to give birth “publicly”. Despite many problems the school began its activity. Education level was not high. However, foundations to further development of this type of education were created. The article presents the beginnings and activity of the Vilnius midwives’ school between 1780 and 1803.
PL
Reorganizacja Akademii Wileńskiej, jaka miała miejsce w pierwszych latach działalności Komisji Edukacji Narodowej sprawiła, że w Wilnie po raz pierwszy w dziejach tego miasta powstała szkoła kształcąca przyszłe położne. Początki były niezwykle trudne. Do sprawnego funkcjonowania tego typu placówki brakowało odpowiedniego zaplecza, pomocy naukowych, nauczycieli, a przede wszystkim tzw. „materiału klinicznego”, czyli kobiet, które zgodziłyby się rodzić „publicznie”. Mimo wielu problemów, szkołę udało się uruchomić. Poziom kształcenia zapewne nie był zbyt wysoki. Udało się jednak stworzyć podwaliny do dalszego rozwoju tego typu szkolnictwa. W artykule pokazano jak wyglądały początki i działalność wileńskiej szkoły akuszerek w latach 1780–1803.
The ongoing social changes reduce the significance of maternity and paternity. Fortunately there exist couples for whom the joy of conception and the expectance period for the child's birth are not dominated by consumptive, egoistic and hedonistic tendencies. The aim of the study is the presentation of an individual model of preparation of couples to maternity and paternity. A number of delivery schools conduct courses on preparation to maternity and paternity. However, a certain number of prospective parents want the education before, around and past the delivery to be organized as individual meetings. Family midwives decide on the individual course of classes basing on the curriculum of the delivery school, according to the assumptions of the national psychoprophylaxis. The role of a family nurse in individual preparation of couples to maternity and paternity is not only teaching but also giving inspiration to the prospective parents to individual verification of the gained knowledge and seeking for individual, optimal solutions. The effects of individual work of the family midwife are visible during home delivery.
The ongoing social changes reduce the significance of maternity and paternity. Fortunately there exist couples for whom the joy of conception and the expectance period for the child's birth are not dominated by consumptive, egoistic and hedonistic tendencies. The aim of the study is the presentation of an individual model of preparation of couples to maternity and paternity. A number of delivery schools conduct courses on preparation to maternity and paternity. However, a certain number of prospective parents want the education before, around and past the delivery to be organized as individual meetings. Family midwives decide on the individual course of classes basing on the curriculum of the delivery school, according to the assumptions of the national psychoprophylaxis. The role of a family nurse in individual preparation of couples to maternity and paternity is not only teaching but also giving inspiration to the prospective parents to individual verification of the gained knowledge and seeking for individual, optimal solutions. The effects of individual work of the family midwife are visible during home delivery.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.