W artykule omówione zostały uprawnienia operacyjno-rozpoznawcze służb specjalnych w kontekści ich ingerencji w konstytucyjne prawa i wolności obywatelskie. Autor podejmuje próbę definicyjnej systematyzacji pojęcia "czynności operacyjno-rozpoznawcze" oraz ich podziału. Poszczególne środki i metody dyskrecjonalnej pracy służb specjalnych podlegają różnym reżimomprawnym dotyczącym ich stosowania. Różnią się stopniem ingerencji w swobody obywateli, jak również zakresem ochrony praw i wolności obywatelskich przed ich nieuzasadnionym stosowaniem. Część z nich objęta jest kontrolą sądów i prokuratury, natomiast część pozostaje jedynie w kompetencji kierownictwa służb. W istotny sposób problem ten dotyczy nieobjętych żadną kontrolą zewnętrzną retencji i pobierania danych telekomunikacyjnych. Precyzyjny system rozwiązań prawnych, regulujących stosowanie niejawnego instrumentarium służb, ma szczególne znaczenie dla zachowania równowagi pomiędzy koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa a prawem obywateli do prywatności i swobody komunikowania się.
EN
The article discusses secret services’ operational and investigative powers from the perspective of their interference in the constitutional rights and civil liberties. The author makes an attempt at defining the operational and investigative activities and drafting a classification thereof. Particular measures and methods of secret services’ confidential activities are governed by various legal regimes. They differ in terms of the degree of interference in civil liberties as well as the scope of protection of civil rights and liberties against unjustified use. Some operational methods remain under the supervision of courts and public prosecutor’s office, while others are used only at the discretion of secret services’ management. It is a burning issue in the context of retaining and obtaining telecommunications data without any external supervision. A comprehensive system of legal solutions that regulates the set of secret methods used in secret services is fundamental for maintaining a balance between the need to safeguard security and the citizens’ rights to privacy and the freedom of communication.
Każdemu zapewnia się wolność zrzeszania się. Jej cechą charakterystyczną jest to, że stanowi źródło szeregu praw podmiotowych. Należą do nich zwłaszcza wolność przystępowania do już istniejących zrzeszeń, wolność nieskrępowanego występowania z zrzeszeń, swoboda organizacji i działalności zrzeszeń. Istotą wolności zrzeszania się jest zatem prawo do samoorganizowania się obywateli, co stanowi podstawę funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego.
EN
Everyone is guaranteed freedom of association. Its characteristic feature is that it is the source of a number of subjective rights. These include, in particular, the freedom to join existing associations, the freedom of unhampered association, the freedom of organization and the activities of associations. The essence of freedom of association is therefore the right to self-organize citizens, which is a possibility for the functioning of civil society
Bringing up the subject of civil rights and civil liberties during the COVID-19 epidemic, to a large extent, has been caused by a willingness to verify opinions occurring in public space, which say that the Polish government in these difficult times through legislation was against fundamental civil liberties. The reaction of most governments to the spread of the Sars-CoV-2 virus was to implement appropriate legal regulations aimed at restricting or stopping the epidemic, and Polish authorities were not an exception. The following elaboration will mainly focus on discussing specific legal actions taken by the government of Prime Minister Mateusz Morawiecki during the epidemic, which in the opinion of many experts, violated civil rights and liberties. The article also presents examples of legal regulations implemented by the Polish government, which bore the hallmarks of defective and incorrect legislation, which in consequence could undermine the principle of a democratic state ruled by law. Noticeable attempts of stopping the COVID-19 epidemic through Polish authorities required undertaking particular legal actions. However, the way of implementing these, compatibility with present legislative principles, and the most important – violating fundamental rights and liberties are highly questionable.
PL
Podjęcie tematu praw i wolności obywatelskich w warunkach epidemii COVID-19 w dużej mierze podyktowane zostało potrzebą zweryfikowania pojawiających się w przestrzeni publicznej opinii, jakoby rząd polski w tych trudnych czasach poprzez działania prawodawcze godził w podstawowe swobody obywatelskie. Reakcją większości rządzących na świecie wobec rozprzestrzenianie się wirusa SARS-CoV-2 było wprowadzanie odpowiednich regulacji prawnych, mających na celu ograniczenie lub zahamowanie epidemii i władze polskie nie stanowiły tu wyjątku. Niniejsze opracowanie w dużej mierze koncentruje się na omówieniu konkretnych działań prawnych podjętych przez rząd premiera Mateusza Morawieckiego w czasie epidemii, które w opinii wielu ekspertów mogły godzić w prawa i wolności obywatelskie. W artykule zaprezentowane są również przykłady regulacji prawnych wprowadzanych przez polski rząd, które nosiły znamiona wadliwej i niepoprawnej legislacji, co w konsekwencji mogło podważać zasadę demokratycznego państwa prawa. Zauważalne próby zahamowania epidemii COVID-19 wymagały przedsięwzięcia określonych działań prawnych. Poważne wątpliwości budzi jednak sposób ich wprowadzania, zgodność z zasadami stanowienia prawa, a co ważniejsze – godzenie w określone swobody obywatelskie.
Urząd Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich został ustanowiony na mocy Traktatu o Unii Europejskiej (Maastricht 1992). Rzecznik działa w charakterze pośrednika między obywatelami i władzami UE. Jest uprawniony do przyjmowania i badania skarg wniesionych przez obywateli UE, przedsiębiorstwa i instytucje oraz przez każdą osobę fizyczną lub prawną mieszkającą lub posiadającą swoją siedzibę w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej. Rzecznik Praw Obywatelskich jest wybierany przez Parlament Europejski na okres pięciu lat z możliwością reelekcji, a jego kadencja odpowiada długością kadencji Parlamentu. Naczelnym zadaniem Rzecznika Praw Obywatelskich jest znalezienie rozwiązania kwestii spornych. Odbywa się to w drodze współpracy z instytucją, której skarga dotyczy. Jeżeli Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdza przypadek złego zarządzania, przedstawia sprawę właściwej instytucji, która w ciągu trzech miesięcy informuje go o swoim stanowisku i ewentualnie zaleca działania prowadzące do rozwiązania problemu. Następnie Rzecznik przedstawia sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i zainteresowanej instytucji. Osoba wnosząca skargę jest informowana o wynikach przeprowadzonego dochodzenia, które następnie przedstawiane są odpowiednim komisjom Parlamentu Europejskiego. Rzecznik Praw Obywatelskich przedkłada Parlamentowi Europejskiemu roczne sprawozdanie o wynikach swojej kontroli. Zależność między Rzecznikiem Praw Obywatelskich a Parlamentem Europejskim wynika ze sposobu jego mianowania i ewentualnego odwołania.
EN
The office of the European Ombudsman has been established by the Treaty on European Union (Maastricht 1992). The Ombudsman acts as an intermediary between citizens and the EU authorities. The European Ombudsman has the right to deal with complaints lodged by EU citizens, enterprises as well as by any natural or legal person living or having their seat in one of the European Union member states. The Ombudsman is elected by the European Parliament for the term of fi ve years with the possibility to be re-elected, and their term is equal in duration to the term of the Parliament. The basic task of the Ombudsman is to fi nd out a solution of disputes. This takes place by way of cooperation with the institution to which the complaint relates. If the Ombudsman ascertains the case of maladministration, they refer the case to the relevant institution which within three months informs them of its position or may recommend the measures leading to problem resolution. Next, the Ombudsman presents the report to the European Parliament and the institution concerned. The person lodging the complaint is advised of the results of the carried our investigation, which are then reported to relevant commissions of the European Parliament. The Ombudsman submits to the European Parliament their annual report on results of their control. The relationship between the Ombudsman and the European Parliament issues from the way of their appointment and possible recall.
Środki zapobiegawcze w postaci tymczasowego aresztowania i zatrzymania osób zawsze budziły wśród społeczeństwa wiele kontrowersji. Ponadto, wywoływały szereg nieporozumień i konfliktów między politykami, a prawnikami-teoretykami i prawnikami-praktykami. Organy państwowe, w dziejach stosowania obydwu tych instytucji, niejednokrotnie nadużywały tychże środków przymusu. A poza tym, brak należytej kontroli, czy to ze strony społeczeństwa, czy też władzy sądowej, może być przyczyną naruszenia praw i wolności obywatelskich, zagwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i w prawie międzynarodowym. Tymczasowe aresztowanie jest pewnego rodzaju narzędziem, które albo usprawni proces karny na przykład poprzez eliminację ucieczki, ukrywania się i nakłaniania do składania fałszywych zeznań i wyjaśnień przez oskarżonego, albo wyrządzi obywatelowi niewyobrażalna krzywdę, jeżeli zastosowanie tego środka będzie rezultatem błędu popełnionego przez organy ścigania.
XX
Precautionary measures in the form of the detention and apprehensions of persons have always stirred up controversy amongst the society a lot. Moreover, they triggered the sequence of misunderstandings and conflicts among policies, but lawyer-theoreticians and lawyer-practitioners. State agencies, in the history of applying both of these institutions, many times violated these coercive measures. Besides, lack of the adequate control, or it on the part of the society, or also a judicial authority, perhaps to be a reason for the infringement of laws and civil liberties, guaranteed in the Constitution of the Republic of Poland and in the international law. The detention is of certain kind with tool, which either he will streamline a criminal trial for example through the elimination of the escape, being in hiding and impelling to making a false statement and explanations by the accused or will cause the citizen inconceivable harm, if applying this centre will be a result of a mistake made by law enforcement agencies.
In the first part of the article, the author performs a synthetic comparison of the solutions of the acts concerning compensation and financial aid for entrepreneurs as a result of natural disasters: flood in 1997; flood in 2010; the COVID-19 epidemic in 2020. The author also analyzes the constitutionality of the legal solutions introduced in connection with the epidemic, without however deciding whether the above solutions are consistent or inconsistent with the constitution. Finally, it indicates specific solutions to normative acts, trying to define their nature according to the key; compensation nature, assistance for entrepreneurs.
PL
W pierwszej części artykułu autor dokonuje syntetycznego porównania rozwiązań ustaw dotyczących odszkodowań i pomocy finansowej dla przedsiębiorców w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych: powodzi w 1997 roku, powodzi w 2010 roku, epidemii COVID-19 w 2020 roku. Autor dokonuje również analizy konstytucyjności rozwiązań prawnych wprowadzonych w związku z epidemią, nie orzekając jednak, czy rozwiązania powyższe są zgodne, czy też niezgodne z konstytucją. Wskazuje także konkretne rozwiązania aktów normatywnych, próbując określić ich charakter według klucza: charakter odszkodowawczy, pomoc dla przedsiębiorców.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.